Emerytura po kanadyjsku: CPP

Poradnik Series sty 14, 2013 at 4:27 pm

Aby lepiej zrozumieć co czeka nas na starość, przyjrzyjmy się tutejszemu systemowi emerytalnemu.

System ten może (ale nie musi) pomagać nam z czterech źródeł (dwa pierwsze publiczne):

  1. Canada Pension Plan (CPP) – państwowy fundusz emerytalny, z którego wysokość wypłat uzależniona jest od własnej kontrybucji, obowiązkowych składek, potrącanych przez lata z zarobków brutto, począwszy już od 18 roku życia.
  2. Old Age Security (OAS) – stała renta państwowa wypłacana gorzej uposażonym (czytaj: większości) Kanadyjczykom po ukończeniu 65 roku życia. Obecnie pełna renta wynosi ok. 555 dol. miesięcznie.
  3. Coraz rzadziej spotykane pracownicze programy emerytalne sponsorowane przez były zakład pracy.
  4. Emerytury prywatne powstałe na bazie indywidualnych, nieopodatkowanych oszczędności (RRSP).

W Kanadzie wypracowana emerytura (CPP) przysługuje osobom, które osiągnęły wiek emerytalny i mają udokumentowany wymagany okres zatrudnienia. Takich osób jest dzisiaj 17 milionów. Wiek emerytalny wynosi 65 lat.

Z chwilą osiągnięcia tego wieku emeryt otrzymuje z CPP regularne wypłaty, których wysokość naliczona jest mniej więcej jako jedna czwarta ze średniej sumy maksymalnych składek na CPP przez okres ostatnich pięciu lat, jakkolwiek przepisy pozwalają wykluczyć lata, w których zarobki układały się wyjątkowo nisko.

Fundusz CPP dysponuje również pracowniczymi rentami inwalidzkimi oraz rentami rodzinnymi. W przypadku odrzucenia wniosku o przyznanie takich świadczeń można się odwołać  albo do Pension Appeals Board albo do Canada Pension Plan / Old Age Security Review Tribunals.

Początkowe plany powołania funduszu Canada Pension Plan z inicjatywy Konserwatystów sięgają późnych lat 50. ale finalnie projekty wprowadził w źycie liberalny rząd premiera Pearsona w latach 1963-65. Do udziału w ogólnonarodowym projekcie nie udało się nakłonić Quebeku, który do dzisiaj posiada swoją własną strukturę emerytalną.

Początkowo wysokość składek na CPP określono na poziomie 1.8%, z czasem wolno je podnosząc do 5%, aż wreszcie w latach 90. ktoś stał sobie sprawę z tego, że za 20 lat składki mogą stać się zbyt wysokie w związku ze zmianami demograficznymi, ekonomicznymi i wydłużeniem średniej długości życia. Ponadto obliczono, że rezerwy funduszu wyczerpią się do roku 2015. Stało się jasne, że składki pobierane poprzez CPP nie wystarczą, aby obsłużyć wszystkich emerytów.

zz cpp1Aby zapobiec katastrofie rząd przeprowadził szereg studiów i analiz oraz konsultacji społecznych. Stwierdzono przede wszystkim, że potrzebne środki zakumuluje się z inwestycji w sektorze prywatnym.

W rezultacie w 1997 roku utworzono Radę Inwestycyjną CPP, która ma powielać zasoby funduszu poprzez mądre inwestycje. Aż do obecnego kryzysu udawało się to skutecznie, aczkolwiek nie zabrakło krytyki z wielu stron. Np. tego, że państwowy fundusz inwestuje w producentów broni czy koncerny tytoniowe.

Obecnie strategia inwestowania zasobów CPP zmieniła się diametralnie – dotychczas 100% umieszczano w obligacjach rządowych, obecnie stosuje się dywersyfikację, również za granicą, głównie w USA.

