{"id":178065,"date":"2024-02-26T11:00:01","date_gmt":"2024-02-26T16:00:01","guid":{"rendered":"https:\/\/bejsment.com\/?p=178065"},"modified":"2024-02-26T10:07:48","modified_gmt":"2024-02-26T15:07:48","slug":"dlaczego-w-tym-roku-luty-ma-29-dni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/2024\/02\/26\/dlaczego-w-tym-roku-luty-ma-29-dni\/","title":{"rendered":"Dlaczego w tym roku luty ma 29 dni?"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-custom-full-size wp-image-178066\" src=\"https:\/\/bejsment.com\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/aarokprzestepny-636x477.jpg\" alt=\"\" width=\"636\" height=\"477\" srcset=\"https:\/\/bejsment.com\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/aarokprzestepny-636x477.jpg 636w, https:\/\/bejsment.com\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/aarokprzestepny-300x225.jpg 300w, https:\/\/bejsment.com\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/aarokprzestepny-768x576.jpg 768w, https:\/\/bejsment.com\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/aarokprzestepny-97x73.jpg 97w, https:\/\/bejsment.com\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/aarokprzestepny-250x188.jpg 250w, https:\/\/bejsment.com\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/aarokprzestepny.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 636px) 100vw, 636px\" \/><\/p>\n<p><strong>Rok przest\u0119pny.\u00a0To prawdziwa gratka dla naszych czytelnik\u00f3w, kt\u00f3rzy uwielbiaj\u0105 matematyk\u0119, interesuj\u0105 si\u0119 astronomi\u0105, nauk\u0105, histori\u0105 i kalendarzem<\/strong><strong>.\u00a0Jak wi\u0119c to wszystko si\u0119 zacz\u0119\u0142o i dlaczego?<\/strong><\/p>\n<p>Warto przyjrze\u0107 si\u0119 liczbom, historii i tradycji stoj\u0105cej za zjawiskiem pojawiaj\u0105cym si\u0119 (cho\u0107 nie zawsze) co cztery lata, kt\u00f3re dodaje 29 dzie\u0144 do lutego, kt\u00f3ry zwyczajnie ma 28 dni.<\/p>\n<p>Matematyka jest zadziwiaj\u0105ca dla laika i sprowadza si\u0119 do u\u0142amk\u00f3w dni i minut, a czasami nawet sekund.<\/p>\n<p>Warto wiedzie\u0107, \u017ce rok przest\u0119pny istnieje w du\u017cej mierze po to, aby synchronizowa\u0107 miesi\u0105ce z wydarzeniami rocznymi, w tym z r\u00f3wnonoc\u0105 i przesileniem, twierdzi Jet Propulsion Laboratory w California Institute of Technology.<\/p>\n<p>Jest to poprawka maj\u0105ca na celu przeciwstawienie si\u0119 faktowi, \u017ce orbita Ziemi nie trwa dok\u0142adnie 365 dni w roku.\u00a0Wed\u0142ug NASA podr\u00f3\u017c trwa oko\u0142o sze\u015bciu godzin d\u0142u\u017cej.<\/p>\n<p>Jednak wbrew temu, co niekt\u00f3rzy mog\u0105 s\u0105dzi\u0107, nie co cztery lata jest to skokowy wynik.\u00a0Wed\u0142ug National Air &amp; Space Museum dodanie dnia przest\u0119pnego co cztery lata wyd\u0142u\u017cy\u0142oby kalendarz o ponad 44 minuty!<\/p>\n<p>Lata przest\u0119pne zosta\u0142y pierwszy raz wprowadzone ju\u017c w\u00a0238 roku p.n.e., kiedy to w\u00a0Egipcie\u00a0zacz\u0119to uwzgl\u0119dnia\u0107 dodatkowy dzie\u0144 co cztery lata (zob.\u00a0datowanie sotisowe). W roku\u00a045 p.n.e.\u00a0dekretem\u00a0Juliusza Cezara\u00a0wprowadzono tak\u0105 sam\u0105 rachub\u0119 w\u00a0Rzymie\u00a0(st\u0105d okre\u015blenie\u00a0kalendarz julia\u0144ski). Dodatkowy dzie\u0144 zyska\u0142 najkr\u00f3tszy miesi\u0105c \u2013 luty \u2013 kt\u00f3ry w tym czasie by\u0142 te\u017c ostatnim miesi\u0105cem roku. B\u0142\u0105d tej rachuby wynosi ok. 1 dob\u0119 na 128 lat, poniewa\u017c rok zwrotnikowy jest nieco kr\u00f3tszy ni\u017c 365,25 dnia. Do dzi\u015b ten system jest stosowany w r\u00f3\u017cnych kalendarzach ko\u015bcio\u0142\u00f3w\u00a0prawos\u0142awnych\u00a0(w niekt\u00f3rych w\u00a01923\u00a0r. wprowadzono tzw.\u00a0kalendarz nowojulia\u0144ski. R\u00f3wnie\u017c w astronomii u\u017cywa si\u0119\u00a0roku julia\u0144skiego\u00a0jako jednostki czasu.