Przemoc w rodzinie

Fachowiec Radzi Series maj 22, 2012 at 1:22 pm
Mec. Szopiński

Mec. Szopiński

Mecenas Krzysztof Szopiński przybył z Polski do Kanady w wieku 13 lat. Tu ukończył studia prawnicze, ale przez ostatnich 14 lat praktykował zarówno w Kanadzie, jak i w Polsce, pracując m.in. dla Ambasady Kanady w Warszawie. W Toronto prowadzi wielodyscyplinarną kancelarię adwokacką w zakresie zarówno prawa karnego, jak i cywilnego, a także rodzinnego, imigracyjnego i handlowego.

Biuro przy 112 Adelaide St. East świadczy również usługi notarialne. Na naszych łamach mec. Szopiński dzieli się wiedzą na temat kanadyjskich kodeksów i konsekwencji wynikających z ich naruszania.

zz przemoc3- Zastanawialiśmy się kiedyś za co najczęściej nasi rodacy w Kanadzie trafiają przed oblicze sądu. Powiedział Pan wówczas, że tuż za nietrzeźwością za kierownicą, sporym problemem jest przemoc w rodzinie. Czy chodzi o przemoc fizyczną?

- Niekoniecznie. Surowo karalne są również groźby. Jeżeli mąż powie żonie “ja cię zabiję”, a nie jest to żartem (lub żona wzięła to na serio) i w jakiś sposób policja się o tym dowie (np. otrzyma skargę od żony) to jest to zarzut traktowany przed sądem bardzo poważnie.

- Ale sąd ma wówczas bardzo trudne zadanie: odróżnić, czy groźba była żartem czy nie?

- Owszem, jest tu sporo do rozstrzygania. “Ja cię zabiję, uderzę, zranię” – wszystko jedno. Jeżeli druga osoba, uważająca się za ofiarę, miała powody, aby to wziąć na serio, wówczas mamy poważny zarzut. Podobnie jest z jakimkolwiek popchnięciem, szturchnięciem, nawet delikatnym. Jeżeli bez zgody drugiej strony, może być potraktowane jako pobicie.

zz przemoc2- W przypadku ataku cielesnego mniej więcej rozróżniamy co jest przemocą, a co nie, ale skoro wspomniał Pan o grożeniu to czy np. szantaż albo drwiny kwalifikują się tutaj?

- Drwiny – nie, natomiast szantaż – zależy jaki. Pojęcie karne “szantażu” bardzo rzadko pojawia się w sprawach rodzinnych.

- Czy jest przemocą w rodzinie zmuszanie do współżycia seksualnego?

- Jak najbardziej. Fizyczne przymuszanie jest nie tylko pobiciem, naruszeniem nietykalności cielesnej, ale również jest traktowane jako “sexual assault” czyli praktycznie gwałt. Jest to bardzo poważny zarzut i nie ma znaczenia czy dotyczy dwojga ludzi na randce czy małżeństwa z wieloletnim stażem. W dawnych czasach zakładano, że nie można dokonać gwałtu na żonie, gdyż w związek małżeński jest jakby wpisane przyzwolenie na współżycie seksualne, ale od wielu lat to nie funkcjonuje i jest oczywiste, że już nie istnieje coś, co kiedyś określano “obowiązkiem małżeńskim”.

- Czy niszczenie mienia, np. rozbijanie talerzy kuchennych, kwalifikuje się jako przemoc?

- Nie, jeżeli tłukę “swój talerz”. Ale jeżeli tłukę czyjś talerz, to niszczę jego własność i tu jest już sporo możliwości interpretacyjnych. W przypadku małżeństwa niszczenie określonych rzeczy ze wspólnego mienia może być określane jako delikt karny, ale też nie musi być naruszeniem prawa – to są bardzo indywidualne przypadki.

