{"id":1792,"date":"2012-03-07T18:44:17","date_gmt":"2012-03-07T23:44:17","guid":{"rendered":"http:\/\/bejsment.patataystores.com\/?p=1792"},"modified":"2012-03-07T18:44:17","modified_gmt":"2012-03-07T23:44:17","slug":"akadia-przodek-nowej-szkocji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/2012\/03\/07\/akadia-przodek-nowej-szkocji\/","title":{"rendered":"Akadia – przodek Nowej Szkocji (1604-1758)"},"content":{"rendered":"

Jednym z najciekawszych epizod\u00f3w kolonizacji Kanady przez Francuz\u00f3w by\u0142o stworzenie Akadii. Zajmowa\u0142a ona obszar od wschodnich wybrze\u017cy do uj\u015bcia Rzeki \u015bw. Wawrzy\u0144ca. Od po\u0142udnia graniczy\u0142a z Now\u0105 Angli\u0105 (z dzisiejszym Maine).<\/p>\n

W 1604 roku, gdy w Polsce Karol Chodkiewicz zwyci\u0119sko rzuca\u0142 huasari\u0119 na Szwed\u00f3w pod Bia\u0142ym Kamieniem, a Anglia zawiera\u0142a pok\u00f3j z Hiszpani\u0105, niejaki Pierre du Gua de Monts za\u0142o\u017cy\u0142 w Akadii pierwsze osiedle, licz\u0105ce 120 mieszka\u0144c\u00f3w. W rok p\u00f3\u017aniej osadnicy ci za\u0142o\u017cyli Port Royal, do kt\u00f3rego si\u0119 przenie\u015bli.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Port Royal, 1609<\/p><\/div>\n

Niestety, przetrwali zaledwie 3 lata i po ci\u0119\u017ckich stratach, g\u0142\u00f3wnie z powodu szkorbutu koloni\u015bci powr\u00f3cili do Francji. Nied\u0142ugo potem w 1611 wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich powr\u00f3ci\u0142a do Akadii, tym razem ju\u017c lepiej przygotowana. Wspierani finansowo przez hugenot\u00f3w rozpocz\u0119li drugi, tym razem ju\u017c udany epizod kolonizacyjny. Co prawda, wobec pojawienia si\u0119 jezuit\u00f3w w Akadii, hugenoci wycofali swe poparcie, lecz akcja kolonizacyjna nabra\u0142a ju\u017c wtedy odpowiedniego rozp\u0119du.<\/p>\n

Francuscy koloni\u015bci u\u0142o\u017cyli sobie przyja\u017anie stosunki z miejscowymi Mikmakami, ich w\u00f3dz Membertou przyj\u0105\u0142 chrzest w 1610. Jednak napotykali na trudno\u015bci ze strony Anglik\u00f3w. W 1613 Port Royal zosta\u0142 spalony przez angielskiego \u017ceglarza Samuela Argalla.<\/p>\n

W 1621 Brytyjczycy na powa\u017cnie zainteresowali si\u0119 terenami Akadii. Kr\u00f3l Jakub I Stuart obj\u0105\u0142 Akadi\u0119 swym protektoratem, przekazuj\u0105c funkcje wicekr\u00f3lewskie Williamowi Alexandrowi, ksi\u0119ciu Sterling ze Szkocji. W 1629 wys\u0142a\u0142 on tam pierwsz\u0105 parti\u0119 szkockich kolonist\u00f3w w liczbie 100 m\u0119\u017cczyzn, ale ostatecznie eksperyment ten sko\u0144czy\u0142 si\u0119 niepowodzeniem. Podzia\u0142 w\u0142adzy w Akadii zosta\u0142 zako\u0144czony traktatem z St-Germain w roku 1632, kiedy to potwierdzono prawa francuskie do Akadii i Nowej Francji. W tym te\u017c czasie suwerenno\u015b\u0107 kolonii zosta\u0142a ograniczona poprzez w\u0142\u0105czenie jej w system pa\u0144stwowy Francji. Pierwszym gubernatorem generalnym Akadii zosta\u0142 Isaac de Razilly mianowany przez Ludwika XIII.<\/p>\n

Kolejne sto lat w historii Akadii to lata wzgl\u0119dnej prosperity, przerywanej wojnami toczonymi z Now\u0105 Angli\u0105. Podstaw\u0105 gospodarki kolonii by\u0142 handel, g\u0142\u00f3wnie futrami. Mimo wzgl\u0119dnego dobrobytu, Akadia podobnie jak Nowa Francja nie zdo\u0142a\u0142a zapewni\u0107 sobie samowystarczalno\u015bci \u017cywno\u015bciowej i by\u0142a uzale\u017cniona od importu z Francji.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Akadianie na fresku (1775-1785)<\/p><\/div>\n

