Cudowne warzywo, czy uporczywy chwast?

Porady babci Jelonki kwie 4, 2017 at 7:34 pm

W XVII wieku został poświęcony przez Papieża, jako roślina ratująca od głodu i nieszczęść. W 1603 roku pisał o nim Samuel Champlain, podróżnik, pionier kolonizacji francuskiej w Kanadzie, założyciel Quebecu. Rodzimym obszarem jego występowania jest Ameryka Północna – w okresie prekolumbijskim był wykorzystywany i uprawiany przez Indian w północno-wschodniej części kontynentu.W stanie dzikim rośnie w Kanadzie od Saskatchewan do Ontario. Na początku XVII wieku roślina “z korzeniami o smaku karczocha” trafiła do Francji, a następnie do Anglii. Wojna trzydziestoletnia upowszechniła jego uprawę w całej Europie, jednak już w XVIII wieku, na dalszy plan zepchnęły go ziemniaki i odtąd użytkowany był jako ceniona roślina pastewna.TOPINAMBUR DIS

Słonecznik bulwiasty, karczoch jerozolimski, ziemna gruszka czyli po prostu topinambur -  to roślina, która ma wyjątkowe właściwości. Dawno temu uważany za cudowne warzywo, z czasem został jednak potraktowany jak uporczywy chwast. Na szczęście  – znowu wraca na salony, a szefowie najlepszych kuchni  świata prześcigają się w pomysłach na potrawy z topinamburem. topinambur-3

Jeżeli nigdy nie próbowaliście tej rośliny, to musicie przygotować się na dość oryginalny smak będący połączeniem ziemniaków z orzechami. Nie można jednak odmówić topinamburowi jednego – jest bardzo wartościowy odżywczo i choćby z tego powodu warto się do niego przekonać.

W lecznictwie ludowym topinambur wykorzystywany był przy cukrzycy, otyłości, chorobach układu krążenia oraz reumatyzmie. Szczególnie polecany jest dla osób po chemioterapii lub diabetyków – pobudza bowiem organizm do szybszego wydalania toksyn. Co więcej, pomaga przy zaparciach, osłonowo na wątrobę i drogi moczowe. Sproszkowane bulwy topinamburu wchodzą w skład preparatu „Topinulin” (producent: Farmapol) stosowanego jako środek dietetyczny, dający uczucie sytości, kierowany głównie do diabetyków. Większa niż w ziemniakach zawartość witaminy C i B1 sprawia, że może być topinambur ważnym ich źródłem i stąd również cennym pokarmem chroniącym przed infekcjami i skutkami stresów. topinambur-1

Bulwy można spożywać podobnie jak ziemniaki. A więc w postaci gotowanej smażonej, pieczonej, duszonej. Można je również faszerować, zapiekać.  Traktuje się je jako dodatek do surówek oraz zup. Przygotowanie topinambura nie jest trudne – najczęściej podaje się go gotowanego w osolonej wodzie lub na parze albo upieczonego. Niestety bardzo łatwo jest go rozgotować, więc trzeba na niego uważać w trakcie procesu przygotowania – jeśli za długo będzie w wodzie, zmieni się w papkę. Najwięcej związków odżywczych, przydatnych organizmowi znajduje się tuż pod skórką – dlatego najlepiej bulw nie obierać, ograniczyć się tylko do ich wyszorowania przed przygotowaniem.

W okresie międzywojennym cenił roślinę sławny naturalista Apolinary Tarnawski. A oto przepisy na proste potrawy z jego lecznicy.

Przygotować 2 kg bulw, 3 łyżki masła, sól i cukier brązowy do smaku. Bulwy oskrobać lub obrać, ugotować do miękkości w wodzie z dodatkiem soli i masła. Podawać można z rumianym masłem z bułeczką lub w sosie. Bulwy mogą być też osmażane jak marchewka lub zapiekane. Kombinować z marchwią, pasternakiem i wężymordem (skorzonerą). Można je piec, jak kartofle lub przysmażać surowe, względnie przyprawić w sosie po przypieczeniu, aby były mniej wodniste.tartaletki-z-chipsami-z-topinambura1

Na koniec dobra rada: Wykorzystując w kuchni topinambur unikaj aluminium lub żelaznych naczyń. Metale będą powodować utlenianie i sprawią, że bulwy nabiorą nieprzyjemnego ciemnego koloru.