{"id":1762,"date":"2012-03-06T23:30:29","date_gmt":"2012-03-07T04:30:29","guid":{"rendered":"http:\/\/bejsment.patataystores.com\/?p=1762"},"modified":"2012-03-06T23:30:29","modified_gmt":"2012-03-07T04:30:29","slug":"poczatki-obecnosci-francuskiej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/2012\/03\/06\/poczatki-obecnosci-francuskiej\/","title":{"rendered":"Pocz\u0105tki obecno\u015bci francuskiej (1506-1543)"},"content":{"rendered":"

Zgodnie z prawd\u0105 historyczn\u0105 pierwszym Europejczykiem, kt\u00f3ry dotar\u0142 do wybrze\u017cy Kanady i zaj\u0105\u0142 ten teren w imieniu swojego mocodawcy by\u0142 w 1497 Giovanni Caboto (John Cabot), w\u0142oski \u017ceglarz w s\u0142u\u017cbie angielskiego kr\u00f3la Henryka VII.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Giovanni Caboto<\/p><\/div>\n

W kilka lat p\u00f3\u017aniej przybyli Portugalczycy. Juan Fagundes, pr\u00f3bowa\u0142 za\u0142o\u017cy\u0107 koloni\u0119 na Nowej Fundlandii, jednak portugalskie osiedle zosta\u0142o zniszczone przez miejscowych Indian.<\/p>\n

Anglicy uparcie badali tamte tereny w kolejnych wyprawach. W 1502 Henryk VII nada\u0142 przywilej zajmuj\u0105cej si\u0119 tym obszarem Company of Adeventures to the New Found Lands. W 1509 Sebastian Cabot odkry\u0142 wej\u015bcie do Zatoki Hudsona. W 1536 wypraw\u0119 do Nowej Fundlandii zorganizowa\u0142 angielski kupiec Richard Hore; liczy\u0142a ona 120 os\u00f3b. Gdy wyczerpa\u0142y si\u0119 zapasy \u017cywno\u015bci, w\u015br\u00f3d uczestnik\u00f3w ekspedycji dosz\u0142o podobno do przypadk\u00f3w kanibalizmu.<\/p>\n

W latach 1576-1578 na teren Kanady dotar\u0142y trzy wyprawy angielskiego \u017ceglarza i pirata Martina Frobishera. W 1583 Humphrey Gilbert wzi\u0105\u0142 Now\u0105 Fundlandi\u0119 w posiadanie korony angielskiej, a w latach 1607-11 kilka wypraw odby\u0142 Henry Hudson, angielski \u017ceglarz w s\u0142u\u017cbie holenderskiej, kt\u00f3ry dotar\u0142 m.in. do zatoki nazwanej jego imieniem. W 1610 angielscy kupcy zawi\u0105zali New Foundland Company i rozpocz\u0119li kolonizacj\u0119 Nowej Fundlandii. Sta\u0142e osadnictwo na tym terenie zapocz\u0105tkowa\u0142 John Guy.<\/p>\n

Prawie r\u00f3wnolegle w badania wybrze\u017cy Kanady w\u0142\u0105czyli si\u0119 te\u017c Francuzi. Dotarli tu Jean Dany w 1506, Thomas Aubert w 1508 i W\u0142och w s\u0142u\u017cbie francuskiej Giovanni da Verrazzano w 1523.<\/p>\n

Trzy wa\u017cne wyprawy do Kanady odby\u0142 Jacques Cartier. W 1534 po\u017ceglowa\u0142 w g\u00f3r\u0119 Rzeki \u015awi\u0119tego Wawrzy\u0144ca, odkry\u0142 Wysp\u0119 Ksi\u0119cia Edwarda i Wyspy Magdaleny, a tak\u017ce wzi\u0105\u0142 ziemie Indian kanadyjskich we w\u0142adanie kr\u00f3la Francji Franciszka I. Na czele jego trzeciej wyprawy stan\u0105\u0142 szlachcic Jean-Fran\u00e7ois de La Rocque de Roberval, kt\u00f3ry podj\u0105\u0142 pr\u00f3b\u0119 za\u0142o\u017cenia francuskiej kolonii, ale zako\u0144czy\u0142a si\u0119 ona fiaskiem i w 1543 powr\u00f3ci\u0142 do Europy.<\/p>\n

Koloni\u015bci z Francji przybywali co kilka lat w dziesi\u0105tkach i setkach ale ich osady upada\u0142y z powodu klimatu i wrogo\u015bci Indian.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Samuel de Champlain witany przez Indian przybywa w miejsce dzisiejszego Quebec City (obraz George'a Agnew Reida)<\/p><\/div>\n

Prze\u0142om ich osadnictwa nast\u0105pi\u0142 w 1608, kiedy to Samuel de Champlain za\u0142o\u017cy\u0142 fort Qu\u00e9bec. Nawi\u0105za\u0142 przyjazne stosunki z Huronami, a nawet odda\u0142 im na wychowanie Indianom 16-letniego \u00c9tienne Br\u00fbl\u00e9’a, \u201cpierwszego coureur des bois\u201d (go\u0144ca le\u015bnego).<\/p>\n

Ch\u0142opak mieszka\u0142 przez rok nad Georgian Bay, poznaj\u0105c j\u0119zyk i obyczaje Huron\u00f3w. P\u00f3\u017aniej, jako pierwszy Europejczyk, odby\u0142 liczne podr\u00f3\u017ce w regionie wszystkich Wielkich Jezior. Bra\u0142 udzia\u0142 w licznych w owych czasach starciach Huron\u00f3w z Irokezami. Zosta\u0142 ranny w jednym z nich, a p\u00f3\u017aniej z niejasnych powod\u00f3w zgin\u0105\u0142 z r\u0105k Huron\u00f3w, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych przez ponad 20 poprzednich lat \u017cy\u0142 w przyja\u017ani.<\/p>\n