<\/p>\n<p>Obecnie powszechnie stosuje si\u0119 rachub\u0119 zgodn\u0105 z\u00a0kalendarzem gregoria\u0144skim, wprowadzonym w\u00a01582\u00a0roku\u00a0bull\u0105\u00a0papie\u017ca\u00a0Grzegorza XIII\u00a0(\u201eInter gravissimas\u201d), w kt\u00f3rej wprowadzono nast\u0119puj\u0105c\u0105 modyfikacj\u0119 kalendarza julia\u0144skiego: nie uznaje si\u0119 lat przest\u0119pnych wypadaj\u0105cych na koniec wieku, z wyj\u0105tkiem tych, w kt\u00f3rych liczba stuleci jest podzielna przez 4. Inaczej m\u00f3wi\u0105c w my\u015bl tej regu\u0142y latami przest\u0119pnymi s\u0105 te, kt\u00f3rych numeracja:<\/p>\n<ul>\n<li>jest podzielna przez 4 i niepodzielna przez 100 lub<\/li>\n<li>jest podzielna przez 400.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Dotychczas wed\u0142ug tej regu\u0142y lata 1600 i 2000 by\u0142y przest\u0119pnymi, a lata 1700, 1800, 1900 nie. W przysz\u0142o\u015bci rok 2100 nie b\u0119dzie rokiem przest\u0119pnym.<\/p>\n<p>Modyfikacja kasuje 15 lat przest\u0119pnych na ka\u017cde 2000 lat co zmniejsza b\u0142\u0105d kalendarza julia\u0144skiego o 1 dob\u0119 na 133 lata, dlatego b\u0142\u0105d tej rachuby wynosi 1 dob\u0119 na nieco ponad 3322 lata.<\/p>\n<p>Opr\u00f3cz tego w celu dopasowania pocz\u0105tku kalendarzowej wiosny do rzeczywistego momentu\u00a0r\u00f3wnonocy wiosennej\u00a0(w 1582 roku r\u00f3\u017cnica wynosi\u0142a ju\u017c\u00a010 dni) postanowiono, \u017ce bezpo\u015brednio po dniu 4 pa\u017adziernika 1582 nast\u0105pi dzie\u0144 15 pa\u017adziernika 1582 (z zachowaniem ci\u0105g\u0142o\u015bci dni tygodnia).<\/p>\n<h3><strong>Wprowadzenie kalendarza gregoria\u0144skiego<\/strong><\/h3>\n<p>Kalendarz gregoria\u0144ski najszybciej zosta\u0142 przyj\u0119ty w krajach katolickich. We W\u0142oszech, Hiszpanii, Polsce i Portugalii nast\u0105pi\u0142o to ju\u017c w\u00a01582. W krajach protestanckich przyj\u0119to go p\u00f3\u017aniej, np. w Wielkiej Brytanii i w krajach Imperium Brytyjskiego dopiero w\u00a01750\u00a0roku (na mocy tzw. \u201eaktu Chesterfielda\u201d). W prawos\u0142awnej Rosji kalendarzem julia\u0144skim pos\u0142ugiwano si\u0119 jeszcze na pocz\u0105tku XX wieku, a w cerkwi prawos\u0142awnej jest on u\u017cywany do dzi\u015b.<\/p>\n<p>Niedok\u0142adno\u015b\u0107 kalendarza julia\u0144skiego spowodowa\u0142a, \u017ce w IV w.\u00a0przesilenie zimowe\u00a0przesun\u0119\u0142o si\u0119 z\u00a025\u00a0na\u00a022 grudnia, a w\u00a0XVI w.\u00a0ju\u017c na\u00a012 grudnia. W wyniku wprowadzenia\u00a0kalendarza gregoria\u0144skiego\u00a0w\u00a01582\u00a0i pomini\u0119cia w\u00f3wczas 10 dni, termin przesilenia wypada stale w okolicach 22 grudnia.<\/p>\n<h3><strong>Bie\u017c\u0105cy b\u0142\u0105d kalendarza gregoria\u0144skiego (co\u015b dla matematyk\u00f3w)<\/strong><\/h3>\n<p>Liczba lat przest\u0119pnych w ci\u0105gu 400 lat wynosi:<\/p>\n<p>4004\u2212400100+400400=97.<\/p>\n<p>Jest ona r\u00f3wna liczbie lat podzielnych przez 4 z tym, \u017ce wypadaj\u0105 lata 100, 200 i 300, a nie wypada rok 400.<\/p>\n<p>Bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce rok zwrotnikowy ma 365,242199 dni, bie\u017c\u0105cy b\u0142\u0105d obliczania daty wynosi:<\/p>\n<p>365+97400\u2212365,242199=0,000301dnia.<\/p>\n<p>Jest to oko\u0142o 26 sekund na rok (chocia\u017c nie jest to b\u0142\u0105d sta\u0142y \u2013 ze wzgl\u0119du na konieczno\u015b\u0107 skokowego wprowadzania poprawek). W ci\u0105gu 3322 lat jest to nieca\u0142y jeden dzie\u0144.