{"id":181,"date":"2012-02-18T01:02:59","date_gmt":"2012-02-18T06:02:59","guid":{"rendered":"http:\/\/polacywkanadzie.patataystores.com\/?p=181"},"modified":"2019-05-13T12:42:23","modified_gmt":"2019-05-13T16:42:23","slug":"wayne-gretzky","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/2012\/02\/18\/wayne-gretzky\/","title":{"rendered":"Wayne Gretzky"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Pochodzenie etniczne najlepszego hokeisty wszechczas\u00f3w \u2013 jak go okre\u015bla \u201eThe Official Encyclopedia of the NHL\u201d \u2013 zawsze by\u0142o przedmiotem delikatnych spor\u00f3w pomi\u0119dzy Polakami, Ukrai\u0144cami i Bia\u0142orusinami. Sprzyja\u0142y tym sporom skromne na ten temat wypowiedzi jego samego, a zw\u0142aszcza jego ojca Waltera: nie odrzucali \u017cadnego w\u0105tku i cz\u0119sto sami sobie w tym zaprzeczali, przywo\u0142uj\u0105c wspomnienia dziadka Terentija (w Kanadzie: Tony lub Anton), kt\u00f3ry do Ameryki przyby\u0142 spod Grodna.<\/strong><\/p>\n

Poniewa\u017c o samej hokejowej karierze Gretzky\u2019ego napisano kilka poci\u0105g\u00f3w ksi\u0105\u017cek, skupmy si\u0119 na tych mniej dociekanych w\u0105tkach, z pochodzeniem w\u0142\u0105cznie. Nie jest to wcale proste, bo liczne, nawet powa\u017cne \u017ar\u00f3d\u0142a przecz\u0105 sobie w wielu kwestiach. Zapewniam jednak,\u00a0\u017ce konkluzja mocno zaskoczy Czytelnika.<\/strong><\/p>\n

Zacznijmy od tego, \u017ce ojciec Wayne\u2019a, Walter Gretzky podkre\u015bla\u0142 w wywiadach, \u017ce jego rodzice byli Bia\u0142orusinami z Rusi Bia\u0142ej (\u201eOttawa Sun\u2019, 2008), aby przy innej okazji stwierdzi\u0107, \u017ce jego rodzina po ojcu jest polskiego pochodzenia (Bob McKenzie \u2013 \u201eTotal Gretzky”, str. 43), podczas gdy dziadkowi Wayne\u2019a przypisywano korzenie ukrai\u0144skie (Michael Czuboka \u2013 \u201eUkrainian Canadian, Eh?\u201d, 1983).\u00a0 Jednak\u017ce pomimo, i\u017c dziadkom Wayne\u2019a przypisywano krew polsk\u0105 i bia\u0142orusk\u0105 \u2013 w grodzie\u0144skim domu m\u00f3wi\u0142o si\u0119 wy\u0142\u0105cznie po ukrai\u0144sku (Michael Czuboka, j.w.).<\/p>\n

W\u015br\u00f3d autor\u00f3w wieloj\u0119zycznych wersji popularnej Wikipedii r\u00f3wnie\u017c panuje nieliche zamieszanie. Wed\u0142ug ukrai\u0144skiej \u2013 pochodzili z Bia\u0142orusi, a babka Wayne\u2019a by\u0142a Polk\u0105 lub Ukraink\u0105. Wed\u0142ug bia\u0142oruskiej i rosyjskiej – babka by\u0142a Ukraink\u0105, ale dziadek m\u00f3wi\u0142 te\u017c po bia\u0142orusku. Wed\u0142ug polskiej – dziadek ze strony ojca by\u0142 Polakiem…<\/p>\n

Nie ma jednak co kruszy\u0107 kopii o precyzyjn\u0105 genealogi\u0119, kiedy we\u017amiemy pod uwag\u0119 jak wielonarodowo\u015bciowym tyglem by\u0142a Ziemia Grodzie\u0144ska w Imperium Rosyjskim. Po latach zaborowej rusyfikacji, w 1917 roku, a wi\u0119c kiedy Terentij Greckij podj\u0105\u0142\u00a0decyzj\u0119 o emigracji, nie istnia\u0142o jeszcze pa\u0144stwo bia\u0142oruskie, a tereny te by\u0142y okupowane przez Cesarstwo Niemieckie, kt\u00f3re tolerowa\u0142o tworz\u0105ce si\u0119 organizacje bia\u0142oruskie i litewskie, jednocze\u015bnie zwalczaj\u0105c polskie.<\/p>\n

