“Pułapka paszportowa” – jak jej uniknąć?

Polacy w Kanadzie Series Top News kwie 27, 2016 at 3:07 am

pasdzport3

Pan Alex Ryszkiewicz pojechał do Polski aby pomóc swojej babci. Kiedy chciał wrócić do Kanady, okazało się, że nie jest to takie proste.

Do Polski pan Ryszkiewicz pojechał pod koniec września 2015 roku. Data powrotu była znana – koniec marca 2016.

Kiedy przy odprawie paszportowej okazało się, że w jego kanadyjskim paszporcie nie ma polskiej wizy, oficer służby granicznej zapytał pana Ryszkiewicza, czy jest polskim obywatelem. Zgodnie z prawdą pan Alex powiedział, że owszem, posiada polskie obywatelstwo. Wtedy poproszono go aby okazał polski paszport. Problem w tym, że pan Alex posiadał polski dokument podróży, ale był już nieważny.

europe passports on elegant backgroundPlanował wyrobić sobie nowy paszport podczas pobytu w Kraju, ale okazało się, że w urzędzie, gdzie aplikował o paszport musi przedstawić tzw. długą wersję przetłumaczonego na język polski kanadyjskiego aktu urodzenia. (Pan Alex urodził się w polskiej rodzinie w Kanadzie, w 1991 roku). Ponieważ takiego dokumentu przy sobie nie posiadał, urzędnik paszportowy poradził mu, aby wyrobił sobie paszport w polskim konsulacie, po powrocie do Kanady, ponieważ proces sprowadzenia dokumentów z Kanady, a później oczekiwania na paszport jest bardzo długi.

W rezultacie, gdy zgodnie z radą urzędnika chciał wrócić do domu posługując się jedynie paszportem kanadyjskim, wpadł w „pułapkę paszportową”.

W rezultacie pan Alex wciąż przebywa w Polsce i wciąż czeka na możliwość powrotu do domu.

Pan Alex nie jest jedynym, który znalazł się w takiej sytuacji. Budzi to zrozumiałą frustrację podróżujących. A wszystkie te kłopoty biorą się z nieznajomości polskich przepisów i treści umowy między Kanadą i Polska o ruchu bezwizowym.

W odpowiedzi na liczne pytania Polska Służba Graniczna wydała oświadcznie. Oto jej pełna treść:

W związku z pojawiającymi się w ostatnim czasie wątpliwościami, co do zasad dokonywania odprawy granicznej przy przekraczaniu polskiej granicy państwowej przez obywateli RP z podwójnym obywatelstwem, uprzejmie informujemy, że wymóg okazania funkcjonariuszom Straży Granicznej podczas kontroli granicznej polskiego dokumentu paszportowego lub odpowiednio dowodu osobistego dotyczy wszystkich obywateli polskich.

Jeśli pomimo posiadania obywatelstwa polskiego, osoba będąca jednocześnie obywatelem innego państwa zdecyduje się na legitymowanie się dokumentem podróży wydanym przez władze tego państwa, to powinna mieć na uwadze, iż w takiej sytuacji będą dotyczyły jej przy przekraczaniu granicy RP wymogi, jakie powinni spełnić obywatele państw trzecich. Przykładowo ograniczony będzie czas dozwolonego pobytu w RP (czyli 90 dni w okresie 180-dniowym), którego przekroczenie będzie uznane za naruszenie prawa skutkujące sankcjami.

Odmiennie jednak będzie traktowana osoba legitymująca się dokumentem podróży wydanym przez władze państwa trzeciego, która sama przy odprawie paszportowej aktywnie powoła się na fakt posiadania polskiego obywatelstwa. W takiej sytuacji funkcjonariusz Straży Granicznej będzie zobowiązany do traktowania takiej osoby wyłącznie jak polskiego obywatela. Zgodnie bowiem z art. 3 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz.U. z 2012 r. poz. 161 z późn. zm.) „obywatel polski posiadający równocześnie obywatelstwo innego państwa ma wobec Rzeczypospolitej Polskiej takie same prawa i obowiązki jak osoba posiadająca wyłącznie obywatelstwo polskie. Obywatel polski nie może wobec władz Rzeczypospolitej Polskiej powoływać się ze skutkiem prawnym na posiadane równocześnie obywatelstwo innego państwa i na wynikające z niego prawa i obowiązki”. Konsekwencją powyższego będzie konieczność okazania polskiego dokumentu uprawniającego do przekroczenia granicy.

Rekomendacje

Mając na uwadze obowiązujące przepisy i nasze dążenie do zapewnienia przekraczającym granicę sprawnej odprawy paszportowej, uprzejmie sugerujemy osobom posiadającym oprócz obywatelstwa polskiego również obywatelstwo innego państwa, a w przyszłości zamierzającym odbyć podróż do Polski, aby z odpowiednim wyprzedzeniem podjęły kroki zmierzające do uzyskania polskiego dokumentu paszportowego.

