Prof. Arthur B. McDonald laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki

Kanada Top News paźd 6, 2015 at 12:00 pm

zz mcDonald2Tradycją jest, że do laureatów, aby oznajmić, że dostali nagrodę, dzwoni Komitet Noblowski. Gdy w Sztokholmie ogłoszono nagrodę, w Kanadzie była jeszcze czwarta rano, więc McDonald odebrał zaskoczony i zaspany.

Kanadyjski uczony został wyróżniony  za odkrycie oscylacji neutrin, co dowodzi, że mają one masę.

Urodził się w 1943 r. w Sydney w Nowej Szkocji i ukończył wydział fizyki Dalhousie University w 1965 r. Doktorat z fizyki obronił na California Institute of Technology. W latach 1970-82 był pracownikiem naukowym Chalk River Nuclear Laboratories niedaleko Ottawy.

Od 1982 do 1989 r. był profesorem fizyki w Princeton University, potem Queen’s University w Kingston w Ontario. Obecnie jest szefem tamtejszej katedry badań i dyrektorem Sudbury Neutrino Observatory Institute. To właśnie tam w sierpniu 2001 r. detektor położony 2,1 tys. m pod ziemią dostarczył danych na to, że neutrina oscylują.

Sudbury Neutrino Observatory (SNO) opublikowało dane 13 sierpnia 2001 r. w “Physical Review Letters”. McDonald and Yoji Totsuka otrzymali za to w 2007 r. Medal Benjamina Franklina w dziedzinie fizyki.

SNO to ulokowane w kopalni niklu na głębokości 2 tys. 73 m obserwatorium neutrin. Jego lokalizacja pod ziemią redukuje “szum” tworzony przez promienie kosmiczne. Właściwym detektorem jest zbiornik ciężkiej wody o średnicy 12 m i pojemności 1 tys. ton, zawierający około 1 tony krystalicznego indu. Gdy neutrino uderza w jądro indu, następuje emisja elektronu i promieniowania gamma (fotonu), które można zarejestrować, same neutrina są bowiem “niewidzialne” (przechodzą przez materię, nie oddziałując na nią).

NOBEL-PHYSICSDrugim laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki jest Japończyk Takaaki Kajita, szef Instytutu Centrum Neutrin Kosmicznych. Odkrycie Kanadyjczyka i Japończyka może okazać się kluczowe dla pojmowania wszechświata.

Neutrina są najbardziej nieuchwytnymi cząstkami badanymi przez fizyków. Prawie w ogóle nie oddziałują z materią. Po prostu przez nią przenikają. Zupełnie tak, jak gdyby była dla nich przezroczysta. Nie stanowią dla nich żadnej przeszkody ciała niebieskie jak i olbrzymie odległości, które pokonują z prędkością zbliżoną do prędkości światła. Powstają w czasie reakcji jądrowych, nie mają ładunku i posiadają nieskończenie małą masę.