Nie ma r\u00f3wnie\u017c po co kruszy\u0107 tych samych kopii, gdy oka\u017ce si\u0119 za chwil\u0119, \u017ce wcale nie musimy szuka\u0107 polskiej krwi Wayne\u2019a a\u017c tak g\u0142\u0119boko!<\/p>\n

Dziadek Wayne\u2019a czyli Terentij nie emigrowa\u0142 do Ameryki z powod\u00f3w politycznych czy narodowo\u015bciowych lecz za chlebem, jak bardzo wielu w tych burzliwych czasach. Jego pierwsze lata na obcej ziemi r\u00f3wnie\u017c stanowi\u0105 \u0142amig\u0142\u00f3wk\u0119 dla biograf\u00f3w i wiele tu sprzeczno\u015bci. Nieoczekiwanie, najbardziej sp\u00f3jn\u0105 histori\u0119 opublikowa\u0142aw 2010 r. bia\u0142oruska edycja \u201eKomsomolskiej Prawdy\u201d, przy okazji wizyty Wayne\u2019a w Mi\u0144sku.<\/p>\n

Wynika z niej,\u00a0\u017ce dziadek Terentij wyruszy\u0142 za ocean z \u017con\u0105 Ann\u0105 i synem Zinowiejem. Marzy\u0142 o zaci\u0105gni\u0119ciu si\u0119 do armii ameryka\u0144skiej i niewiele do tego brakowa\u0142o. Dowiaduj\u0105c si\u0119 jednak, \u017ce kanadyjski \u017co\u0142d jest znacznie korzystniejszy, przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 z Chicago do Winnipegu. Kiedy bieda przesta\u0142a by\u0107\u00a0problemem, pojawi\u0142o si\u0119 czworo kolejnych dzieci, ale w latach 30. wr\u00f3ci\u0142y wszystkie wraz z matk\u0105… na Bia\u0142oru\u015b.<\/p>\n

Pono\u0107 (zdaniem odnalezionych potomk\u00f3w z Mi\u0144ska) Tierentij mia\u0142 pod\u0105\u017cy\u0107 za nimi, ale w sumie nigdy do tego nie dosz\u0142o. Gdy wybuch\u0142a II wojna \u015bwiatowa s\u0142u\u017cy\u0142 w kanadyjskim wojsku, a nast\u0119pnie o\u017ceni\u0142 si\u0119 ponownie z… Polk\u0105, Mari\u0105, z kt\u00f3r\u0105 mia\u0142 dw\u00f3ch syn\u00f3w, w tym Waltera czyli ojca Wayne\u2019a.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Z bia\u0142orusk\u0105 gazet\u0105 opisuj\u0105c\u0105 dzieje nieznanej mu wcze\u015bniej ga\u0142\u0119zi rodzinnej<\/p><\/div>\n

Tyle bia\u0142oruska gazeta, kt\u00f3ra szczeg\u00f3\u0142owo opisa\u0142a spotkanie zaskoczonego Gretzky\u2019ego z potomkami jego przyrodnich wujk\u00f3w, ci\u0105gle \u017cyj\u0105cych w miasteczku \u015awis\u0142ocz, na samej granicy z Polsk\u0105. Zreszt\u0105 gazeta cytuje samego Wayne\u2019a Gretzky\u2019ego, kt\u00f3ry wspomina przy okazji: \u201eMoja babcia pochodzi\u0142a z Warszawy\u201d (!). I dalej: \u201eM\u00f3j ojciec m\u00f3wi po ukrai\u0144sku. Natomiast dziadek zna\u0142 bia\u0142oruski, a babcia polski, ale mi\u0119dzy sob\u0105 rozmawiali po ukrai\u0144sku. Pierwszym j\u0119zykiem wszystkich dzieci by\u0142 ukrai\u0144ski\u201d.<\/p>\n

Trudno szuka\u0107 powy\u017cszych fakt\u00f3w w oficjalnych biografiach wielkiego hokeisty, skoro jego dziadek nie chwali\u0142 si\u0119 famili\u0105 z Bia\u0142orusi i chyba troch\u0119 mataczy\u0142. Ale reszta si\u0119 zgadza.<\/p>\n

