{"id":189820,"date":"2024-08-30T18:31:42","date_gmt":"2024-08-30T22:31:42","guid":{"rendered":"https:\/\/bejsment.com\/?p=189820"},"modified":"2024-08-30T18:36:43","modified_gmt":"2024-08-30T22:36:43","slug":"3-zabawne-paradoksy-ukazujace-pomyslowosc-starozytnych-greckich-filozofow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/2024\/08\/30\/3-zabawne-paradoksy-ukazujace-pomyslowosc-starozytnych-greckich-filozofow\/","title":{"rendered":"3 zabawne paradoksy ukazuj\u0105ce pomys\u0142owo\u015b\u0107 staro\u017cytnych greckich filozof\u00f3w"},"content":{"rendered":"
\n

Staro\u017cytni greccy filozofowie u\u017cywali paradoks\u00f3w z najr\u00f3\u017cniejszych powod\u00f3w. Od doskonalenia umiej\u0119tno\u015bci dialektycznych i udowadniania, \u017ce przeciwnicy m\u00f3wi\u0105 bzdury, po zajmowanie si\u0119 powa\u017cnymi kwestiami filozoficznymi. Ale tak\u017ce dla zabawy<\/b><\/em><\/p>\n<\/div>\n

\n

Niekt\u00f3re paradoksy by\u0142y zab\u00f3jcze. Epitafium Filetasa z Kos m\u00f3wi nam, \u017ce zmar\u0142 n\u0119kany \u201eparadoksem k\u0142amcy\u201d.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Wed\u0142ug jednego z jego biograf\u00f3w, Diodora Kronosa, pope\u0142ni\u0142 on samob\u00f3jstwo w 284 rpne, po tym jak nie uda\u0142o mu si\u0119 rozwi\u0105za\u0107 paradoksu, kt\u00f3ry postawi\u0142 mu jego kolega, filozof Stilpo z Megary.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Te historie s\u0105 fantazyjne, ale wskazuj\u0105 na co\u015b niezwykle prawdziwego w paradoksach: nie mo\u017ce by\u0107 jednego, oczywistego rozwi\u0105zania. Czasami nie ma dobrego rozwi\u0105zania. Czasami dobrych rozwi\u0105za\u0144 jest wiele.<\/p>\n<\/div>\n

<\/section>\n
\n

Paradoksy wskazuj\u0105 na niepowodzenia lub b\u0142\u0119dy koncepcyjne. A pytanie, jak naprawi\u0107 te b\u0142\u0119dy i czy w og\u00f3le da si\u0119 je naprawi\u0107, rzadko ma jednoznaczn\u0105 odpowied\u017a.<\/p>\n<\/div>\n

Trzy poni\u017csze paradoksy to jedne z najbardziej znanych przyk\u0142ad\u00f3w ze staro\u017cytnej Grecji.<\/div>\n
\n

1. Paradoks k\u0142amcy<\/h2>\n<\/div>\n
\n

\u201eTo zdanie jest fa\u0142szywe\u201d.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Filozofowie nazywaj\u0105 to \u201ek\u0142amliwym zdaniem\u201d. to prawda? Je\u015bli powiesz \u201etak, k\u0142amliwe zdanie jest prawdziwe\u201d, to wszystko b\u0119dzie tak, jak m\u00f3wisz, nawet je\u015bli k\u0142amliwe zdanie m\u00f3wi, \u017ce jest fa\u0142szywe.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Z drugiej strony, za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce powiesz: \u201enie, zdanie k\u0142amcy jest fa\u0142szywe\u201d.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Oznacza to, \u017ce nie jest tak, jak m\u00f3wi frazes k\u0142amcy. Ale to jest dok\u0142adnie to, co jest tam napisane, zatem w tym sensie zdanie k\u0142amliwe jest prawdziwe.<\/p>\n<\/div>\n

\n

M\u00f3wi\u0105c najpro\u015bciej, istniej\u0105 dobre powody, aby stwierdzi\u0107, \u017ce zdanie k\u0142amcy jest prawdziwe, ale tak\u017ce fa\u0142szywe.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Chodzi o to, \u017ce \u017cadne zdanie nie mo\u017ce by\u0107 jednocze\u015bnie prawdziwe i fa\u0142szywe.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Paradoks ten zosta\u0142 wymy\u015blony przez filozofa Eubulidesa z Miletu, kt\u00f3ry zas\u0142yn\u0105\u0142 ze swoich paradoks\u00f3w w IV wieku p.n.e.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Jego w\u0142asne sformu\u0142owanie zagin\u0119\u0142o i przedstawiam tutaj moj\u0105 rekonstrukcj\u0119.<\/p>\n

