Kanadyjczycy postawią pomnik pamięci poległych Żydów, Ukraińców, Polaków i Cyganów

Kanada Top News maj 11, 2018 at 12:30 pm
Screen Shot 2018-05-09 at 13.30.56

Projekt parku pamięci

Screen Shot 2018-05-09 at 13.30.24 Ekumeniczny pomnik ofiar nazizmu zostanie wzniesiony w Samborze na miejscu dawnego cmentarza żydowskiego, gdzie miały miejsce masowe egzekucje.

Na dawnym cmentarzu żydowskim w Samborze na Ukrainie (przed wojną w Polsce), zostanie stworzony park pamięci “Pamiętaj”. Swego czasu niemieccy okupanci masowo rozstrzeliwali tam Żydów, Romów, Polaków i Ukraińców. Zostali oni pochowani w masowych grobach, jednak na miejscu praktycznie nie widnieją żadne oznaczenia, które świadczyłyby o pochówku.

Sambor to miejsce wielu tragedii na tle etnicznym. Kiedy we wrześniu 1939 roku miasto znalazło się pod sowiecką okupacją, nastąpiły masowe aresztowania, a po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej NKWD przystąpiło do masowej likwidacji więźniów. W ciągu kilku dni zamordowano 500-700 osób. Desperacki opór, który więźniowie stawili w ostatniej fazie masakry, oraz zbliżanie się wojsk niemieckich, ocaliły życie kilkuset osadzonym. Ujawnienie zbrodni stało się przyczyną antysemickiego pogromu. Po zajęciu miasta przez oddziały niemieckie powołana ad hoc ukraińska milicja zamordowała ok. 50 Żydów. Pod okupacją niemiecką wymordowano resztę miejscowych Żydów. W sierpniu 1944 r. Sambor został zdobyty przez wojska sowieckie oraz przez 11 Karpacką Dywizję Piechoty AK w ramach Akcji Burza.

Targowisko w żydowskim getcie w Samborze (1942)

Targowisko w żydowskim getcie w Samborze (1942)

Polak Alojzy Plewa z bratem Feliksem, którzy uratowali żydowską dziewczynkę Ruth Schwarz z getta w Samborze (1942)

Polak Alojzy Plewa z bratem Feliksem, którzy uratowali żydowską dziewczynkę Ruth Schwarz z getta w Samborze (1942)

Pomysł stworzenia miejsca pamięci zaproponował mieszkający w Kanadzie, a pochodzący z Sambora Mark Freimann, którego rodzina przeżyła Holokaust. Mark Freimann stworzył fundację i postanowił stworzyć wspólne miejsce pamięci. Według jego słów, prowadzi on rozmowy z władzami lokalnymi od 2008 roku, jednak wtedy nie znalazł porozumienia z urzędnikami. Obecny burmistrz Sambora Jurij Hamar zaznaczył, że strony powinny znaleźć konsensus.

Plan kompleksu memorialnego jest już zaprojektowany. Powinien on zostać omówiony na sesji. Obecnie na terenie parku znajdują się trzy krzyże upamiętniające poległych Ukraińców. Zgodnie z planami, pozostaną one tam gdzie się znajdują.

Autorzy projektu to Miriam Husewycz i Peter Miles. Architekci twierdzą, że zachowają wszystkie istniejące obecnie elementy, które łączą w sobie pamięć wszystkich narodowości, którzy zginęli w Samborze. W tym miejscu planuje się ogrodzenie miejsc masowych grobów, utworzenie alejek z ogrodem. Ma to być park, który opowiada historię.

Podczas wojny w tym miejscu rozstrzelano około 1200 Żydów. A później kolejne 100 Żydów, którzy ukrywali się w czasie wojny. Zostali oni pochowani w innym masowym grobie. Zostaną tutaj także upamiętnione ofiary Romów, przedstawiciele polskiej społeczności. Szczególny hołd zostanie oddany Ukraińcom, którzy ukrywali Żydów przed Niemcami.

Nieopodal zostanie wzniesiony pomnik 17 ukraińskich bojowników o wolność Ukrainy, których w lipcu 1944 roku rozstrzelało Gestapo. Został on zaprojektowany przez samych samobrzan, wśród których są krewni poległych. Pomysł stworzenia wspólnego pomnika poparli także patriarchowie ukraińskich kościołów.

Wszystkie koszty bierze na siebie strona kanadyjska. Darczyńcy mają nadzieję rozpocząć pracę w tym roku do 75. rocznicy masowych mordów na cmentarzu.

Sambor dzisiaj

Sambor dzisiaj