Gryka jak śnieg biała

Porady babci Jelonki luty 14, 2017 at 5:35 pm

Uprawiana jest od 2000 lat, ale przez jakiś czas była zapomniana. Ostatnio przeżywa swój renesans. Ceniona od wieków przez medycynę ludową, dziś uznawana jest za pokarm wysoko wartościowy, a kulinarni blogerzy prześcigają się w publikowaniu przepisów, w których jest wykorzystywana. Sprawdźmy więc, co takiego się w niej kryje.

Gryka-1024x683Kasza gryczana – to nic innego jak nasiona gryki, jednorocznej rośliny z rodziny rdestowatych, tej samej, którą w “Panu Tadeuszu” opisywał Mickiewicz. Krzaczki gryki osiągają ok. 60 cm wysokości i latem mają intensywnie pachnące, drobne białe kwiaty, z których pszczoły produkują bardzo wartościowy miód gryczany o charakterystycznym smaku i zapachu. Jako jedyna z kasz nie należy do grupy roślin zbożowych, nie zawiera glutenu, więc z powodzeniem może być stosowana przez osoby chore na celiakię.

W sklepach możemy znaleźć jej dwa rodzaje:

kasza-gryczana09042016085740Niepalona, która powstaje z łamanych, niepalonych ziaren gryki. Ma kremową barwę i delikatny smak. Fenomen niepalonej kaszy gryczanej polega na tym, że w odróżnieniu od wersji uprażonej, po wcześniejszym namoczeniu stosujemy ją bez gotowania. Można przygotować z niej wegański mus czekoladowy, koktajle, placki, a nawet chleb.

kasza gryczana prazonaPrażona – ma orzechową barwę i charakterystyczny, dosyć intensywny smak, z lekką nutą goryczy. Ta wersja kaszy jest najbardziej popularna w naszych kuchniach.

Jakie właściwości, istotne dla naszego zdrowia posiada kasza gryczana?

Odkwasza nasz organizm – jest to niezwykle istotne ze względu na wciąż małe spożycie warzyw oraz innych produktów obniżających kwasowość ustroju.

Ma znacznie więcej błonnika pokarmowego – przybliżeniu jest to 2 razy większa ilość w porównaniu do ryżu czy makaronów – w 100 g kaszy znajduje się około 6 g błonnika. Poleca się ją osobom z zaburzeniami pracy jelit oraz na diecie redukcyjnej. Kasza gryczana dzięki temu na dłużej zapewnia nam uczucie sytości, a stopniowo uwalniana skrobia jest długotrwałym źródłem energii. Jednocześnie jest wskazana również dla osób z podwyższoną zawartością cholesterolu we krwi, ponieważ jednym z dobroczynnych działań błonnika jest obniżanie jego stężenia w ustroju. Obniża ciśnienie krwi, dlatego jest wskazana dla osób borykających się z nadciśnieniem. Zawdzięcza to głównie dużej zawartości potasu. Jest bogata w prozdrowotne pierwiastki: witaminy – B1, B2, B6, ,PP, składniki mineralne – żelazo, potas, krzem, wapń i cynk. Pomaga w niedokrwistości przez dużą zawartość witaminy E, kwasu foliowego i żelaza. Dzięki temu wskazana jest w przypadku obfitych miesiączek oraz u osób z możliwą anemią.

Podczas gotowania kaszy gryczanej pamiętajmy o właściwych proporcjach: na jedną miarę kaszy przypadają dwie miarki wody. Kaszę należy gotować na małym ogniu około 20 minut. Następnie należy ją pozostawić, aby wchłonęła resztę wody. Nie ma potrzeby płukania jej przed gotowaniem, a wylewanie nadmiaru wody jest niepotrzebnym traceniem cennych składników odżywczych. Kasza gryczana sama w sobie jest sypka, tak więc nie musimy obawiać się nadmiernego zbrylania, jak ma to miejsce w przypadku np. ryżu. Starszym sposobem przygotowania kaszy jest zalanie jej wodą i pozostawienie na kilka godzin, aby ją wchłonęła. Następnie zalanie jej kolejną miarką wody i gotowanie na małym ogniu przez 6–8 minut. Na koniec warto ją zostawić w ciepłym miejscu na piecu lub pod kołdrą, aby maksymalnie zwiększyła swoją objętość. Możemy również dodać do gotowania odrobinę masła lub oleju tak, aby kasza była bardziej sycąca.

i-jadlonomia-kuchnia-roslinnaPrzepisów na dania z kaszy gryczanej można znaleźć bez liku w internecie. Polecam też książkę “Jadłonomia” autorstwa Marty Dymek (można zamówić w polonijnych księgarniach). Jako, że zdecydowanie wolę niepaloną wersję kaszy gryczanej, proponuję dzisiaj upiec z niej….chleb. Wymaga to co prawda trochę cierpliwości, ale efekt jest doprawdy zaskakujący.

Chleb bez mąki i drożdży (dla cierpliwych)DSC_7682_Snapseed-750x400

  • 1/2 kg kaszy gryczanej niepalonej
  • 3 łyżeczki soli himalajskiej
  • 700 ml wody + więcej do uzupełnienia

Kaszę opłucz na sitku, umieść w misce i zalej wodą (700 ml). Odstaw na noc (minimum 8 godzin). Przez ten czas ziarna napęcznieją, staną się delikatnie lepkie, a na wierzchu może utworzyć się pianka. Rano przemieszaj zawartość miski i uzupełnij wodę pochłoniętą przez kaszę. Ziarna powinny znajdować się cały czas pod minimalną warstwą wody. Odstaw na cały dzień. Wieczorem skontroluj poziom wody. Jeżeli na wierzchu unosi się sporo płynu, odlej nadmiar. Klejącą kaszę zmiksuj w blenderze na pół gładko. Dodaj sól i wymieszaj. Przełóż do keksówki wyłożonej papierem do pieczenia. Umieść w (zimnym) piekarniku lub owiń ściereczką i pozostaw na całą noc. Przez ten czas ciasto wypełni całą foremkę, a na wierzchu powinien pojawić się zaokrąglony „brzuszek”.Chleb umieść w piekarniku nagrzanym do 200 stopni C. Piecz 50-55 minut. Na wierzchu pojawi się lekko pęknięta, chrupiąca skórka. Wyjmij  foremkę, odklej papier i wystudź na kuchennej kratce. Krój ostrym nożem. Gryczany chlebek doskonale smakuje jeszcze ciepły z odrobiną dobrego masła. Nadaje się do opiekania w tosterze, serwowany jako chrupiące grzanki.