Rok 1612 to rok powstania Nowej Francji, kolonii, kt\u00f3ra z biegiem lat jako prowincja kr\u00f3lewska si\u0119ga\u0142a a\u017c do Zatoki Meksyka\u0144skiej!<\/p>\n

Na samym pocz\u0105tku boryka\u0142a si\u0119 jednak z takimi problemami, jak ma\u0142a liczba osadnik\u00f3w (przed 1615 by\u0142o ich oko\u0142o 50), surowy klimat, wrogo\u015b\u0107 plemion irokeskich oraz niech\u0119\u0107 drobnych towarzystw handlowych, widz\u0105cych w kolonistach konkurencj\u0119. Podstawowym \u017ar\u00f3d\u0142em utrzymania Nowej Francji by\u0142 handel futrami. W 1615 do Nowej Francji przybyli pierwsi misjonarze (franciszkanie).<\/p>\n

W 1625 Champlain zaprosi\u0142 do Nowej Francji misj\u0119 jezuick\u0105. W 1627 z inicjatywy kardyna\u0142a Armanda Richelieu powsta\u0142a Kompania Stu Wsp\u00f3lnik\u00f3w, kt\u00f3ra w 1628 zosta\u0142a usankcjonowana przez kr\u00f3la Ludwika XIII. Kompania na 15 lat otrzyma\u0142a wy\u0142\u0105czno\u015b\u0107 na handel z Kanad\u0105. Wsp\u00f3lnicy w zamian mieli sprowadzi\u0107 osadnik\u00f3w i dba\u0107 o rozw\u00f3j kolonii, jednocze\u015bnie pozwolono osiedla\u0107 si\u0119 tylko katolikom, a zamieszkuj\u0105cy Now\u0105 Francj\u0119 hugenoci mieli przej\u015b\u0107 na katolicyzm. W 1628 flot\u0119 Kompanii Stu Wsp\u00f3lnik\u00f3w rozbi\u0142 angielski korsarz Lewis Kirke, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej zmusi\u0142 do kapitulacji Qu\u00e9bec. Sam gubernator Champlain zosta\u0142 odes\u0142any do Europy.<\/p>\n

Powr\u00f3ci\u0142 po 5 latach, gdy Francja na mocy pokoju odzyska\u0142a swoje zamorskie kolonie. W 1634 za\u0142o\u017cy\u0142 osad\u0119 Trois-Rivi\u00e8res, nast\u0119pnego roku zmar\u0142 w chwale \u201cojca Nowej Francji\u201d.<\/p>\n

W 1645 monopol handlowy nad Now\u0105 Francj\u0105 przej\u0119\u0142a Wsp\u00f3lnota Mieszka\u0144c\u00f3w Nowej Francji i zapanowa\u0142 system senioralny. Koloni\u015bci dzielili si\u0119 na senior\u00f3w, posiadaj\u0105cych ziemi\u0119 z nadania kr\u00f3lewskiego, rolnik\u00f3w, najemnych pracownik\u00f3w kontraktowych, mieszczan (stanowili niewielk\u0105 grup\u0119) oraz ksi\u0119\u017cy. Pozycja kobiet \u2013 ze wzgl\u0119du na ich liczebno\u015b\u0107 \u2013 by\u0142a wy\u017csza ni\u017c na kontynencie europejskim.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Plakat do filmu Black Robe<\/p><\/div>\n

Francuzi prowadzili te\u017c dzia\u0142alno\u015b\u0107 misyjn\u0105 w\u015br\u00f3d miejscowych Huron\u00f3w, co znakomicie obrazuje g\u0142o\u015bny kanadyjski film fabularny \u201cBlack Robe\u201d.<\/p>\n

W 1639 jezuici wybudowali osad\u0119 \u2013 misj\u0119 pod wezwaniem Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny w\u015br\u00f3d Huron\u00f3w. Misja jezuicka za\u0142ama\u0142a si\u0119 w 1649 w wyniku najazd\u00f3w irokeskiej Ligi Pi\u0119ciu Narod\u00f3w. R\u00f3wnie\u017c osoby \u015bwieckie w\u0142\u0105cza\u0142y si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 misyjn\u0105. W 1642 powsta\u0142a misyjna osada Montreal.<\/p>\n

Od XVI wieku Indian zacz\u0119\u0142y przetrzebia\u0107 choroby, na kt\u00f3re byli uodpornieni Europejczycy \u2013 w ich wynik\u0142o zmar\u0142o od 60 do 90% pierwotnej ludno\u015bci Kanady. Pod wp\u0142ywem strat ludzkich wywo\u0142anych epidemiami \u00a0plemiona india\u0144skie zacz\u0119\u0142y dokonywa\u0107 przymusowej “adopcji” je\u0144c\u00f3w wojennych, co da\u0142o pocz\u0105tek wojnie \u017ca\u0142obnej.<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zgodnie z prawd\u0105 historyczn\u0105 pierwszym Europejczykiem, kt\u00f3ry dotar\u0142 do wybrze\u017cy Kanady i zaj\u0105\u0142 ten teren w imieniu swojego mocodawcy by\u0142 w 1497 Giovanni Caboto (John…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18,6],"tags":[],"class_list":["post-1762","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-historia-kanady","category-series"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1762","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1762"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1762\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1762"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1762"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1762"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}