Jak działa oświata w Ontario

Poradnik Series wrze 30, 2012 at 3:57 pm

Jak działa system edukacyjno-oświatowy w Kanadzie, a zwłaszcza w Ontario? Kto może się uczyć i studiować? Czym różnią się szkoły i uczelnie?

Kanadyjski system oświaty tworzą placówki i instytucje wychowania bezpośredniego i pośredniego, które są finansowane i nadzorowane przez rządy szebla federalnego i prowincyjnego oraz władze municypalne, ale organizacyjna odpowiedzialność za edukację spada przede wszystkim na barki poszczególnych prowincji.

zz edu2Generalnie w skład systemu szkolnictwa wchodzą: przedszkola i szkoły podstawowe (Kindergarten i Elementary School, klasy 1-8) i średnie (Secondary School, klasy 9-12), nazywane też High School (luźny odpowiednik polskich gimnazjów). Dwunasta klasa gimnazjum ustawowo zamyka wykształcenie średnie w Ontario (w Quebeku już jedenasta).

Żeby otrzymać dyplom ukończenia szkoły średniej (OSSD), uczeń powinien zaliczyć przynajmniej 30 punktów (tzw. credits). Zwykle jeden punkt (credit) odpowiada jednemu zaliczonemu przedmiotowi. Uczniowie muszą również mieć odpracowanych społecznie 40 godzin oraz zdać sprawdzian z umiejętności czytania i pisania (literacy test).

Do szkół uczęszczać mogą wszystkie dzieci, niezależnie od ich statusu imigracyjnego lub statusu ich rodziców. Gwarantuje to Education Act oraz zarządzenia w szkołach publicznych Ontario.

zz edu1Wykształcenie wyższe (Post Secondary) zdobywać można w uczelniach wyższych typu uniwersytetu (University) lub koledżu (College). Wykształcenie zdobyte w koledżu można porównać do studiów licencjackich w kolegiach. Nie jest to jednakże regułą, zwłaszcza poza krajami anglosaskimi. Nauka trwająca 2-3 lata kończy się zdobyciem dyplomu.

Z kolei nauka w ontaryjskim uniwersytecie trwa od 3 do 4 i więcej lat i prowadzi do zdobycia przez absolwenta przynamniej podstawowego stopnia naukowego – bakałarza (Bachelor’s Degree) lub wyższych tytułów (o czym poniżej).

Kanadyjski rok szkolny liczy sobie 190 dni licząc od września (tuż po Labour Day) do ostatniego piątku czerwca. Dzień szkolny trwa około sześciu godzin. Krótkie ferie przypadają w grudniu oraz marcu, wakacje w lipcu i sierpniu.

zz edu3W przeszłości we wszystkich prowincjach Kanady funkcjonował system szkół publicznych (Public) oraz wydzielonych (Separate), w których prowadzono zajęcia religine (zwykle rzymsko-katolickie, rzadziej protestanckie). Obecnie taki podział możliwy jest wyłącznie w Ontario, Albercie, Północnych Terytoriach i w kilku miastach Saskatchewan. Utrzymywanie szkół wydzielonych ze środków publicznych było główną kością niezgody w negocjacjach, które prowadziły do utworzenia Konfederacji Kanady jako unii byłych kolonii brytyjskich w 1867 roku. Historycznie rzecz ujmując można uznać, że szkoły zwane popularnie “katolickimi” są dzieckiem kompromisu w efekcie licznych konfliktów etnicznych i napięć religijnych pomiędzy ludnością katolicką (wówczas głównie francuskojęzyczną), a protestancką większością. W dzisiejszych czasach szkoły te – mimo iż są zabezpieczone Konstytucją – znajdują coraz liczniejszych przeciwników wśród reprezentantów innych wyznań, zasłaniających się argumentem dyskryminacji religinej.

Około 8% uczniów zdobywa wykształcenie w płatnych szkołach prywatnych (również najniższego szczebla), z których wiele to bardzo prestiżowe szkoły elitarne. Uczęszczanie do nich uczniów z zamożnych domów nie jest w Kanadzie niczym niezwykłym, jednakże większość to instytucje powołane przez różne wspólnoty religijne – żydowskie, muzułmańskie, chrześcijańskie…

zz edu4Prowincja podzielona jest na dystrykty szkolne, w których poszczególne kuratoria oświaty (district school boards) podległe prowincyjnemu ministerstwu edukacji odpowiadają za wdrażanie programów nauczania. W Ontario i Nowym Brunszwiku obowiązkowemu kształceniu podlega młodzież w wieku od 6 do 18 roku życia, podczas gdy w innych prowincjach do 16. Wiele dzieci zaczyna edukację od nauczania przedszkolnego już w wieku 4 lub 5 lat. Jednak wciaż wiele szkół, a nawet kuratoriów, nie posiada programów przedszkolnych.

Jeden na 10 Kanadyjczyków nie posiada dyplomu szkoły średniej, ale za to jeden na siedmiu ma wykształcenie wyższe. Tę pierwszą statystykę zaniżają napływowi imigranci, głównie z krajów Trzeciego Świata. Pocieszające jest jednak to, że z roku na rok wskaźniki wykształcenia rosną w obu kategoriach. Z każdy rokiem przybywa również ułatwień w procedurach dla studentów z zagranicy, którzy pragną w Kanadzie uzupełniać wykształcenie i zdobywać doświadczenie zawodowe, co ma zachęcać ich do osiedlania się w tym kraju. Kanada przeznacza na edukację około 7% produktu krajowego brutto.

