Trudeau (1968-1980)

Historia Kanady Series grud 13, 2012 at 6:07 pm

Trudeau przyjaźnił się z Fidelem Castro

W kwietniu 1968 premier Pearson przeszedł na polityczną emeryturę, a jego następcą został Pierre Trudeau. Dwa miesiące później Partia Liberalna w wyborach uzyskała zdecydowaną większość i mogła utworzyć rząd większościowy.

Trudeau był wszechstronnie wykształconym człowiekiem. W czasie swych ponad dziesięcioletnich studiów zdobył 5 dyplomów, najpierw bakałarza, następnie dyplom prawa Uniwersytetu Montrealu w 1943, magistra ekonomii politycznej na Uniwersytecie Harwarda w 1945. Studia kontynuował w École des sciences politiques w Paryżu i London School of Economics.. W latach 1961-15 pracował naukowo i wykładał na swym macierzystym uniwersytecie w Montrealu.

Pierre Trudeau zrobił szybką karierę polityczną w Partii Liberalnej. W 1967 został ministrem sprawiedliwości w rządzie Lestera Pearsona. Jedną z jego decyzji było usuniecie z kodeksu karnego paragrafu uznającego kontakty homoseksualne za przestępstwo. Po przejściu na emeryturę swego wielkiego poprzednika, Trudeau objął fotel premiera na ponad 16 lat! W czasie swych długich i dramatycznych rządów zmienił oblicze Kanady, doprowadzając ją do pełnej suwerenności. Do najważniejszych jego dokonań zalicza się:

1. Official Languages Act 1969 – ustawa podnosząca język francuski do drugiego i równoprawnego z angielskim języka urzędowego.

2. Wage and Price Controls 1975 – ustawa o kontroli zarobków i cen, wprowadzająca między innymi pojęcie płacy minimalnej.

3. Canadian Charter of Rights w 1982 – uchwalenie aktów prawnych określających prawa i swobody obywatelskie. Gwarantuje 34 podstawowe prawa obywatelskie, między innymi wolność religijną, wolność słowa, wolność nauczania języków mniejszości kulturowych i tolerancję kulturową.

4. Uchwalenie Konstytucji Kanady w 1982, stanowiąca pełną suwerenność Kanady.

Trudeau zasłużył się także na polu równouprawnienia kobiet. Za jego czasów kobiety zostały po raz pierwszy marszałkami senatu, Izby Gmin oraz gubernatorem generalnym. Nowy premier doprowadził do liberalizacji prawa rozwodowego oraz legalizacji aborcji z przyczyn zdrowotnych.

W życiu prywatnym W 1971 poślubił 30-lat młodszą Margaret Sinclair, z którą miał trzech synów. Rozwiódł się w 1984 uzyskując sądownie wyłączne prawa rodzicielskie. W wieku 70 lat ponownie został ojcem córki prawniczki konstytucyjnej Deborah Coyne.

Z urzędowaniem Trudeau wiążą się dwa istotne procesy, w pewien sposób związane z sobą, które kształtowały kanadyjskie życie społeczne w latach osiemdziesiątych i wywarły olbrzymi wpływ na dzisiejszy kształt państwa. Pierwszym był frankofoński separatyzm, drugim multikulturowość.

Pierre Trudeau był charyzmatycznym lecz także kontrowersyjnym przywódcą. W sposobie ubierania preferował nieformalny styl, np. długie włosy i sandały, często doprowadzając tym do irytacji konserwatywnie nastawionych polityków w Kanadzie i za granicą.

Znany był też z wybuchowego charakteru i nieliczenia się z autorytetami. Nie potrafił się powstrzymać przed obscenicznymi gestami wobec demonstrantów w Brytyjskiej Kolumbii. W czasie wizyty u Królowej Anglii Elżbiety II nie potrafił się powstrzymać od odtańczenia pirueta za jej plecami, ośmieszając jej sztuczny i nadęty sposób bycia.

Za czasów Trudeau Kanada prowadziła bardzo niezależną politykę międzynarodową. Trudeau był pierwszym zachodnim politykiem odwiedzającym komunistyczne Chiny. Kanada nie poparła też wojny w Wietnamie. Co więcej, udzielała azylu politycznego Amerykanom zbiegłym do Kanady przed powołaniem do wojska. Wywołało to ostrą reakcję amerykańską. Prezydent Richard Nixon nie znosił Trudeau, uważając go za socjalistę i obdarzył go publicznie wulgarnym epitetem “that asshole”.

W latach 1981-82 Trudeau systematycznie odmawiał jednoznacznego potępienia stanu wojennego w Polsce i krytyki Jaruzelskiego. Do grona swych osobistych przyjaciół zaliczał Barbrę Streisand, Jimmy’ego Cartera i Fidela Castro.

Trudeau zmarł 28 września 2000 i został pochowany w rodzinnym grobowcu na St-Remi-de-Napierville Cemetery w Saint-Remi.

Jego syn Justin jest politykiem Partii Liberalnej w Montrealu, drugi syn Alexandre zajmuje się dokumentalistyką filmową, a trzeci Michel, mikrobiolog, zginął w 1998 pod lawiną w BC.

 

Spokojna rewolucja

Tymczasem w Quebecu po zwycięstwie Liberalnej Partii Quebecu w 1960 i objęciu teki premiera przez Jeana Lesage’a w rządzie prowincjonalnym doszło do “spokojnej rewolucji”. Nastąpiła laicyzacja społeczeństwa; podniósł się też poziom życia francuskich mieszkańców m.in. dzięki powstaniu państwowej firmy Hydro-Quebec.

De Gaulle: – Niech żyje wolny Quebec!

Wizyta Charles’a de Gaulle’a z 1967 podgrzała nastroje nacjonalistyczne w tej prowincji Kanady. W 1968 powstała Partia Quebecu na czele z René Lévesque. W październiku 1970 terroryści z Frontu Wyzwolenia Quebecu porwali Jamesa Crossa, brytyjskiego attaché wojskowego w Montrealu, a kilka dni później Pierre’a Laporte’a, quebeckiego ministra pracy.

W odpowiedzi premier Trudeau wprowadził w Quebecu stan wyjątkowy. Laporte został zamordowany przez porywaczy, którzy później zostali schwytani i osądzeni. Crossa uwolniono.

W wyborach parlamentarnych w październiku 1972 liberałowie odnieśli minimalne zwycięstwo. W 1973 doszło do kryzysu naftowego; rząd zdecydował się zamrozić ceny ropy na rynku wewnętrznym. W lipcu 1974 doszło do przedterminowych wyborów, które w wielkim stylu wygrali liberałowie. Trudeau zdecydował się na program “nacjonalizmu gospodarczego”; w 1975 powstało państwowe przedsiębiorstwo Petro-Canada.

Mimo tych prób sytuacja gospodarcza Kanady była zła, co znalazło przełożenie w wynikach wyborów z 1979. Wygrali konserwatyści, a premierem został Joe Clark. Jednakże niepopularne pomysły rządu, jak prywatyzacja Petro-Canada czy wprowadzenie obowiązującego do dziś podatku od benzyny, doprowadziły do jego upadku. Wybory w 1980 przyniosły kolejne zwycięstwo Partii Liberalnej, a Pierre Trudeau ponownie został premierem.

T. Piwowarek