W ci\u0105gu 142 lat historii Akadii jej ludno\u015b\u0107 znacznie wzros\u0142a, cho\u0107 pozostawa\u0142a daleko w tyle za podobnymi do niej koloniami brytyjskimi, oraz tak\u017ce za Now\u0105 Francj\u0105. Wed\u0142ug spisu z 1750 by\u0142o ju\u017c 8 tysi\u0119cy Akadian.<\/p>\n

W wyniku traktatu pokojowego w Utrechcie ko\u0144cz\u0105cego hiszpa\u0144sk\u0105 wojn\u0119 sukcesyjn\u0105 w 1713 roku Francja musia\u0142a si\u0119 zrzec Akadii na rzecz Wielkiej Brytanii. Obszar ten zosta\u0142 nazwany Now\u0105 Szkocj\u0105 i ta nazwa przechowa\u0142a si\u0119 do dzisiaj.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Wysiedlanie Akadian z Grand-Pr\u00e9<\/p><\/div>\n

Cztery dziesi\u0119ciolecia p\u00f3\u017aniej w\u0142adze brytyjskie zdecydowa\u0142y o deportacji wszystkich osadnik\u00f3w francuskich do innych kolonii brytyjskich lub do kontynentalnej Francji.<\/p>\n

Zdaniem gubernatora stanowi zagro\u017cenie dla interes\u00f3w brytyjskich w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej. Przymusowo wysiedlono oko\u0142o 7000 mieszka\u0144c\u00f3w, do 1763 dalszych 3000-5000. Akadianom zezwolono na zabranie jedynie podstawowych d\u00f3br. Ludno\u015b\u0107 pozostawi\u0142a po sobie 43500 sztuk byd\u0142a, 48500 owiec, 23500 \u015bwi\u0144, 2800 koni oraz dziesi\u0105tki tysi\u0119cy drobiu. Zabudowania akadia\u0144skie by\u0142y palone. Tylko w listopadzie 1755 spalono i zniszczono 255 domostw, 276 stod\u00f3\u0142, 155 zabudowa\u0144 gospodarczych, 11 m\u0142yn\u00f3w oraz jeden ko\u015bci\u00f3\u0142. Sp\u0119dzono ich na wybrze\u017ca, a nast\u0119pnie \u0142adowano na statki, kt\u00f3rymi byli transportowani do punkt\u00f3w przeznaczenia. Wskutek braku podstawowych \u015brodk\u00f3w higieny, kiepskiego wy\u017cywienia i t\u0142oku, wiele os\u00f3b (szczeg\u00f3lnie kobiet i dzieci) zmar\u0142o w trakcie podr\u00f3\u017cy.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Akadia w 1754<\/p><\/div>\n

Du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 deportowanych przenios\u0142a si\u0119 p\u00f3\u017aniej do Luizjany, reszta wr\u00f3ci\u0142a Akadii (wtedy ju\u017c Nowej Szkocji), gdzie ju\u017c jednak gospodarowali na ich ziemiach koloni\u015bci z Wysp Brytyjskich. Z tego wzgl\u0119du Akadianie wyruszyli dalej na p\u00f3\u0142noc, osiedlaj\u0105c si\u0119 ostatecznie na obszarze dzisiejszego Nowego Brunszwiku.<\/p>\n

Ze wzgl\u0119du na deportacje poj\u0119cie Akadia straci\u0142o swe terytorialne znaczenie i zacz\u0119\u0142o si\u0119 odnosi\u0107 do obszar\u00f3w w Kanady atlantyckiej, gdzie mieszkaj\u0105 Akadianie. Natomiast w celach marketingowych cz\u0119sto u\u017cywa si\u0119 dzisiaj okre\u015blenia Akadia lub Wybrze\u017ce Akadia\u0144skie w stosunku do wschodniego wybrze\u017ca Nowego Brunszwiku.<\/p>\n

Upadek Louisburga w 1758 zaznaczy\u0142 koniec francuskich wp\u0142yw\u00f3w w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jednym z najciekawszych epizod\u00f3w kolonizacji Kanady przez Francuz\u00f3w by\u0142o stworzenie Akadii. Zajmowa\u0142a ona obszar od wschodnich wybrze\u017cy do uj\u015bcia Rzeki \u015bw. Wawrzy\u0144ca. Od po\u0142udnia graniczy\u0142a…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18,6],"tags":[],"class_list":["post-1792","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-historia-kanady","category-series"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1792","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1792"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1792\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1792"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1792"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1792"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}