Cudotwórca Paul Martin (2003-06)

Historia Kanady sty 1, 2013 at 12:13 pm

Następcą Jeana Chretiena na fotelu premiera kraju został w grudniu 2003 roku Paul Edgar Philippe Martin, świeżo upieczony przywódca Partii Liberalnej.

Jego ojciec, Paul Martin Sr, przez 39 lat był deputowanym do Izby Gmin Parlamentu Kanady. Trzykrotnie starał się o nominację na lidera Liberalnej Partii Kanady w latach 1948, 1958 i w 1968. Udało się to dopiero jego synowi w 2003.

Paul Martin

Paul Martin Jr ukończył prawo administracyjne oraz filozofię na Uniwersytecie Toronto. W 1965 ożenił się z Sheilą Ann Cowan, z którą ma trzech synów, obecnie zarządzających przedsiębiorstwami ojca. Paul Martin, zanim zaangażował się w politykę, kierował wielkimi przedsiębiorstwami takimi jak Power Corporation of Canada i Canada Steamship Lines Inc, którego początkowo był udziałowcem, a z czasem pełnym właścicielem.

Gdy zaangażował się w politykę w 1988 został wybrany do parlamentu. Gdy liberałowie powrócili do władzy w 1993, został mianowany przez premiera Jeana Chretiena ministrem finansów. Z chwilą obejmowania tej funkcji, Kanada znajdowała się w ostrej i przeciągającej się recesji. Martinowi udało się krótkim czasie uporządkować finanse państwa, stając się autorem kanadyjskiego cudu gospodarczego lat 90. XX wieku. W czasie jego urzędowania całkowity dług publiczny spadł z 71% rocznego dochodu narodowego do 50%.

Przez pewien czas Paul Martin był nieoficjalnym kandydatem do schedy po George’u Robertsonie, sekretarzu generalnym NATO (cieszył się poparciem m.in. Francji).

Z czasem Martin zaczął przewyższać popularnością samego lidera partii. Pomiędzy konkurentami zaczęły narastać konflikty. Ostatecznie Chretien zdecydował się na usunięcie Martina z rządu. Po tym fakcie Martin przestał się czuć związany lojalnością i rozpoczął otwartą walkę z premierem. Jej apogeum przypadło na połowę roku 2003. Martin zdołał zapewnić sobie poparcie większości w partii. Chretien stojąc na straconej pozycji postanowił ustąpić. W oficjalnych wyborach na nowego lidera Martin pokonał wszystkich konkurentów, pozostawiając ich daleko w tyle. W rezultacie po kilkutygodniowym okresie przejściowym objął fotel premiera Kanady.

W swym inauguracyjnym wystąpieniu przedstawił program na najbliższy okres. Główne jego elementy to prowadzenie liberalnej, prowzrostowej polityki gospodarczej, redukcje redystrybucji dochodu narodowego oraz dalsza redukcja długu budżetowego i poprawa stosunków z USA, nadszarpniętych w ostatnich latach rządów poprzednika.

W wyborach parlamentarnych 28 czerwca 2004 partia Martina wygrała zdobywając 36,7% głosów i 135 mandatów poselskich (z 308). Pozwoliło jej to na utworzenie rządu mniejszościowego, pierwszego w Kanaidze od 1980.

W listopadzie 2005 roku parlament uchwalił wotum nieufności wobec jego rządu, co spowodowało przedterminowe wybory parlamentarne przeprowadzone 23 stycznia 2006 roku. Wybory wygrała Partia Konserwatywna, która zdobyła największą ilość mandatów (124 z 308) i dzięki temu mogła utworzyć rząd mniejszościowy. Martin

Layton, Duceppe, Harper i Martin

sprawował swój urząd do czasu objęcia tej funkcji przez Stephana Harpera 6 lutego 2006.

Wobec porażki Martin ogłosił, że rezygnuje z roli przewodniczącego Partii Liberalnej.

 

Era Harpera

Premier Harper. Obok poseł Władysław Lizoń

Urzędujący obecnie premier był jednym z założycieli Partii Reform, a w latach 1993-1997 przez jedną kadencję – jej posłem w Izbie Gmin. Następnie przewodniczył konserwatywnemu lobby National Citizens Coalition. W 2002 został przewodniczącym partii Canadian Alliance, powstałej w 2000 z Partii Reform i innych grup konserwatywnych.

W maju 2002 został ponownie wybrany do Izby Gmin, w wyborach uzupełniających, gdzie stał się przywódcą opozycji. W rok później osiągnął porozumienie o zjednoczeniu swojego ugrupowania z Postępowo-Konserwatywną Partią Kanady, tworząc obecną Konserwatywną Partię

Premier Harper w polskich delikatesach EuroMax w Brampton

Kanady.

Pod jego przewodnictwem w wyborach roku 2004 partia konserwatywna zdobyła 29,6% głosów i 99 z 308 mandatów poselskich, stając się największą partią opozycyjną. W kolejnych wyborach jednak wygrała zdobywając 36,3% głosów i 124 mandaty, stając się największą partią w Izbie Gmin, co pozwoliło jej utworzyć rząd mniejszościowy.

W następnych wyborach w październiku 2008 partia Harpera zdobyła 37,7% głosów i 143 mandaty i ponownie stała się największą partią w Izbie Gmin, choć znowu nie uzyskała większości mandatów. W tej sytuacji Harper ponownie utworzył rząd mniejszościowy.

W marca br. jego rząd otrzymał głosami liberałów i bloku quebeckiego (stosunkiem 156 : 145) bezprecedensowe wotum nieufności prowadzące do przyspieszonych wyborów parlamentarnych.

Po raz pierwszy w historii Kanady za powód wotum nieufności uznano okazanie parlamentowi lekceważenia i wzgardy. Wybory nie odebrały jednak władzy  temu bardzo sprawnemu 53-letniemu politykowi, z wykształcenia ekonomiście.

 (tp)