Rekomendacja, by podczas odprawy granicznej okazywać funkcjonariuszom Straży Granicznej polski dokument uprawniający do przekroczenia granicy, wynika z przepisów polskiego prawa. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz.U. z 2012 r. poz. 161 z późn. zm.) „obywatel polski posiadający równocześnie obywatelstwo innego państwa ma wobec Rzeczypospolitej Polskiej takie same prawa i obowiązki jak osoba posiadająca wyłącznie obywatelstwo polskie. Obywatel polski nie może wobec władz Rzeczypospolitej Polskiej powoływać się ze skutkiem prawnym na posiadane równocześnie obywatelstwo innego państwa i na wynikające z niego prawa i obowiązki”.

Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej (Dz. U. z 2015 r. poz. 930, z późn.zm.), „przekraczanie granicy państwowej jest dozwolone na podstawie dokumentów uprawniających do jej przekraczania.”

Z art. 4 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o dokumentach paszportowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 268, z późn. zm.) wynika, iż – w stosunku do polskich obywateli – „dokument paszportowy uprawnia do przekraczania granicy i pobytu za granicą oraz poświadcza obywatelstwo polskie, a także tożsamość osoby w nim wskazanej w zakresie danych, jakie ten dokument zawiera”.

Polscy obywatele decydujący się na przekroczenie polskiej granicy państwowej i okazujący przy tej okazji zagraniczny dokument podróży (paszport państwa, którego obywatelstwo również posiadają) powinni być świadomi procedur stosowanych w takich sytuacjach. Przy przekraczaniu granicy zewnętrznej państw strefy Schengen przez osobę będącą obywatelem państwa trzeciego i legitymującą się paszportem tego państwa – funkcjonariusz Straży Granicznej zamieszcza w jej paszporcie odcisk stempla kontroli granicznej, który stanowi potwierdzenie daty wjazdu na terytorium RP. Zgodnie z Kodeksem Granicznym Schengen, obywatele państw trzecich, których nie dotyczy obowiązek posiadania wiz, mogą przebywać na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen przez 90 dni w okresie 180-dniowym, jeżeli m.in. posiadają ważny dokument podróży uprawniający do przekraczania granicy i wystarczające środki utrzymania na czas planowanego pobytu. Przekroczenie 90-dniowego okresu pobytu w okresie 180-dniowym skutkuje dla cudzoziemca poniesieniem konsekwencji naruszenia obowiązującego prawa, takimi jak np. orzeczenie grzywny w wysokości do 500 złotych, czy wpisanie jego danych osobowych do Systemu Informacyjnego Schengen dla celów odmowy wjazdu.

Jeżeli w trakcie odprawy granicznej przy wyjeździe z Polski funkcjonariusz Straży Granicznej stwierdzi, że osoba legitymująca się paszportem innego państwa nie posiada w tym paszporcie odcisku stempla kontroli granicznej poświadczającego datę wjazdu do Polski lub też przekroczyła 90-dniowy okres pobytu w okresie 180-dniowym – obowiązany jest podjąć stosowne czynności wyjaśniające, w trakcie których może okazać się, że osoba zainteresowana posiada także obywatelstwo polskie. Od tego momentu funkcjonariusz Straży Granicznej ma obowiązek traktować taką osobę wyłącznie jako obywatela polskiego. W takim przypadku nie mogą być wobec tej osoby zastosowane sankcje z powodu przekroczenia dozwolonego okresu pobytu w Polsce, jednakże będzie od niej wymagane okazanie ważnego polskiego dokumentu umożliwiającego przekroczenie granicy RP.

________________________

Pan Alex znalazł sie w kłopotliwej sytuacji, ponieważ na kanadyjskim paszporcie przebywał w Polsce dłużej niż 90 dni, a do tego miałby prawo – w myśl umowy o ruchu bezwizowym pomiędzy Polską a Kanadą po uprzednim uzyskaniu polskiej wizy. Mógłby prawdopodobnie powrócić do Kanady gdyby nie przyznał się do polskiego obywatelstwa. Ryzykowałby w takim przypadku albo finansową karę za samowolne przedłużenie pobytu ponad dozwolony okres 90 dni, albo wpis do rejestru strefy Schengen, który skutkowałby w przyszłości trudnościami w przekroczeniu granicy nie tylko do Polski, ale i innych krajów Unii Europejskiej, albo jedno i drugie. Poza tym taka opcja nie wchodziła w rachubę, bo zmuszałaby go do kłamstwa, a tego żaden uczciwy i przyzwoity człowiek nie zrobi.

W najbliższych dniach do syna do Polski pojedzie jego mama, pani Małgorzata Ryszkiewicz i wspólnie uda im się przebrnąć wszystkie biurokratyczne przeszkody i pan Alex z nowym polskim paszportem powróci do Kanady.

Cała przygoda znajdzie w końcu swoje szczęśliwe zakończenie.

Dziękujemy pani Małgorzacie Ryszkiewicz i jej synowi za zgodę za podzielenie się ich doświadczeniami. Oboje chcieli ostrzec Rodaków, którzy wybierają się do Polski na paszporcie kanadyjskim przed kłopotami, jakie się mogą zdarzyć, gdy niefortunnie niezbyt skrupulatnie zapoznają się z obowiązującymi przepisami.