A że granie na giełdzie jest niebezpieczne? Mimo, że obecny kryzys poważnie utrudnia dochodowe inwestycje, nie można z niego zrezygnować, gdyż lepszego rozwiązania na zabezpieczanie funduszu emerytalnego jak dotąd nie wymyślono. David Denison, dyrektor CPP Investment Board jest optymistą. Uważa, że dysponując stałym dopływem nowych środków w postaci składek oraz rezerwami w wysokości ok. 117 mld dol., więc nie potrzeba na gwałt wyzbywać się zagożonych akcji, a niedawne straty dadzą się nadrobić przez przyszły wzrost aktywów giełdowych.

Eksperci ostrzegają jednak, że jeśli sytuacja na rynkach nie poprawi się szybko, trzeba będzie podnosić stawki na CPP, co obniży dochody zarówno kanadyjskich pracowników jak i pracodawców.

Od 1 stycznia 2013 dla osób zarabiających powyżej $51,000 rocznie składki CPP wzrosły o $49.50 czyli do kwoty $2,356.20. Równowartość tej kwoty płacić także pracodawca.

Na szczęście dla emerytów, emerytury wypłacane z funduszu CPP również odrobinę wzrosła – dokładnie o 1.8%. Natomiast maksymalna kwota wypłacana nowym odbiorcom emerytur wzrasta w 2013 roku z $986.67 do $1,012.50 miesięcznie. O jej wysokości decyduje jednak średnia zarobków uzyskanych w ciągu ostatnich 5 lat.

Według najnowszego raportu Statistics Canada, mieszkańcy Kanady coraz bardziej przesuwają w górę czas przejście na emeryturę. Według stytystyk, dzisiejsi pięćdziesięciolatkowie najprawdopodobniej przestaną pracować w wieku 66 lat podczas gdy obecnie statystyczny obywatel kończy pracę w wieku 62 lat.

Ustawowy wiek emerytalny wynosi zarówno dla kobiet jak i mężczyzn 65 lat, ale możliwe jest wcześniejsze przejście na emeryturę.

zz cpp2Po zmianie przepisów do emerytury państwowej (CPP) kwalifikują się osoby, które:

- mają co najmniej 65 lat, lub

- są w wieku 60-64 lat ale spełniają określone wymogi:

a. nie pracują już zarobkowo, lub

b. zarabiają mniej niż wynosi maksymalna miesięczna stawka CPP.

Oczywiście uprawnione są wówczas, jeśli odprowadziły przynajmniej jedną składkę na fundusz CPP.

Od połowy lat 90. widoczny jest trend wydłużania czasu pracy. Obecnie ze statystyk wynika, że statystyczny 50-latek będzie ­pracował jeszcze 16 lat, podczas gdy w połowie lat 90. spodziewany czas pracy był o 3,5 roku krótszy.

Poddany niedawno modyfikacjom kanadyjski system emerytalny silniej niż poprzednio premiuje późniejsze przechodzenie na emeryturę. Jeśli emeryt nie posiada prywatnych planów i oszczędności emerytalnych, otrzymuje emeryturę tylko z rządowych – pierwszego i drugiego filaru.

W tym drugim, Canada Pension Plan (CPP), emeryturę otrzymuje się od 65. roku życia, po złożeniu odpowiedniego wniosku. Można jednak wstrzymać się z wnioskiem aż do 70. roku życia – takie przedłużenie oznacza, że wielkość przyszłej emerytury będzie dodatkowo rosła. Zgodnie z wprowadzonymi zmianami, ten wzrost będzie większy niż poprzednio (z 0,5 proc. za każdy miesiąc dodatkowo przepracowany do 0,7 proc. w 2013 r.).

Korzyści mogą być odczuwalne, bo osoba przechodząca na emeryturę w wieku 70 lat, a nie 65, będzie miała o 42 proc. wyższe świadczenie z CPP. Przy tym rozpoczęcie wypłat nie oznacza, że ubezpieczony nie może pracować.

Część osób w wieku poemerytalnym pracuje dłużej, bo ze względów finansowych musi, ale część – co podkreślają kanadyjskie media – dlatego, że chce. Ponieważ w Kanadzie rośnie długość życia, późniejsze przechodzenie na emeryturę teoretycznie nie oznacza krótszego czasu korzystania z emerytury.

(tp)

Czytaj też: Old Age Security