Alimenty (cz. 1)

Poradnik Series lip 23, 2012 at 4:31 am

zz rozwodZa alimenty (palimony, child support) uznaje się w Kanadzie obligatoryjne świadczenia finansowe przekazywane regularnie (zwykle raz w miesiącu) przez rodzica nie posiadającego stałej opieki nad dziećmi na rzecz rodzica mającego stałą opiekę w celu zabezpieczenia potrzeb ich wspólnego potomstwa. Obowiązek alimentacyjny może wynikać z powinowadztwa lub małżeństwa. Przy ustalaniu zakresu alimentów bierze się pod uwagę zarówno potrzeby uprawnionego (zwykle dziecka), jak i możliwości zaobowiązanego (przeważnie ojca). Im większe są możliwości zarobkowe i majątkowe rodziców, tym wyższe alimenty. Jeżeli zobowiązany do alimentacji rodzic ma małe możliwości majątkowe i zarobkowe, to jego dziecko nie może domagać się np. łożenia na kosztowne studia.

Prawo rodzinne nie określa w sposób jednoznaczny, kiedy dziecko przestaje być dzieckiem i zwalnia rodzica od obowiązku alimentacyjnego. Określenie “child adult support”, choć jest oksymoronem, funkcjonuje prawnie. Obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dzieci trwa tak długo, jak długo dziecko nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać (jeżeli dziecko studiuje – aż do ukończenia studiów w zwykłym czasie). Znany jest jednak casus prawny (Newman vs. Thompson) z Manitoby, kiedy 34-letnie “dziecko” otrzymymało wsparcie finansowe od rodzica, ponieważ nadal nie obroniło swego tytułu magisterskiego z psychologii.

Zwykle  alimenty zasądzane są przy okazji procesu rozwodowego, obok m.in. podziału majątku, przyznania praw do opieki nad dzieckiem czy zasad widywania z dzieckiem. Wysokość alimentów określają federalne i prowincyjne wytyczne (Child Support Guidelines), które dopasowują według specjalnych tabel dochody rodzica do potrzeb dzieci. Rozmaite dodatkowe wydatki, (np. ubezpieczenie zdrowotne, opieka medyczna, edukacja) mogą zostać zasądzone jako wspólny obowiązek płatniczy rodziców.

W określonych okolicznościach rozwiedzeni małżonkowie mogą żądać alimentów od siebie nawzajem. Obowiązek alimentacyjny trwa nadal, jeżeli żadne z małżonków nie ponosi winy za rozkład pożycia bądź też jeżeli rozwód został przyznany bez orzekania o winie, a także wówczas, gdy orzeczono rozwód z winy obojga małżonków. Prawo nie jest jednak w tej materii zbyt precyzyjne i najczęściej powołuje się na konkretne casusy.

W 2008 roku rząd federalny wydał wytyczne (Spousal Support Advisory Guidelines), które generalnie  mają służyć jako pomoc w naliczaniu alimentów dla współmałżonków w oparciu o dochody. Według tych wytycznych osoby bezdzietne mogą kwalifikować się do otrzymywania 1.5-2% z różnicy w dochodzie całkowitym za każdy rok wspólnego pożycia przez okres odpowiadający mniej więcej długości trwania małżeństwa lub nieograniczenie długo w przypadku małżeństw z co najmniej 20-letnim stażem.

Z kolei osoby z dziećmi mogą dochodzić roszczeń w wysokości 40-46% od sumy rozporządzalnych dochodów netto każdego z małżonków. Dla płatnika dochód ten równy jest dochodowi byłego małżonka, pomniejszonemu o alimenty dla dzieci oraz podatki. Dla beneficjenta dochód ten jest równy dochodowi płatnika pomniejszonemu o alimenty dla dzieci i podatki oraz powiększonemu o ewentualne benefity i kredyty rządowe.

Uporczywe uchylanie się od ciążącego obowiązku alimentacji i narażenie przez to osoby uprawnionej na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jest w Kanadzie przestępstwem. W przypadku kiedy pomiędzy stronami zachodzą nieporozumienia co do terminowości lub wysokości kwot alimentacyjnych, lub trudności obiektywne – optymalnym rozwiązaniem (np. w prowincji Ontario) wydaje się korzystanie z pośrednika, jakim jest Family Responsibility Office. Ta rządowa agencja ta gromadzi należności jednej ze stron i przekazuje drugiej, jak również dysponuje narzędziami do egzekwowania zaległości, o czym opowiemy przy następnej okazji. Znajdzie się wówczas miejsce na informację o dodatkowych przepisach, które regulują kwestię alimentowania dzieci pełnoletnich oraz sytuację, kiedy dziecko spędza równą ilość czasu z każdym z rodziców, mieszkając wymiennie w dwóch domach.

Odkąd w 1969 roku Kanada zalegalizowała kontakty homoseksualne i małżeństwo osób różnej płci jest równoważne związkowi osób tej samej płci (od 2005 roku), obowiązują tu podobne zasady przy roszczeniach alimentacyjnych. Np. przez swoich byłych partnerów sądzeni byli m.in. pianiści Van Cliburn i Liberace czy znany kanadyjski łyżwiarz figurowy Brian Orser.

Reasumując należy podkreślić, że od wielu lat  kwestie alimentacyjne są piętą achillesową kanadyjskich sądów. Niejednolitość orzecznictwa wywołuje dezorientacyjny bałagan, w którym gubią się nie tylko obywatele, ale również prawnicy i sędziowie. Doprowadza to w sądzie do dodatkowych, nieskończonych, kosztownych sporów i decyzji dalekich od sprawiedliwości.

Cdn.

Grzegorz Brzęczyszczykiewicz