- Mówi się, że w przypadku fizycznej przemocy w rodzinie ofiara jest słaba, a sprawca silniejszy. Czy mężczyźni mogą być również ofiarami?

zz przemoc5- Znam takie sytuacje. Dzisiaj – z uwagi na pewne regulacje i politykę prokuratury – z reguły ten, kto pierwszy składa zażalenie na przemoc w rodzinie stawia tę drugą osobę w fatalnym położeniu. Dzieje się tak dlatego, że policja musi postawić zarzuty jeśli jest jakiekolwiek prawdopodobieństwo tego, że doszło do przemocy. Prokuratura nie może tych zarzutów od razu odrzucić, tylko przypuszczalnie będzie musiało dojść do rozprawy lub jakiejś specjalnej procedury. Wydaje mi się, że w przypadku polskich rodzin mamy pewne obciążenie jeszcze ze starego kraju i systemu. Tam do kłótni rodzinnej wzywało się milicję, która przyjeżdżała, nakrzyczała na męża (że na przykład pije) i po upomnieniu odjeżdzała. Tu jest inaczej. Gdy już wezwie się policję i jeden z małżonków w złości na drugiego powie “on mnie popchnął” to wtedy, ku wielkiemu zdziwieniu obojga, policja aresztuje popychającego i sprawa ciągnąć się będzie np. przez następne 9 miesięcy. Podczas tego okresu osoba oskarżona nie będzie mogła mieszkać w domu, a jej warunkiem wyjścia za kaucją będzie to, że nie będzie się kontaktować z małżonkiem. Często adwokat może pomóc zmienić pewne warunki, ale ogólnie, oskarżony jest w niewesołej sytuacji.

- Czy wówczas ta osoba popchnięta, załóżmy że żona, zdając sobie sprawę, że lekko przesadziła, może spowodować, że mąż wróci do domu?

zz przemoc1- Wtedy najczęściej dowie się, że nie ma na to najmniejszego wpływu, gdyż to nie jest jej zarzut w sprawie cywilnej, z której można zrezygnować. Jest to już sprawa karna, prowadzona przez prokuraturę, która ma swój własny tryb. Warto o tym pamiętać, kiedy sięgamy po słuchawkę telefonu.

Są tu jakby dwie strony medalu. Uzasadnionych przypadków przemocy jest naprawdę wiele i tu jako społeczność naprawdę nie mamy się czym pochwalić, a z drugiej strony jest wiele osób, które usiłują wykorzystać prawo karne w swoich dochodzeniach cywilnych opartych o prawo rodzinne. Posługują się fałszywymi zarzutami wobec współmałżonka. W efekcie rzeczywiście można na pewien czas wyrzucić go z domu i utrudnić dostęp do dzieci. Są to szalenie bolesne sprawy, niestety, bardzo częste.

- Jeśli w rodzinie są dzieci, przemoc może dotyczyć również ich. Rodzice często zastanawiają się, w jaki sposób prawo w Kanadzie odróżnia wychowawczego klapsa od uderzenia, które kwalifikuje się jako przemoc?

- Prawo dozwala na użycie siły czy przymusu bezpośredniego w bardzo ograniczonym wymiarze.  Ogólnie jakiekolwiek bicie dzieci jest uważane za przestępstwo, dzieci posiadają te same prawa co dorośli pod względem nietykalności cielesnej.

- Czyli jeśli dawać klapsa to raczej przy świadkach?

- Nie. Uważam że nie należy dawać klapsów w ogóle, chociaż pewne ograniczone użycie siły jestdozwolone. Wielu rodziców uważa, że przepisy są zbyt liberalne, co im utrudnia wychowywanie dzieci. Z drugiej strony – nie jest zbyt trudno udowodnić w sądzie, że klaps był tylko klapsem wychowawczym. Żeby była jasność: nie jest to jakieś nagminne zjawisko, nie ma w sądach epidemii zarzutów tego rodzaju.

zz przemoc4- Jaki zakres kar przewidziany jest w kodeksie karnym za przemoc w rodzinie?

- To oczywiście zależy od wielu czynników i w związku z tym jest dość szeroki wachlarz możliwych kar. Można natychmiast wyjść na wolność, ale można trafić do więzienia. W praktyce kanadyjskiej wyznaczenie odpowiedniej kary często zostawiane jest w gestii sądu. Często nawet przy łagodnym  rozwiązaniu, w przypadku wyroku w zawieszeniu, ponurą konsekwencją sprawy staje się odnotowanie w rejestrze skazanych (criminal record). Wówczas adwokat stara się wynegocjować tzw. discharge, czyli mimo przyznania się do winy, osoba nie jest rejestrowana jako skazana.

Z mec. Krzysztofem Szopińskim rozmawiał Tomasz Piwowarek