Międzywojnie (1919-1939)

Historia Kanady Series wrze 8, 2012 at 5:42 pm

W tym samym czasie kiedy w Polsce raczkowała II Rzeczpospolita, w 1919 w Calgary przedstawiciele kanadyjskich zawodowych zdecydowali się stworzyć Jeden Wielki Związek (One Big Union), a następnie zorganizowali szereg

Pacyfikowanie strajkujących w Winnipegu, w 1919

strajków. Największy z nich wybuchł w Winnipegu. Przeciwko strajkującym zawiązał się Obywatelski Komitet Tysiąca, który przy pomocy Policji Specjalnej po 6 tygodniach doprowadził do zakończenia protestu.

W 1919 nowa formacja polityczna – Partia Zjednoczonych Farmerów wygrała w wyborach prowincjonalnych w Ontario. W 1921 farmerzy wygrali w Albercie. W wyborach krajowych reprezentacją farmerów była Partia Narodowo-Postępowa.

Premier Mackenzie King na banknocie 50 dol.

W lipcu 1920 premier Robert Borden zrezygnował ze stanowiska premiera i zastąpił go Arthur Meighen. W wyborach parlamentarnych w grudniu 1921 wygrali liberałowie przez Partią Narodowo-Postępową i konserwatystami. Premierem został William Lyon Mackenzie King. Liberałowie utrzymali się po wyborach w październiku 1925.

Krótko potem wybuchła afera korupcyjna z udziałem wysoko postawionych polityków Partii Liberalnej. Mackenzie King zażądał od Juliana Bynga, gubernatora generalnego Kanady, rozwiązania parlamentu. Ten odmówił i powierzył tekę premiera Meighenowi, który nie zdołał sformować gabinetu. W efekcie we wrześniu 1926 odbyły się kolejne wybory. Wygrali zdecydowanie liberałowie. Klęskę poniosła Partia Narodowo-Postępowa, na co wpłynął konflikt między jej liderami Thomasem Crearem i Henry Wisem Woodem. Premierem ponownie został Mackenzie King.

W 1927 liberałowie wprowadzili system emerytur. W 1929 kobiety uzyskały pełnię praw obywatelskich.

Światowy kryzys gospodarczy, który dotknął w 1929 Kanadę, przyczynił się do porażki liberałów w wyborach parlamentarnych w 1930. Wygrali konserwatyści, a premierem został Richard Bennett. Próbował ratować gospodarkę selektywnymi cłami oraz skromnymi reformami pomocy społecznej. W 1932 powstała Kanadyjska Państwowa Sieć Radiowa, a w 1934 centralny Bank Kanadyjski.

W czasie kryzysu rozwinęły się nowe ugrupowania polityczne. W 1932 James S. Woodsworth założył socjalistyczną partię pod nazwą Spółdzielcza Federacja Wspólnoty. W 1935 w wyborach prowincjonalnych w Albercie wygrała ludowa Partia Kredytu Społecznego pod wodzą Williama Aberharta.

W krajowych wyborach parlamentarnych w październiku 1935 zdecydowanie wygrali liberałowie; premierem po raz trzeci został Mackenzie King. Nowy rząd porzucił politykę wysokich ceł. Utworzono państwowe linie lotnicze. W 1937 Bank Kanadyjski stał się wyłącznie instytucją państwową.

Maurice Duplessis

Okres międzywojenny przyniósł rozwój nastrojów nacjonalistycznych w Quebecu. Duży wpływ na rozwój świadomości francuskich mieszkańców Kanady wywarły dzieła księdza Lionela-Adolphe’a Groulxa. Dbali oni o pracę u podstaw, walczyli o najmniejsze ustępstwa na rzecz języka francuskiego. Popularnością cieszyła się inicjatywa popierania francuskich kupców. W 1921 powstał Związek Katolickich Robotników Kanady, w 1924 Katolicki Związek Rolników, a w 1935 platforma wyborcza Union Nationale. W 1936 jej

Marsz organizujących się bezrobotnych podczas Wielkiej Depresji po ulicy Bathurst w Toronto

przywódca, Maurice Duplessis, został premierem Quebecu i był nim do wyborów prowincjonalnych w 1939.

W tym czasie Kanada zaczęła się usamodzielniać na arenie międzynarodowej.

W 1922 w czasie kryzysu w stosunkach brytyjsko-tureckich premier Mackenzie King nie udzielił pomocy wojskowej Wielkiej Brytanii, uzależniając ją od decyzji parlamentu w Ottawie.

Dopiero w 1923 Kanada po raz pierwszy podpisała samodzielnie umowę międzynarodową – był to Układ o Halibucie zawarty ze Stanami Zjednoczonymi.

W 1926 Konferencja Imperialna w Londynie przyznała dominiom, w tym Kanadzie, status autonomicznych i suwerennych jednostek. Statut Westminsterski z 1931 stanowił, że prawa przyjmowane w Wielkiej Brytanii nie obowiązują automatycznie w dominiach. W 1935 Kanada i Stany Zjednoczone zawarły umowę, przyznając sobie nawzajem w stosunkach ekonomicznych status “Najbardziej Uprzywilejowanego Narodu”.

W 1938 Kanada, Wielka Brytania i Stany Zjednoczone zawarły trójstronne porozumienie handlowe.

(tp)