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-custom-full-size wp-image-178067\" src=\"https:\/\/bejsment.com\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/aarok2-636x358.jpg\" alt=\"\" width=\"636\" height=\"358\" srcset=\"https:\/\/bejsment.com\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/aarok2-636x358.jpg 636w, https:\/\/bejsment.com\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/aarok2-300x169.jpg 300w, https:\/\/bejsment.com\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/aarok2-768x432.jpg 768w, https:\/\/bejsment.com\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/aarok2-1200x675.jpg 1200w, https:\/\/bejsment.com\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/aarok2-130x73.jpg 130w, https:\/\/bejsment.com\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/aarok2-250x141.jpg 250w, https:\/\/bejsment.com\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/aarok2.jpg 1400w\" sizes=\"auto, (max-width: 636px) 100vw, 636px\" \/><\/p>\n<h3><strong>Urodziny co 4 lata?<\/strong><\/h3>\n<p>Urodzenie si\u0119 w roku przest\u0119pnym w dniu przest\u0119pnym z pewno\u015bci\u0105 jest tematem do \u017cart\u00f3w i powa\u017cnej dyskusji.\u00a0Z papierowego punktu widzenia mo\u017ce to by\u0107 troch\u0119 uci\u0105\u017cliwe.\u00a0Niekt\u00f3re rz\u0105dy i inne instytucje wymagaj\u0105ce wype\u0142nienia formularzy i podania daty urodzenia, na przyk\u0142ad prawa jazdy stwierdzi\u0142y, \u017ce nale\u017cy wybra\u0107 dat\u0119 albo 28 lutego, albo 1 marca.<\/p>\n<p>Technologia znacznie u\u0142atwi\u0142a \u201eskacz\u0105cym dzieciom\u201d zapisywanie najwa\u017cniejszych moment\u00f3w przypadaj\u0105cych na 29 lutego, chocia\u017c mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 b\u0142\u0119dy w systemach opieki zdrowotnej, polisach ubezpieczeniowych oraz w innych firmach i organizacjach, kt\u00f3re nie maj\u0105 wbudowanej tej daty.<\/p>\n<p>Na ca\u0142ym \u015bwiecie oko\u0142o 5 milion\u00f3w ludzi obchodzi urodziny przest\u0119pne spo\u015br\u00f3d oko\u0142o 8 miliard\u00f3w ludzi na \u015bwiecie.\u00a0Shelley Dean (23 l.) z Seattle w stanie Waszyngton przyjmuje optymistyczne podej\u015bcie do bycia \u201eprzest\u0119pnym\u201d.\u00a0Dorastaj\u0105c, co roku organizowa\u0142a normalne przyj\u0119cia urodzinowe, ale gdy nadesz\u0142y lata przest\u0119pne, te by\u0142y wyj\u0105tkowe.\u00a0Poniewa\u017c jako osoba doros\u0142a, ten nieprzest\u0119pny okres mi\u0119dzy 28 lutego a 1 marca zaznacza dyskretnym \u201euff\u201d.<\/p>\n<p>W tym roku jest inaczej.<\/p>\n<p>&#8211; B\u0119d\u0105 to pierwsze urodziny, kt\u00f3re b\u0119d\u0119 \u015bwi\u0119towa\u0107 z rodzin\u0105 od o\u015bmiu lat, co jest niezwykle ekscytuj\u0105ce, poniewa\u017c ostatniego dnia przest\u0119pnego przebywa\u0142am na drugim ko\u0144cu kraju, w Nowym Jorku, na studiach \u2013 powiedzia\u0142a &#8211;\u00a0To bardzo wa\u017cny rok.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em>Na podst. CityNews, AP, Wikipedia<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rok przest\u0119pny.\u00a0To prawdziwa gratka dla naszych czytelnik\u00f3w, kt\u00f3rzy uwielbiaj\u0105 matematyk\u0119, interesuj\u0105 si\u0119 astronomi\u0105, nauk\u0105, histori\u0105 i kalendarzem.\u00a0Jak wi\u0119c to wszystko si\u0119 zacz\u0119\u0142o i dlaczego? Warto&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":57,"featured_media":178071,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[571,3],"tags":[],"class_list":["post-178065","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-magazyn","category-top-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/178065","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/57"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=178065"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/178065\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":178073,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/178065\/revisions\/178073"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/178071"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=178065"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=178065"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=178065"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}