![\"\"](\"http:\/\/bejsment.patataystores.com\/files\/2012\/03\/Maksymalny-zasi\u0119g-terytorialny-zdobyczy-Francji-1750.jpg\")
<\/a>Maksymalny zasi\u0119g terytorialny Nowej Francji (ok. 1750)<\/p><\/div>\n
Cho\u0107 pocz\u0105tkowo Nowa Francja opiera\u0142a si\u0119 na typowych dla kolonizacji angielskiej kompaniach handlowych opartych na zasadach merkantylizmu, to wkr\u00f3tce kolonia ta wesz\u0142a pod jurysdykcj\u0119 kr\u00f3la Francji. Od tego momentu ustr\u00f3j polityczny Nowej Francji by\u0142 kopi\u0105 feudalnej Francji w miniaturze. Na czele kolonii sta\u0142 gubernator generalny posiadaj\u0105cy uprawnienia wicekr\u00f3lewskie. Cho\u0107 teoretycznie gubernator posiada\u0142 wielk\u0105 w\u0142adz\u0119, w praktyce by\u0142a ona ograniczona przez wyst\u0119powanie dw\u00f3ch innych pot\u0119\u017cnych urz\u0119d\u00f3w \u2013 intendenta Kompanii Kanady i biskupa Quebecu. Kompetencje tych trzech urz\u0119d\u00f3w pokrywa\u0142y si\u0119 cz\u0119\u015bciowo, prowadz\u0105c do licznych spor\u00f3w. Ziemia podzielona by\u0142a na senioraty, nad kt\u00f3rymi feudalny nadz\u00f3r sprawowali seniorowie. Zobowi\u0105zani byli do utworzenia infrastruktury w obr\u0119bie swojej jurysdykcji (np. budowy m\u0142yna). Podlegali im tak\u017ce koloni\u015bci zamieszkuj\u0105cy poszczeg\u00f3lne senioraty. Ten sztuczny i nie odpowiadaj\u0105cy specyficznym potrzebom system odpowiedzialny by\u0142 za zbyt powolny rozw\u00f3j kolonii.<\/p>\n
Mimo \u017ce teoretycznie wczesna Nowa Francja obejmowa\u0142a teren od uj\u015bcia Rzeki \u015aw. Wawrzy\u0144ca do obszaru Wielkich Jezior, to w praktyce by\u0142a ograniczona do pasa l\u0105du rozci\u0105gaj\u0105cego si\u0119 pomi\u0119dzy miejscami po\u0142o\u017cenia miast \u2013 garnizon\u00f3w Qu\u00e9becu, Montrealu oraz Trois Rivi\u00e8res. Daleko dalej dociera\u0142y wp\u0142ywy jezuit\u00f3w, kt\u00f3rzy prowadzili intensywn\u0105 akcj\u0119 misjonarsk\u0105 w\u015br\u00f3d plemion Indian kanadyjskich.<\/p>\n
<\/a>Francuski Fort Michilimackinac, dzisiejsze Mackinaw City (Michigan)<\/p><\/div>\n
Niemniej jednak, francuska Kanada rozwija\u0142a si\u0119, a dla wielu wolno\u015b\u0107 za oceanem by\u0142a nies\u0142ychanie atrakcyjna i kusi\u0142a. Wed\u0142ug spisu z roku 1665, w Nowej Francji istnia\u0142o 538 gospodarstw domowych obejmuj\u0105cych 3215 ludzi. Po trzydziestu latach liczba ta zwielokrotni\u0142a si\u0119, tym bardziej, \u017ce trwa\u0142 sta\u0142y nap\u0142yw kolonist\u00f3w dobrowolnych, \u017co\u0142nierzy wybieraj\u0105cych pozostanie w Kanadzie oraz zes\u0142a\u0144c\u00f3w. W 1723 skierowano tu pierwsz\u0105 parti\u0119 130 zes\u0142a\u0144c\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie drobnych kryminalist\u00f3w. W 1688 populacja osi\u0105gn\u0119\u0142a 10 803 mieszka\u0144c\u00f3w, a w chwili likwidacji Nowa Francja liczy\u0142a ponad 60 tys. mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n