Terentij vel Tony i jego polska \u017cona Maria zakupili po wojnie 10-hektarow\u0105 farm\u0119 w Canning w Ontario, gdzie osiedli na dobre, uprawiaj\u0105c ziemniaki, hoduj\u0105c \u015bwinie i kury.<\/p>\n

Ze zwi\u0105zku ich syna Waltera oraz Phyllis Hockin 26 stycznia 1961 roku w Brantford przyszed\u0142 na \u015bwiat \u201eThe Great One\u201d \u2013 bo takim przydomkiem ochrzcili fani hockeya wielkiego Wayne\u2019a Gretzkyego.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Buty, kt\u00f3re wdziewa\u0142 do gry w wieku... trzech lat<\/p><\/div>\n

Sw\u0105 karier\u0119 Wayne zawdzi\u0119cza niebywa\u0142emu talentowi ale i ogromnemu uporowi ojca, Waltera, pracownika Bell Telephone Canada. Legenda m\u00f3wi, \u017ce Wayne po raz pierwszy stan\u0105\u0142 na lodzie maj\u0105c 2 lata i 10 miesi\u0119cy.<\/p>\n

Walter sam spreparowa\u0142 przydomowe lodowisko zwane \u201eWally Coliseum\u201d, na kt\u00f3rym trenowa\u0142 dzieci w\u0142asne i s\u0105siad\u00f3w. Wayne wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 w tym towarzystwie od male\u0144ko\u015bci, wywo\u0142uj\u0105c pono\u0107 nieukrywan\u0105 zazdro\u015b\u0107 rodzic\u00f3w swych koleg\u00f3w. Jego pierwszy trener zawodowy Dick Martin wspomina, \u017ce startuj\u0105c jako 6-latek w dru\u017cynie 10-latk\u00f3w radzi\u0142 sobie z kr\u0105\u017ckiem o niebo lepiej ni\u017c starsi ch\u0142opcy.<\/p>\n

No i tak to si\u0119 zacz\u0119\u0142o. Do dziesi\u0105tego roku \u017cycia strzeli\u0142 378 bramek i zaliczy\u0142 139 asyst w zaledwie 85 meczach w barwach Nadrofsky Steelers. W wieku 17 lat przeszed\u0142 na zawodowstwo, kilka lat p\u00f3\u017aniej by\u0142 ju\u017c uwa\u017cany za najlepszego hokeist\u0119 swojej ery przez wielu dziennikarzy sportowych, graczy, trener\u00f3w i fan\u00f3w. Obok wielu nagr\u00f3d i wyr\u00f3\u017cnie\u0144 jakie otrzyma\u0142 zosta\u0142 te\u017c uhonorowany (jako jedyny gracz w historii) zastrze\u017ceniem jego numeru (99) przez ca\u0142\u0105 lig\u0119 NHL. Do czasu tej decyzji numery zastrzega\u0142y dla swoich wybitnych zawodnik\u00f3w tylko pojedyncze kluby. Na skutek decyzji ligi \u017caden zawodnik NHL nie zagra ju\u017c z numerem 99.<\/p>\n

Ustanowi\u0142 40 rekord\u00f3w zdobytych punkt\u00f3w sezonu regularnego, 15 rekord\u00f3w play-off, 6 rekord\u00f3w meczu gwiazd NHL, zdoby\u0142 4-krotnie Puchar Stanleya z Edmonton Oilers oraz 9 razy tytu\u0142 MVP sezonu i 10 razy Art Ross Memorial Trophy. Jest jedynym jak dot\u0105d zawodnikiem, kt\u00f3ry kiedykolwiek zdoby\u0142 ponad 200 punkt\u00f3w w sezonie zasadniczym. W 15 sezonach NHL, a w 13 z rz\u0119du, zdoby\u0142 ponad 100 punkt\u00f3w.<\/p>\n

