I wojna światowa: bitwy pod Ypres (1914-15)

Historia Kanady Series sier 14, 2012 at 5:07 am

Początkowo sądzono, że I wojna światowa będzie krótkotrwałym konfliktem, dlatego w 1914 kanadyjski parlament uchwalił ustawę o prowadzeniu wojny, która nadała liczne uprawnienia rządowi. Rozwinął się interwencjonizm państwowy.

W1916 powołano do życia Kanadyjską Komisję Zaopatrzenia (Canadian Supply Commission), a rząd wprowadził podatek dochodowy od przedsiębiorstw, a w 1917 od osób fizycznych. Miał być tymczasowy ale ostał się do dzisiaj.

W kilku najbliższych odcinkach skupimy się ponownie na bitwach i operacjach wojennych ze znaczącym udziałem Kanadyjczyków. Pierwsi żołnierze zostali wysłani do Europy już w 1914. 1 Dywizja Kanadyjska brała udział w drugiej i trzeciej bitwie pod Ypres (1914) i w bitwie pod Givenchy (1915). Od września 1915 na froncie znajdowała się też 2 Dywizja Kanadyjska dowodzona przez Richarda Turnera. Wszystkie siły Kanadyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego wzięły udział w bitwie nad Sommą w 1916; zginęło wtedy aż  24 000 kanadyjskich żołnierzy.

W 1917 konserwatyści zgłosili projekt tzw. prawa o poborze (Military Service Bill), który w czerwcu tego roku przeszedł w parlamencie mimo opozycji liberałów na czele z Wilfridem Laurierem. Przeciwko ustawie szczególnie protestował Quebec. W wyniku poboru wojsko kanadyjskie zwiększyło się o 60 000 żołnierzy. Prawo głosu przyznano kobietom spokrewnionym z żołnierzami, z drugiej strony odebrano je imigrantom z państw Trójprzymierza.

Jesienią 1917 konserwatyści ponownie wygrali wybory, jednak prawie cały Quebec głosował na Partię Liberalną. Nastroje w społeczeństwie się pogarszały. W 1917 rząd musiał przejąć bankrutujące przedsiębiorstwa kolejowe Canadian Northern i Grand Trunk Pacific. 6 grudnia 1917 część portu w Halifaksie została zniszczona w wyniku wybuchu okrętu za amunicją; zginęło 1630 osób, a 9000 zostało rannych.

Kanadyjscy żołnierze wiosną 1918 walczyli na terenie Rosji, z kolei w 1919 kanadyjska jednostka wojskowa została skierowana na Syberię.

O tym wszystkim – szczegółowiej w kolejnych odcinkach…

I bitwa pod Ypres

Była to ostatnia większa bitwa I wojny światowej w roku 1914. Bez udziału Kanadyjczyków. Niemcy nazwali ją “rzezią niewiniątek”. Ich armie składały się głównie z młodych ochotników, studentów. Poniosły one wielkie straty w starciu z mniejszymi, ale bardziej doświadczonymi oddziałami brytyjskimi, wśród których było wielu weteranów II wojny burskiej. Brytyjski Korpus Ekspedycyjny został mocno osłabiony podczas I bitwy ale dała ona aliantom czas na przegrupowanie sił.

Straty: Anglia 58 tys. + Francja 50 tys. oraz Niemcy 130 tys.

II bitwa o Ypres na obrazie Richarda Jacka

II bitwa pod Ypres

A właściwie cykl kilku bitew stoczonych w okolicy miasta Ypres i określanych wspólną nazwą, toczonych w kwietniu i maju 1915. Po raz pierwszy do boju weszły oddziały kanadyjskie. Ponadto użyto w niej broni chemicznej. Szczególnie śmiercionośne było użycie chloru 22 kwietnia. Użycie po raz pierwszy na froncie zachodnim broni chemicznej było dla aliantów wielkim zaskoczeniem, stąd duża liczba ofiar wśród porażonych gazem żołnierzy. Po bitwie obie strony zaczęły wyposażać swoje wojska w środki ochronne, dlatego też żaden atak chemiczny nie był już tak śmiercionośny. Jednemu z kanadyjskich lekarzy przypisuje się patent używania gazy nasączonej własnym moczem jako filtru do oddychania podczas ataku gazem. Amoniak neutralizował chlor. Za ten pomysł kapitana Scrimgera nagrodzono Krzyżem Wiktorii.

Straty: po stronie aliantów 70 tys., po niemieckiej – 35 tys.

III bitwa pod Ypres

Znana również jako bitwa pod Passchendaele, okazała się jedną z najkrwawszych bitew I wojny światowej rozegraną pomiędzy połączonymi armiami Wielkiej Brytanii, Kanady, Południowej Afryki, ANZAC i Francji, a armią Cesarstwa Niemieckiego. Jej celem było dostanie się na belgijskie wybrzeże i zajęcie znajdujących się tam baz niemieckich okrętów podwodnych. Prawie pół miliona żołnierzy alianckich i ćwierć miliona Niemców zginęło lub odniosło rany w walce o kawałek zrujnowanej, bagnistej ziemi. Kilkadziesiąt tysięcy utonęło w morzu błota.

O tym jednak – szerzej za tydzień.

Tomasz Piwowarek