Paradoks k\u0142amcy oddala nas od codziennych poj\u0119\u0107, takich jak prawda, fa\u0142sz i j\u0119zyk odniesienia.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Ale wzywa nas to tak\u017ce do zakwestionowania idei, za\u0142o\u017conej przez dialektyk\u0119 pyta\u0144 i odpowiedzi (dialog mi\u0119dzy lud\u017ami o r\u00f3\u017cnych pogl\u0105dach na dany temat), \u017ce na ka\u017cde pytanie mo\u017cna odpowiedzie\u0107 \u201etak\u201d lub \u201enie\u201d. \u201d<\/p>\n<\/div>\n

\n

Wydaje si\u0119, \u017ce istniej\u0105 dobre powody, aby na niekt\u00f3re pytania odpowiedzie\u0107 zar\u00f3wno \u201etak\u201d, jak i \u201enie\u201d.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Niekt\u00f3rzy filozofowie doszli do wniosku, \u017ce oznacza to, \u017ce zar\u00f3wno \u201etak\u201d, jak i \u201enie\u201d s\u0105 dobrymi odpowiedziami na pytanie: \u201eCzy zdanie k\u0142amliwe jest prawdziwe?\u201d<\/p>\n<\/div>\n

\n

Nazywaj\u0105 to \u201enadmiarem\u201d dobrych odpowiedzi. Aby zastosowa\u0107 paradoks k\u0142amcy w swoim \u017cyciu, gdy o co\u015b pytasz lub jeste\u015b o co\u015b pytany, powiniene\u015b pomy\u015ble\u0107: czy istnieje wi\u0119cej ni\u017c jedna prawid\u0142owa odpowied\u017a?<\/p>\n<\/div>\n

\n

2. Paradoks rog\u00f3w<\/h2>\n<\/div>\n
\n

Straci\u0142e\u015b rogi? Je\u015bli odpowiesz \u201etak\u201d, musia\u0142e\u015b mie\u0107 rogi, kt\u00f3re teraz utraci\u0142e\u015b.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Je\u015bli powiesz \u201enie\u201d, to masz rogi, kt\u00f3rych nie straci\u0142e\u015b. Jakakolwiek jest twoja odpowied\u017a, zasugerowa\u0142e\u015b, \u017ce zosta\u0142e\u015b zdradzony. Jest to jednak ewidentna nieprawda.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Pytania s\u0105 kluczow\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 filozofii. Ale odgrywaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c kluczow\u0105 rol\u0119 w sposobie, w jaki zdobywamy informacje od innych os\u00f3b.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Paradoks k\u0142amcy pokazuje, \u017ce na niekt\u00f3re pytania mo\u017cna znale\u017a\u0107 wi\u0119cej ni\u017c jedn\u0105 dobr\u0105 odpowied\u017a.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Paradoks rog\u00f3w z kolei uwypukla inny problem: pytania maj\u0105 za\u0142o\u017cenia.<\/p>\n

Je\u015bli zapytam Ci\u0119, czy przesta\u0142e\u015b je\u015b\u0107 mi\u0119so?, to zak\u0142adam, \u017ce nie jesz ju\u017c mi\u0119sa, ale kiedy\u015b.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Wydaje si\u0119, \u017ce na te pytania nale\u017cy odpowiedzie\u0107 \u201etak\u201d lub \u201enie\u201d. Ale w rzeczywisto\u015bci istnieje luka, poniewa\u017c mogliby\u015bmy zaprzeczy\u0107 temu za\u0142o\u017ceniu.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Kiedy zadajesz pytania lub otrzymujesz pytania, najpierw pomy\u015bl: jakie s\u0105 za\u0142o\u017cenia?<\/p>\n<\/div>\n