Je\u015bli chodzi o podstawowe zdolno\u015bci atletyczne, Gretzky nie by\u0142 pod tym wzgl\u0119dem szczeg\u00f3lny. Mia\u0142 180 cm wzrostu i zaczyna\u0142 karier\u0119 w NHL z wag\u0105 zaledwie 72 kilogram\u00f3w. Na pocz\u0105tku wielu krytyk\u00f3w tego m\u0142odego gracza twierdzi\u0142o, \u017ce jest “za ma\u0142y, gi\u0119tki i za wolny aby da\u0107 sobie rad\u0119 w NHL”. Z drugiej strony, nikt nie by\u0142 w stanie mu dor\u00f3wna\u0107 pod wzgl\u0119dem inteligencji i czytania gry. Nikt tak jak on nie wiedzia\u0142, w kt\u00f3rym miejscu w danym momencie znajduje si\u0119 kr\u0105\u017cek ani nie potrafi\u0142 wykona\u0107 odpowiedniego ruchu, zagrania w najlepszym do tego momencie. M\u00f3wi\u0142o si\u0119, \u017ce ma oczy z ty\u0142u g\u0142owy i \u017ce z \u0142atwo\u015bci\u0105 ustawia si\u0119 do uderze\u0144 przeciwnik\u00f3w, “tocz\u0105c si\u0119 z nimi”.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Pomnik Gretzky'ego przed Rexall Place w Edmonton<\/p><\/div>\n

Pod koniec kariery Gretzky sta\u0142 si\u0119 znany z umiej\u0119tno\u015bci ustawiania si\u0119 za bramk\u0105 rywala. To miejsce dosta\u0142o przydomek “Biuro Gretzky’ego”, gdy\u017c to w\u0142a\u015bnie tam “chodzi\u0142 do pracy”, podaj\u0105c kolegom lub wyskakuj\u0105c zza siatki i zawijaj\u0105c kr\u0105\u017cek do bramki. Bobby Orr pochwali\u0142 Gretzky’ego, \u017ce na lodzie “patrzy tak bardzo w przysz\u0142o\u015b\u0107”, a sam Wayne powiedzia\u0142: \u201emam przeczucie gdzie znale\u017c\u0107 jakiego\u015b koleg\u0119 z zespo\u0142u i cz\u0119sto mog\u0119 poda\u0107 w to miejsce bez patrzenia”.<\/p>\n

Karier\u0119 zawodnicz\u0105 zako\u0144czy\u0142 w 1999 roku i zosta\u0142 dyrektorem wykonawczym reprezentacji Kanady podczas Zimowych Igrzysk Olimpijskich 2002. Zosta\u0142 tak\u017ce wsp\u00f3\u0142w\u0142a\u015bcicielem Phoenix Coyotes w 2000 roku, a po lokaucie w NHL w sezonie 2004\/2005 r\u00f3wnie\u017c ich trenerem. Magaznyn Forbes oszacowa\u0142, \u017ce w latach 1990-98 Gretzky zarobi\u0142 93.8 milion\u00f3w dolar\u00f3w.<\/p>\n

I jeszcze jedno. 22 listopada 1999 Gretzky zosta\u0142 przyj\u0119ty do Galerii S\u0142aw Hokeja, jako dziesi\u0105ty zawodnik w historii, kt\u00f3ry nie musia\u0142 odczeka\u0107 3-letniego okresu przej\u015bciowego. NHL wyda\u0142a o\u015bwiadczenie, \u017ce jest to ostatni taki przypadek.<\/p>\n

Podczas oficjalnej konferencji prasowej, kto\u015b za\u017cartowa\u0142 sobie z innego pasowanego zawodnika, kt\u00f3ry podkre\u015blaj\u0105c swe szkockie pochodzenie przywdzia\u0142 na t\u0119 okazj\u0119 tradycyjny kilt. W\u00f3wczas to Wayne Gretzky, wnuk Marii z Warszawy, zakrzykn\u0105\u0142: \u201eDzi\u0119ki Bogu, \u017ce ja jestem Polakiem!\u201d.<\/p>\n

Tomasz Piwowarek<\/p>\n

\u00a0Photos: www.reese2424.edu.glogster.com;\u00a0Wikipedia Commons (Resolute) (Aude);\u00a0belarusdigest.com.<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pochodzenie etniczne najlepszego hokeisty wszechczas\u00f3w \u2013 jak go okre\u015bla \u201eThe Official Encyclopedia of the NHL\u201d \u2013 zawsze by\u0142o przedmiotem delikatnych spor\u00f3w pomi\u0119dzy Polakami, Ukrai\u0144cami i…<\/p>\n","protected":false},"author":110,"featured_media":185,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-181","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polacy-w-ontario"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/181","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/110"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=181"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/181\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24354,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/181\/revisions\/24354"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=181"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=181"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=181"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}