Czołg, który nie walczył (1941-45)

Historia Kanady Series list 8, 2012 at 7:59 pm

W czasie II wojny światowej Kanada wprowadzała na pole walki własne modele broni. Niestety, nie zapisały się one jakoś szczególnie w światowej historii oręża.

Ram Mk I

Ram

W momencie wybuchu II wojny światowej Wielka Brytania nie była w stanie zaopatrzyć w czołgi własnej produkcji inne państwa Wspólnoty Brytyjskiej. Rząd kanadyjski zdecydował się więc na produkcję własnego czołgu. Do tego celu zmobilizowano zakłady Montreal Locomotive Works (które należały do amerykańskiej firmy American Locomotive Company). Otrzymały one nazwę Canadian Tank Arsenal. Aby maksymalnie skrócić czas projektowania nowego pojazdu postanowiono, że będzie on wzorowany na istniejącym już czołgu amerykańskim M3.

W odróżnieniu od pierwowzoru amerykańskiego, Ram (“baran”) zbudowany był w standardowej konfiguracji (główne działo czołgu umieszczone było w wieży, a nie w kadłubie). Sugerowano aby czołg został uzbrojony w armatę 75 mm, ale ówczesne brytyjskie czołgi pościgowe były standardowo uzbrojone w armatę 2-funtową i Ram został wyposażony właśnie w to działo, choć przewidziano możliwość przezbrojenia go w przyszłości w armatę o większym kalibrze.

Pierwszy prototyp powstał w czerwcu 1941, produkcja Ram I rozpoczęła się w listopadzie tego roku. Od lutego 1942 rozpoczęto produkować modele uzbrojone w armatę 6-funtową. Produkcja czołgu została zakończona w lipcu 1943 kiedy zdecydowano, że podstawowym czołgiem aliantów zachodnich zostanie M4 Sherman. Łącznie wyprodukowano 1948 pojazdów tego typu, włącznie z 84 opancerzonymi pojazdami kierowania ogniem artyleryjskim.

“Ram” nigdy nie został użyty bojowo, ale służył do treningu załóg aż do połowy 1944. Większość czołgów została przebudowana, często w warsztatach polowych, na transportery amunicyjne, ruchome punkty obserwacyjne lub transportery opancerzone Kangaroo.

Po zakończeniu wojny w 1945 Królewska Armia Holenderska otrzymała pozwolenie od rządu kanadyjskiego na przejęcie za darmo wszystkich Ramów znajdujących się w tymczasowych magazynach na terytorium Holandii. Z tych czołgów został sformowane dwa pierwsze bataliony pancerne w historii armii holenderskiej. Ramy można oglądać w muzeum Canadian Forces Base Borden.

 

Kangaroo należący do armii brytyjskiej, Niemcy 1945

Kangaroo

Znacznie przydatniejsze na froncie niż kanadyjskie czołgi okazały się transportery opancerzone z serii Kangaroo.

Pojazdy Kangaroo znacznie różniły się od pozostałych transporterów opancerzonych używanych przez wojska alianckie podczas wojny, takich jak Universal Carrier czy M3 Halftrack. Dzięki temu, że budowano je na bazie czołgów oraz dział samobieżnych (w wyniku przebudowy podwozi dział samobieżnych M7 Priest, czołgów Ram i M4 Sherman) posiadały silne opancerzenie i charakteryzowały się podobnymi do czołgów właściwościami jezdnymi, a w związku z tym mogły współdziałać z nimi na polu walki, stając się niejako pierwowzorem współczesnych transporterów opancerzonych.

31 lipca 1944 roku dowództwo 1 Armii Kanadyjskiej podjęło decyzję o przebudowie posiadanych dział samobieżnych M7 Priest na transportery opancerzone. Wyprodukowane w Stanach Zjednoczonych pojazdy M7, które jeszcze miesiąc wcześniej brały udział w walkach w Normandii, zostały do tego czasu zastąpione działami samobieżnymi Sexton, przystosowanymi do używanej przez Brytyjczyków amunicji 25-funtowej. W ciągu 7 dni w warsztacie polowym zorganizowanym w pobliżu miasta Bayeux (nazwa kodowa warsztatu brzmiała „Kangaroo”, stąd przydomek pojazdów – Priest Kangaroo) dokonano przebudowy 78 pojazdów, polegającej na usunięciu haubicy kalibru 105 mm, przyspawaniu w jej miejsce pancerza, modyfikacji silnika, układu hamulcowego i przeniesienia napędu. Uzbrojenie pojazdu stanowił karabin maszynowy M2 kalibru 12,7 mm.

Pojazdy przeszły chrzest bojowy 7 sierpnia, podczas wspólnej z Polakami operacji Totalize. Liczba pojazdów szybko okazała się niewystarczająca, w związku z czym podjęto decyzję o przebudowie kolejnych pojazdów – czołgów Ram II, które wykorzystywano do szkoleń. Z czołgów usunięto wieże i przeorganizowano ich wnętrze, w którym mieściła się dwuosobowa załoga oraz do jedenastu pasażerów. Pojazd wyposażony był w pojedynczy karabin maszynowy Browning M1919 kalibru 7,62 mm. Pierwsze transportery Ram Kangaroo trafiły na front w drugiej połowie sierpnia 1944 roku. Pojazdy były używane przez 1 Kanadyjski Pułk Transporterów Opancerzonych oraz 49 Królewski Pułk Czołgów, które wchodziły w skład 79 Dywizji Pancernej (znanej z używania wielu niekonwencjonalnych pojazdów, tzw. „dziwadeł Hobarta”).

Pojazdy były wykorzystywane również na froncie włoskim, gdzie do ich budowy wykorzystano podwozia czołgów M4 Sherman (Sherman Kangaroo) oraz haubice M7 Priest.

(tp)