\n

3. Paradoks soritesa<\/i><\/h2>\n<\/div>\n
\n

Tutaj jest 10 tysi\u0119cy ziaren piasku. Czy mam du\u017co? Oczywi\u015bcie, \u017ce tak. Usuwam jedno ziarno, wi\u0119c teraz mam 9999 ziaren. Czy mam du\u017co? Tak.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Usuwam kolejne ziarno i mam 9998. Czy mam du\u017co? Tak.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Utrata pojedynczego ziarna nie ma wp\u0142ywu na to, czy mam ki\u015b\u0107, czy nie. Ale je\u015bli powt\u00f3rz\u0119 t\u0119 czynno\u015b\u0107 jeszcze 9 997 razy, zostanie mi tylko jedno ziarno. To powinno by\u0107 du\u017co, ale oczywi\u015bcie tak nie jest.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Mo\u017cna argumentowa\u0107, \u017ce tego zbo\u017ca jest du\u017co, albo \u017ce nie. Ale nic nie mo\u017ce by\u0107 du\u017co i jednocze\u015bnie nie by\u0107 du\u017co.<\/p>\n<\/div>\n

\n

To kolejny z najwi\u0119kszych przeboj\u00f3w<\/i> Eubulidesa, sorites<\/i> , czyli \u201eakumulatory\u201d, kt\u00f3ry jako przyk\u0142ad u\u017cywa sterty.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Ale pojawia si\u0119 te\u017c pytanie za pytaniem.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Ten paradoks stanowi dla nas wyzwanie, poniewa\u017c niekt\u00f3re koncepcje maj\u0105 rozmyte granice. Kiedy wprowadzimy te rozmyte poj\u0119cia do dialektyki pytanie-odpowied\u017a, na pocz\u0105tku i na ko\u0144cu sekwencji pojawi\u0105 si\u0119 jasne odpowiedzi \u201etak\u201d lub \u201enie\u201d.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Dziesi\u0119\u0107 tysi\u0119cy ziaren to zdecydowanie du\u017co, a jedno ziarno zdecydowanie nie. Nie ma jednak jednoznacznych odpowiedzi \u201etak\u201d lub \u201enie\u201d dla \u017cadnego regionu pomi\u0119dzy.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Paradoks k\u0142amcy sugeruje, \u017ce mo\u017ce istnie\u0107 nadmiar dobrych odpowiedzi na pytania, na kt\u00f3re odpowied\u017a mo\u017ce brzmie\u0107 tak lub nie; rogi pokazuj\u0105 nam, \u017ce mog\u0105 istnie\u0107 luki, w kt\u00f3rych ani \u201etak\u201d, ani \u201enie\u201d nie jest poprawn\u0105 odpowiedzi\u0105.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Ale paradoks \u201esterty\u201d pokazuje nam, \u017ce mog\u0105 istnie\u0107 luki, kt\u00f3re pojawiaj\u0105 si\u0119 i znikaj\u0105, a poj\u0119cia, kt\u00f3rych granice s\u0105 rozproszone. Ile naszych poj\u0119\u0107 ma rozmyte kraw\u0119dzie? I czy rozproszone koncepcje pod\u0105\u017caj\u0105 za rozproszonym \u015bwiatem?<\/p>\n<\/div>\n

\n

Paradoksy rzucaj\u0105 \u015bwiat\u0142o na niepowodzenia w \u017cyciu codziennym, w codziennych czynno\u015bciach: w formu\u0142owaniu prawdy, zadawaniu pyta\u0144 i opisywaniu przedmiot\u00f3w.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Uwa\u017cne my\u015blenie o tych pytaniach z pewno\u015bci\u0105 jest zabawne. Ale paradoksy powinny tak\u017ce uwra\u017cliwi\u0107 nas na to, czy na ka\u017cde pozornie dobre pytanie ma dok\u0142adnie jedn\u0105 dobr\u0105 odpowied\u017a: niekt\u00f3re pytania maj\u0105 wi\u0119cej, inne nie.<\/p>\n<\/div>\n

Ta strona zosta\u0142a zaimportowana z El Popular<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Staro\u017cytni greccy filozofowie u\u017cywali paradoks\u00f3w z najr\u00f3\u017cniejszych powod\u00f3w. Od doskonalenia umiej\u0119tno\u015bci dialektycznych i udowadniania, \u017ce przeciwnicy m\u00f3wi\u0105 bzdury, po zajmowanie si\u0119 powa\u017cnymi kwestiami filozoficznymi. Ale…<\/p>\n","protected":false},"author":928,"featured_media":189821,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[571],"tags":[],"class_list":["post-189820","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-magazyn"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/189820","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/928"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=189820"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/189820\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":190092,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/189820\/revisions\/190092"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/189821"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=189820"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=189820"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=189820"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}