{"id":122668,"date":"2020-10-14T12:53:57","date_gmt":"2020-10-14T16:53:57","guid":{"rendered":"http:\/\/bejsment.com\/?p=122668"},"modified":"2020-10-14T12:57:41","modified_gmt":"2020-10-14T16:57:41","slug":"zrodlo-powrotow-trzecia-ksiazka-stanislawa-stolarczyka-o-kanadyjskich-kaszubach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/2020\/10\/14\/zrodlo-powrotow-trzecia-ksiazka-stanislawa-stolarczyka-o-kanadyjskich-kaszubach\/","title":{"rendered":"\u201e\u0179r\u00f3d\u0142o powrot\u00f3w\u201d – trzecia ksi\u0105\u017cka Stanis\u0142awa Stolarczyka o kanadyjskich Kaszubach"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Z autorem, kt\u00f3ry zdradza, gdzie bije \u017ar\u00f3d\u0142o do kt\u00f3rego ci\u0105gle powraca rozmawia Ma\u0142gorzata Kami\u0144ska.<\/h5>\n

Ma\u0142gorzata Kami\u0144ska:<\/strong> – \u0179r\u00f3d\u0142o powrot\u00f3w\u201d, to trzecia Pa\u0144ska ksi\u0105\u017cka o Kaszubach w Kanadzie. Prosz\u0119 zdradzi\u0107, gdzie znajduje si\u0119 to magiczne \u017ar\u00f3d\u0142o, do kt\u00f3rego ci\u0105gle Pan powraca?<\/em><\/p>\n

Stanis\u0142aw Stolarczyk:<\/strong> – To \u017ar\u00f3d\u0142o bije na ontaryjskich Kaszubach, popularnie zwanych Ma\u0142\u0105 Polsk\u0105 kanadyjsk\u0105, stanowi\u0105cych cudowna wprost i nigdzie nie spotykan\u0105 enklaw\u0119 polsko\u015bci. Nie ma takiej drugiej oazy na \u015bwiecie, gdzie pi\u0105te i sz\u00f3ste pokolenie osadnik\u00f3w m\u00f3wi po polsku, gdzie krzy\u017ce i kapliczki na rozstajach dr\u00f3g \u2014 jak w Polsce, gdzie nad okolic\u0105 g\u00f3ruje Giewont, i gdzie s\u0142owa harcerskiego hymnu: \u201eWszystko co nasze Polsce oddamy…\u201d cz\u0119sto rozbrzmiewa, chocia\u017c z obcym akcentem tak samo, jak na harcerskich obozach w Bieszczadach czy na Mazurach…<\/p>\n

– Od jak dawna zwi\u0105zany Pan jest z tym zak\u0105tkiem Kanady przepe\u0142nionym polsko\u015bci\u0105?<\/em><\/p>\n

