Niezwykły dar z Kanady do Polski

Polacy w Kanadzie Series Top News list 21, 2017 at 4:00 pm
Tamara Jaworska z mężem

Tamara Jaworska z mężem

Screen Shot 2017-11-21 at 10.14.50Muzeum Narodowe w Gdańsku pozyskało cenne prace nieżyjącej od 2 lat wybitnej artystki polskiej z Kanady – Tamary Jaworskiej. Prace te, 17 gobelinów i około 40 szkiców, zostaną wystawione w 2018 roku na specjalnej wystawie muzealnej – poinformowano właśnie na specjalnej konferencji prasowej.

Tamara Jaworska była wybitną artystką, specjalizującą się w tkactwie artystycznym. Jej gobeliny zdobią ściany galerii, muzeów i prywatnych zbiorów we Francji, w Wielkiej Brytanii, Rosji, Polsce, Stanach Zjednoczonych, no i w Kanadzie. Artystka w latach 1969-2015 mieszkała i tworzyła w Kanadzie. Dzieła podarował polskiemu muzeum zmarły w lipcu tego roku mąż artystki.

Tamara Jaworska (1918-2015) wraz mężem Tadeuszem (1926-2017), reżyserem filmowym, scenarzystą i wykładowcą akademickim, zostali zmuszeni do opuszczenia Polski w 1969 r. w wyniku nagonki antysemickiej. Osiedlili się w Toronto.

Po śmierci żony Tadeusz Jaworski zapragnął, aby jej spuścizna wróciła do Polski. Pomagał mu w tym m.in. nieżyjący już wybitny reżyser filmowy Grzegorz Królikiewicz. I w końcu zapadła decyzja ministerstwa kultury o sfinansowaniu przyjazdu dzieł Tamary Jaworskiej do kraju.

Kiedy gdańscy muzealnicy dolecieli do Kanady 91-letni mąż artystki leżał nieprzytomny w szpitalu.

- Lekarze stwierdzili, że przytomności już nie odzyska. Kiedy z konsulem już nie wiedzieliśmy, co dalej robić, okazało się, że Tadeusz Jaworski spisał testament i ustanowił swojego pełnomocnika, który miał prawo podpisywania wszelkich umów. W końcu, w konsulacie udało się podpisać akt darowizny. Dwie godziny po tym fakcie Tadeusz Jaworski zmarł. Jakby czekał na to. Stało się to 12 lipca – powiedział dyrektor Muzeum Narodowego w Gdańsku, Wojciech Bonisławski.

Gobeliny Tamary Jaworskiej przekazano Muzeum Narodowemu w Gdańsku

Gobeliny Tamary Jaworskiej przekazano Muzeum Narodowemu w Gdańsku

Wiceminister kultury i dziedzictwa narodowego Jarosław Sellin powiedział, że Muzeum Narodowe w Gdańsku było jedyną placówką muzealną w kraju, które zadeklarowało chęć przyjęcia dzieł Jaworskiej do swojej kolekcji. Wyjaśnił, że jedyny koszt 160 tys. zł dotyczył m.in. transportu prac do kraju. “Wartość tych dzieł nie jest znana, prawdopodobnie jest bardzo duża” – dodał.

Jarosław Sellin, Sekretarz w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, podczas przekazania gobelinów Tamary Jaworskiej do kolekcji MNG

Jarosław Sellin, Sekretarz w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, podczas przekazania gobelinów Tamary Jaworskiej do kolekcji MNG

"Fugue Chromatica" (1977)

“Fugue Chromatica” (1977)

Prace Jaworskiej, które trafiły do Gdańska, pochodzą z lat 1960-92 – cztery z nich powstały jeszcze przed jej emigracją do Kanady. Spora część tych dzieł to abstrakcje, ale jest też tkanina z motywem kwiatowym. Niektóre wyróżniają się olbrzymimi rozmiarami jak np. “Fugue Chromatica” o wymiarach 274,5 cm na 548,5 cm.

Artystka samodzielnie przędła nitki i własnoręcznie je farbowała. Stosowała różne materiały takie jak: wełna, len, bawełna, sizal, jedwab, akrylik. Wplatała w gobeliny m.in. srebrne i złote nitki. W jej pracach można też znaleźć np. końskie włosie i szkło. Jej prace przypominają dzieła malarskie.

Wraz z gobelinami gdańskie muzeum pozyskało też kilkadziesiąt szkiców Jaworskiej do gobelinów, malowanych temperą, farbą olejną bądź temperą.

Artystka w 1952 r. ukończyła Akademię Sztuk Pięknych w Łodzi. W latach 1952-57 była asystentką i wykładowcą na łódzkiej uczelni. W 1954 r. została dyrektorem artystycznym Państwowej Spółdzielni Sztuk i Rzemiosła w Warszawie, współpracowała także z Cepelią. W 1958 r. przestała wykładać, kupiła krosno, zorganizowała warsztat tkacki i całkowicie poświęciła się tej sztuce.

zz jaworska5

zz tamara8Na emigracji w Kanadzie udoskonaliła swój własny, oryginalny i unikalny styl, łączący projekt z wykonaniem. Prace artystki są unikatowe, ponieważ tworzyła wyłącznie jeden egzemplarz dzieła.

Prace Jaworskiej znajdują się w muzeach na całym świecie i w prywatnych kolekcjach.

W Toronto, w głównym hallu First Canadian Place, Bank of Montreal Tower, wiszą jej cztery monumentalne gobeliny pt. “Quartet Modern” (1971) – każdy z nich wielkości 5 na 3 metry.

Inny gobelin “Unity/Unitee” (1972) o wymiarach 7 na 11 m, stanowi dekoracyjne przedłużenie architektury w głównym hallu Gulf Canada Square w Calgary.

Inne prace w Toronto znajdują się m. in. w Mount Sinai Hospital, Baycrest Geriatic Hospital, Betel Corporation, Greenshields Stock Brokers, John Molson Hall i wielu innych.

W Polsce było do tej pory kilka prac Jaworskiej – mają je w swoich kolekcjach muzea w Krakowie, Łodzi i Warszawie.

Wspomnienie pośmiertne o artystce w “The Globe & Mail” – TUTAJ.

Gobelin “Unity” w Calgary

Gobelin “Unity” w Calgary

zz jaworska11