Pocz\u0105wszy od 1730 zacz\u0119\u0142y powstawa\u0107 nowe senioraty poszerzaj\u0105c granice kolonii. W latach 1731-55 powsta\u0142o szereg seniorat\u00f3w nad g\u00f3rnym, \u015brodkowym i dolnym biegiem Rzeki \u015aw. Wawrzy\u0144ca, w okolicy dzisiejszej Ottawy oraz nad rzekami Richelieu oraz Chambly. Po roku 1660 rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 kolonizacja teren\u00f3w po\u0142udniowego Ontario nad jeziorami Ontario i Erie. Powsta\u0142y wtedy forty strzeg\u0105ce tego wa\u017cnego szlaku komunikacyjnego, np. w dzisiejszym Kingston, Fort Frontenac, Fort Niagara czy Fort Pontchartrain (dzisiejsze Detroit).<\/p>\n
Na wsch\u00f3d od tych obszar\u00f3w znajdowa\u0142a si\u0119 inna kolonia francuska, Akadia, za\u015b na po\u0142udnie, w dolinie rzek Ohio i Missisipi rozci\u0105ga\u0142a si\u0119 Luizjana. W sumie, jak spojrze\u0107 na map\u0119 zasi\u0119gu francuskich wp\u0142yw\u00f3w, widzimy zaj\u0119cie po\u0142owy Ameryki P\u00f3\u0142nocnej \u2013 a\u017c po Zatok\u0119 Meksyka\u0144sk\u0105 (vide mapka powy\u017cej).<\/p>\n
Podstaw\u0105 ekonomiczn\u0105 kolonii by\u0142o le\u015bnictwo i handel. Od pocz\u0105tk\u00f3w XIX w. zacz\u0105\u0142 si\u0119 tak\u017ce rozwija\u0107 przemys\u0142 \u2013 g\u0142\u00f3wnie szkutniczy, w\u0142\u00f3kienniczy i przer\u00f3bki drewna, a tak\u017ce g\u00f3rnictwo. Jednak\u017ce najistotniejszym \u017ar\u00f3d\u0142em olbrzymich dochod\u00f3w by\u0142o \u0142owiectwo i ca\u0142y przemys\u0142 futrzarski.<\/p>\n
Mimo sta\u0142ego oporu Indian, Francuzom uda\u0142o si\u0119 stworzy\u0107 siatk\u0119 szlak\u00f3w komunikacyjnych oraz drobnych faktorii \u0142owieckich na olbrzymim obszarze si\u0119gaj\u0105cym G\u00f3r Skalistych. Kolonia nigdy jednak nie zdo\u0142a\u0142a wykszta\u0142ci\u0107 efektywnego rolnictwa i by\u0142a zale\u017cna od dostaw \u017cywno\u015bciowych z Europy.<\/p>\n
W Nowej Francji rozwija\u0142 si\u0119 Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki. Ju\u017c w 1663 powsta\u0142o seminarium duchowne w Qu\u00e9becu, a w 1664 pierwsza parafia na terenie Nowej Francji. W p\u00f3\u017aniejszych latach sie\u0107 parafialna w Nowej Francji rozwija\u0142a si\u0119 ospale, g\u0142\u00f3wnie ze wzgl\u0119du na ma\u0142\u0105 liczb\u0119 potencjalnych parafian oraz brak \u015brodk\u00f3w materialnych (dziesi\u0119cina wynosi\u0142a 1\/26 plon\u00f3w). W 1674 powsta\u0142o biskupstwo Quebecu; jego pierwszym biskupem zosta\u0142 Fran\u00e7ois de Montmorency Laval, dotychczasowy wikariusz generalny Nowej Francji.<\/p>\n
W latach 1665-68 i 1670-72 intendentem Nowej Francji by\u0142 Jean Talon.<\/p>\n