– Od co najmniej trzydziestu lat i, prosz\u0119 sobie wypobrazi\u0107, pami\u0119tam tamto moje pierwsze spotkanie z Kaszubami… By\u0142o upalne lato. Od tygodnia by\u0142y ju\u017c wakacje. W Ottawie, gdzie wtedy mieszka\u0142em s\u0142o\u0144ce pra\u017cy\u0142o, rozgrzewaj\u0105c asfalt do konsystencji niemal\u017ce plasteliny, a ci\u0119\u017cka wilgo\u0107 wymieszana ze spalinami nie pozwala\u0142a na swobodne oddychanie. Oblepia\u0142a i zniewala\u0142a. Zamarzy\u0142em wtedy o cienistym, pachn\u0105cym lesie, o ch\u0142odnej wodzie, o jakiej\u015b rzece lub jeziorze… Nie zna\u0142em jeszcze wtedy \u017cadnych miejsc rekreacyjnych w okolicach stolicy Kanady. S\u0142ysza\u0142em jedynie, \u017ce istniej\u0105 tak zwane kanadyjskie Kaszuby; teren, gdzie w 1858 roku osiedli\u0142a si\u0119 pierwsza zwarta grupa polskich osadnik\u00f3w z Pomorza, o najstarszej istniej\u0105cej tam polskiej parafii z 1875 roku, o \u017cywych tradycjach ojc\u00f3w i dziad\u00f3w piel\u0119gnowanych przez kolejne pokolenia m\u0142odych ludzi, urodzonych w Kanadzie, a g\u0142osz\u0105cych has\u0142o: Nigdy do zguby nie przyjd\u0105 Kaszuby. \u201e Kaszuby?\u201d \u2013 pomy\u015bla\u0142em. \u2013 \u201eJad\u0119!\u201d Zapakowa\u0142em troch\u0119 grat\u00f3w do samochodu i wyruszy\u0142em w kierunku Renfrew. Pierwszy przystanek \u2013 Wilno. Zwiedzi\u0142em ko\u015bci\u00f3\u0142 pod wezwaniem Matki Boskiej Kr\u00f3lowej Korony Polskiej z wiern\u0105 kopi\u0105 obrazu Czarnej Madonny, kt\u00f3rego ofiarodawc\u0105 by\u0142 sam prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Ignacy Mo\u015bcicki, cmentarze: stary za osad\u0105, gdzie znale\u017ali swe miejsce spoczynku pionierzy z Kaszub, nowy \u2013 obok ko\u015bcio\u0142a. Na Kaszubach pofotografowa\u0142em kapliczki na rozstajach dr\u00f3g i wreszcie trafi\u0142em do \u201eKatedry pod sosnami\u201d z ogromnym obrazem Czarnej Madonny. Za rad\u0105 ksi\u0119dza Rafa\u0142a Jana Grzondziela, pow\u0119drowa\u0142em te\u017c do \u017ar\u00f3de\u0142ka przy drewnianej \u015bwi\u0105tyni Matki Boskiej Anielskiej z figurk\u0105 patronki kaszubskich rybak\u00f3w znad Ba\u0142tyku, Matki Boskiej Swarzewskiej, gdy\u017c jak twierdzi\u0142 ksi\u0105dz: \u201cKto tej wody si\u0119 napije \u2013 ten wr\u00f3ci tu jeszcze nie raz\u201d.<\/p>\n

– I napi\u0142 si\u0119 Pan?<\/em><\/p>\n

– Oczywi\u015bcie! I od tamtej pory zacz\u0105\u0142em wraca\u0107 na ontaryjskie Kaszuby i jak przysta\u0142o na reportera, wa\u0142\u0119sa\u0107 si\u0119 po okolicznych lasach i cz\u0119sto opuszczonych farmach, fotografowa\u0107, notowa\u0107\u2026 Zacz\u0105\u0142em te\u017c odwiedza\u0107 ksi\u0119dza Rafa\u0142a, s\u0142ucha\u0107 jego opowie\u015bci, dyskutowa\u0107, prowadzi\u0107 d\u0142ugie, cz\u0119sto ko\u0144cz\u0105ce si\u0119 nad ranem rozmowy, segregowa\u0107 jego archiwum, wreszcie to wszystko nagrywa\u0107.<\/p>\n

– Rozumiem, \u017ce z czasem materia\u0142u tego tyle si\u0119 uzbiera\u0142o, \u017ce po latach zrodzi\u0142 si\u0119 pomys\u0142, aby go uporz\u0105dkowa\u0107 i wyda\u0107 w formie ksi\u0105\u017cki.<\/em><\/p>\n

– Gdy z czasem przenios\u0142em si\u0119 z Ottawy do Toronto, nie mia\u0142em czasu, aby ci\u0105gle, tak jak dawniej je\u017adzi\u0107 na Kaszuby. Pozosta\u0142a t\u0119sknota i wspomnienia. Si\u0119ga\u0142em wi\u0119c pami\u0119ci\u0105 do czas\u00f3w, kiedy to ka\u017cd\u0105 woln\u0105 chwil\u0119 sp\u0119dza\u0142em na kanadyjskich Kaszubach. Kiedy to rozmawia\u0142em z potomkami pierwszych polskich osadnik\u00f3w, siada\u0142em w kr\u0119gu harcerskich ognisk, spotyka\u0142em si\u0119 z instruktorami harcerskimi, szpera\u0142em w bibliotekach i archiwach\u2026 Ze zbioru tych wspomnie\u0144 powsta\u0142a ksi\u0105\u017cka \u201eGdy wspominam Kaszuby\u2026 – Notes kanadyjski\u201d.<\/p>\n