Pełny system wychowania w okresie przedszkolnym jest w powijakach. Jak narazie Ontario jest jedyną prowincją Kanady, która wykształciła dwa szczeble edukacji przedszkolnej (Kindergarten Junior i Senior).

Szkolnictwo wyższe

Szkolnictwo wyższe w Ontario regulowane jest przez prowincyjne Ministerstwo Kształcenia, Koledży i Uniwersytetów. Naukę stopnia wyższego zapewniają  22 uniwersytety, a także 24 koledże, 17 uczelni prywatnych i ponad 500 szkół prywatnych z wąską specjalizacją zawodową. W dostaniu się na uczelnię wyższą pomagają dwa centralne biura aplikacyjne – oba w Guelph.

Spośród sześciu najbardziej prestiżowych uniwersytetów w Kanadzie (należących do tzw. Canadian Ivy League), aż trzy znajdują się na terenie Ontario: University of Toronto, University of Western Ontario w London i Queen’s University w Kingston. Aż pięć różnych uniwersytetów utrzymuje w Toronto swoje kampusy.

zz edu5

Najstarszy (i największy pod względem liczby studentów) uniwersytet to University of Toronto, powstały w 1827 roku, zaś najnowszy powstał w czerwcu 2008 roku, kiedy rząd prowincyjny przemianował Algoma College w Sault Ste. Marie w Algoma University.

zz edu5Studiowanie jest odpłatne, ale istnieje kilka sposobów na zdobycie funduszy na naukę. Bardziej zapobiegliwi rodzice myślą o tym wiele lat wcześniej, odkładając przez lata pieniądze na zwolniony od podatków plan RESP (Registered Education Savings Plan). Rząd dokłada do tych oszczędności rozłożony na raty grant w ramach programu CESG (Canada Education Savings Grant). Zwykle rząd Kanady dokłada 20% do kwoty $2.500 zaoszczędzonej w ramach RESP. Po zmianach wprowadzonych w 2007 roku, rząd może dopłacać ze swej strony do $500 dolarów rocznie. Maksymalna suma odłożonych w ten sposób pieniędzy nie podlega opodatkowaniu jeśli nie przewyższa kwoty 50 tysięcy dol.

Rząd proponuje również CLB (Canada Learning Bond) aby zachęcić rodziny o niskich dochodach do odkładania na RESP. Rodziny, które otrzymują National Child Benefit na dzieci urodzone po 1 stycznia 2004 roku kwalifikują się na dodatkowe $500 CLB z chwilą otwarcia planu RESP, a także na dodatkowe $100 za każdy rok kontynuowania planu.

Plan RESP może być przerwany i pieniądze wycowane przez osobę, która go założyła. W tym przypadku wszelkie dopłaty rządowe muszą zostać zwrócone. Jeśli dany uczeń nie podejmie nauki w szkolnictwie wyższym i ma co najmniej 21 lat, zebrane oszczędności mogą być wycofane przez płatnika jako AIP (Accumulated Income Payment).

Inny rodzaj zapewnienia środków na kontynowanie studiów to pożyczka studencka od rządu federalnego CSLP (Canada Student Loan Program) zwolniona z oprocentowania na czas trwania studiów, ale nie dłużej niż przez 340 tygodni czyli 6.5 roku. Podejmujący studia doktoranckie otrzymują wydłużenie o kolejne 80 tygodni.

zz edu6Rząd federalny powołał wraz z rządem Onario program pomocy finansowej pod nazwą OSAP (Ontario Student Assisstance Program). Dzięki niemu studenci w zależności od potrzeb mogą zwracać się o przyznanie odpowiednich pożyczek, grantów lub stypendiów. Tak długo jak student kontynuuje naukę w pełnym wymiarze (full time) odsetki spłacane są przez rząd. Aby się kwalifikować, student musi być albo obywatelem Kanady, albo stałym mieszkańcem albo osobą chronioną (protected person) i mieszkać stale w Ontario przynajmniej przez ostatnie 12 miesięcy. Granty przyznawane są na nieco innych warunkach, przy założeniu że dochody rodziców nie są wystarczające do opłacenia czesnego.

W przypadku programu Canada-Ontario Integrated Student Loan są to kwoty w wysokości 210-350 dol. tygodniowo w zależności od rodzaju szkoły. Studenci  w związkach małżeńskich lub mający na utrzymaniu dzieci mogą otrzymywać w ramach tej pożyczki 210-545 dol. w zależności od rodzaju szkoły.

Ostatnią szansą na zdobycie pożyczki na studia jest wykorzystanie licznych ostatnio ofert z banków komercyjnych.

Najzdolniejsi studenci mają prawo do wykorzystania stypendiów rządowych poprzez program OGS (Ontario Graduate Scholarship). Zwykle możliwe jest uzyskanie kwoty 5.000 na dany okres do trzech razy włącznie. Możliwe jest również otrzymanie stypendium poprzez składanie podań do SSHRC (Social Sciences and Humanities Research Council), zainteresowanym polecamy lekturę strony: http://www.sshrc-crsh.gc.ca.

Udzielaniem stypendiów zajmują się również rozliczne fundacje społeczne i prywatne, w tym także polonijne, które nagradzają studentów polskiego pochodzenia podejmujących określony przedmiot lub kierunek studiów.

Najchętniej wybierane kierunki studiów w roku 2006

Wszystkich informacji na temat szkolnictwa wyższego udziela ontaryjskie Ministerstwo Szkolnictwa – Toronto, Mowat Block, 900 Bay St., tel. 416-325-2929.

(tp)