– P\u00f3\u017aniej na polonijnym rynku pojawi\u0142a si\u0119 Pa\u0144ska druga ksi\u0105\u017cka o kanadyjskich Kaszubach.<\/em><\/p>\n

– \u201eKaszuby \u2013 nasza Polska kanadyjska\u201d wydana zosta\u0142a dzi\u0119ki pomocy finansowej, nieod\u017ca\u0142owanej, nie\u017cyj\u0105cej ju\u017c dzisiaj Pani Barbary Piaseckiej Johnson i Jej Fundacji, kt\u00f3ra niezwyk\u0142\u0105 wag\u0119 przywi\u0105zywa\u0142a do wspierania polskiej kultury na obczy\u017anie oraz dokumentowania polskich \u015blad\u00f3w poza granicami naszej Ojczyzny. Ksi\u0105\u017cka zawiera kolekcj\u0119 poczt\u00f3wek z kanadyjskich Kaszub.<\/p>\n

– W najnowszej ksi\u0105\u017cce \u201e\u0179r\u00f3d\u0142o powrot\u00f3w\u201d, opisuje Pan spotkania z ksi\u0119dzem Rafa\u0142em Janem Grzondzielem, jego \u017cycie i dzia\u0142alno\u015b\u0107. Wynika z niej, \u017ce bez ksi\u0119dza Grzondziela i polskich harcerzy nie by\u0142oby Kaszub…<\/em><\/p>\n

– Ksi\u0105dz Grzondziel jest niekwestionowanym tw\u00f3rc\u0105 ontaryjskich Kaszub nad jeziorem Wadsworth. St\u0105d i moja o nim ksi\u0105\u017cka. Przyznam, \u017ce do napisania \u0179r\u00f3d\u0142a powrot\u00f3w\u201d, przyczyni\u0142 si\u0119 tak\u017ce prof. dr hab. J\u00f3zef Borzyszkowski z Gda\u0144ska, kt\u00f3ry w swojej publikacji O Kaszubach w Kanadzie, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 w 2004 roku w Polsce napisa\u0142, mi\u0119dzy innymi: \u201ePrzed laty S. Stolarczyk, poprzedzaj\u0105cy mnie jeszcze za \u017cycia ks. Rafa\u0142a w poznaniu jego los\u00f3w i spu\u015bcizny, nagrywaj\u0105cy jego opowie\u015bci, zapowiedzia\u0142 powstanie osobnej monografii \u2013 biografii \u2013 ksi\u0119gi wspomnie\u0144, na kt\u00f3r\u0105 niekt\u00f3rzy jeszcze czekaj\u0105. Jej zapowiedzi\u0105 s\u0105 liczne karty jego Notesu kanadyjskiego kt\u00f3rej rozdzia\u0142 IV (jeden z sze\u015bciu), zatytu\u0142owany Spotkania z Ojcem Ignacym, po\u015bwi\u0119cony jest wy\u0142\u0105cznie opowie\u015bciom ks. Rafa\u0142a Grzondziela (…). Wynika ze\u0144, i\u017c autor mia\u0142 dostep do dziennik\u00f3w, nie tylko wojennych ks. Rafa\u0142a, z kt\u00f3rych ja pozna\u0142em zaledwie szcz\u0105tki. St\u0105d warto wraca\u0107 do ksi\u0105\u017cki Stolarczyka\u201d.
\nFragmenty spisanych przeze mnie wspomnie\u0144 ks. Rafa\u0142a Jana Grzondziela (zakonne imi\u0119 o. Ignacy) faktycznie cz\u0119\u015bciowo znalaz\u0142y si\u0119 w moich dw\u00f3ch ksi\u0105\u017ckach o Kaszubach w Kanadzie. Po latach stwierdzi\u0142em, \u017ce zapowied\u017a biografii, o kt\u00f3rej wspomnia\u0142 prof. Borzyszkowski, warto zrealizowa\u0107. Chocia\u017cby dlatego, aby ocali\u0107 od zapomnienia dokonania cz\u0142owieka, kt\u00f3ry sterany wojn\u0105 i tu\u0142aczk\u0105 po \u015bwiecie, przyby\u0142 do Kanady na pocz\u0105tku lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych i oczarowany krajobrazem i lud\u017ami \u2013 potomkami polskich pionier\u00f3w z Kaszub, odnalaz\u0142 w\u015br\u00f3d nich oaz\u0119 ciszy i spokoju. Wybudowa\u0142 kaplic\u0119 Matki Boskiej Anielskiej, \u201eKatedr\u0119 pod sosnami\u201d, za\u0142o\u017cy\u0142 Katolicki O\u015brodek M\u0142odzie\u017cowy z wyci\u0105giem narciarskim, p\u00f3\u017aniej poczt\u0119, kt\u00f3rej zosta\u0142 pierwszym poczmistrzem, wprowadzi\u0142 na oficjalne mapy Kanady nazw\u0119 Kaszuby… Przyszed\u0142 do swoich. A swoi? Jedni go przyj\u0119li z otwartymi ramionami. A inni odrzucili, doprowadzaj\u0105c do opuszczenia przez niego Kaszub, kt\u00f3re stworzy\u0142. Na stare lata powr\u00f3ci\u0142 jednak tu, gdzie realizowa\u0142 swoje marzenia…
\nKs. Rafa\u0142 Jan Grzondziel, kapelan II Korpusu Wojska Polskiego gen.W\u0142adys\u0142awa Andersa i Zwi\u0105zku Harcerstwa Polskiego, odznaczony Krzy\u017cem Virtuti Militari, Orderem Polonia Restituta, Krzy\u017cem Monte Cassino i wielu innymi zmar\u0142 na Kaszubach w dniu 22 grudnia 1998 roku. Spocz\u0105\u0142 na nowym cmentarzu w Wilnie w Ontario.
\nW rok p\u00f3\u017aniej na kanadyjskich Kaszubach ods\u0142oni\u0119to granitowy obelisk po\u015bwi\u0119cony pami\u0119ci ksi\u0119dza Grzondziela. Zas\u0142ugi tego wielkiego patrioty doceniono r\u00f3wnie\u017c w Polsce. Decyzj\u0105 Rady Miasta Katowice w 2011 roku nadano nazw\u0119 placowi wraz z przyleg\u0142ym skwerem, po\u0142o\u017conemu w Katowicach przed dworcem kolejowym Katowice-Ligota: \u201ePlac Ksi\u0119dza Rafa\u0142a Grzondziela\u201d.
\nDzisiaj nosz\u0119 smutek i \u017cal, \u017ce niestety nie dane by\u0142o ksi\u0119dzu Rafa\u0142owi doczeka\u0107 chwili, kiedy wzi\u0105\u0142by do r\u0119ki pachn\u0105cy farb\u0105 drukarsk\u0105 egzemplarz tej ksi\u0105\u017cki o zmaganiach ze swym losem. Pozosta\u0142y jednak wspomnienia i te nasze kaszubskie spotkania w kt\u00f3rych zamkni\u0119te zosta\u0142o ca\u0142e jego tw\u00f3rcze \u017cycie.<\/p>\n

– Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119 i zapraszam na karty ksi\u0105\u017cki \u201e\u0179r\u00f3d\u0142o powrot\u00f3w \u2013 trzydzie\u015bci cztery spotkania z ks. Rafa\u0142em Janem Grzondzielem\u201d, ksi\u0105zki o cz\u0142owieku, kt\u00f3rego jedno \u017cycie starczy\u0142oby na kilka \u017cyciorys\u00f3w.<\/em><\/p>\n

Notowa\u0142a: Ma\u0142gorzata Kami\u0144ska<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Z autorem, kt\u00f3ry zdradza, gdzie bije \u017ar\u00f3d\u0142o do kt\u00f3rego ci\u0105gle powraca rozmawia Ma\u0142gorzata Kami\u0144ska. Ma\u0142gorzata Kami\u0144ska: – \u0179r\u00f3d\u0142o powrot\u00f3w\u201d, to trzecia Pa\u0144ska ksi\u0105\u017cka o Kaszubach…<\/p>\n","protected":false},"author":700,"featured_media":122670,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[26,3],"tags":[],"class_list":["post-122668","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polacy-w-ontario","category-top-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/122668","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/700"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=122668"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/122668\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":122672,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/122668\/revisions\/122672"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/122670"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=122668"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=122668"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=122668"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}