{"id":2261,"date":"2012-03-17T18:46:47","date_gmt":"2012-03-17T23:46:47","guid":{"rendered":"http:\/\/bejsment.patataystores.com\/?p=2261"},"modified":"2012-03-17T18:46:47","modified_gmt":"2012-03-17T23:46:47","slug":"nieustajace-wojny-kolonistow-1629-1763","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/2012\/03\/17\/nieustajace-wojny-kolonistow-1629-1763\/","title":{"rendered":"Nieustaj\u0105ce wojny kolonist\u00f3w (1629-1763)"},"content":{"rendered":"

Przez wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 istnienia Nowej Francji, Anglia i Francja by\u0142y w stanie wojny. Nawet w kr\u00f3tkich okresach pokoju w Europie wrogo\u015b\u0107 mi\u0119dzy koloniami w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej utrzymywa\u0142a si\u0119. Walki z Francuz\u00f3w Irokezami, posiadaj\u0105cymi brytyjskie poparcie, nie ustawa\u0142y. Podobnie Francuzi popierali plemiona india\u0144skie antagonistyczne w stosunku do Brytyjczyk\u00f3w.\u00a0<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>

Quebec City w 1700<\/p><\/div>\n

Pierwsza wojna francusko-brytyjska wybuch\u0142a we wczesnej fazie tworzenia kolonii, w 1629 r. W okresie zimowym nast\u0105pi\u0142a blokada dr\u00f3g komunikacyjnych do miasta Qu\u00e9bec. Stworzy\u0142o to trudno\u015bci w zaopatrzeniu tworzonej kolonii w towary. Ostatecznie w czerwcu Anglicy wyl\u0105dowali i najechali Now\u0105 Francj\u0119 oddzia\u0142em sk\u0142adaj\u0105cym si\u0119 ze 150 zbrojnych. Opanowali Qu\u00e9bec, niszcz\u0105c okolic\u0119 i usuwaj\u0105c osadnik\u00f3w oraz misjonarzy. Samuel de Champlain zosta\u0142 wzi\u0119ty do niewoli i przewieziony do Plymouth w Anglii. Dopiero tam si\u0119 dowiedzia\u0142, \u017ce Anglia z Francj\u0105 podpisa\u0142y traktat pokojowy, z punktu widzenia prawa mi\u0119dzynarodowego wojna w kolonii by\u0142a wi\u0119c prywatnym i nielegalnym przedsi\u0119wzi\u0119ciem. Champlain interweniowa\u0142 u kardyna\u0142a Richelieu, kt\u00f3ry za\u017c\u0105da\u0142 zwr\u00f3cenia Francji jej kolonii, co sta\u0142o si\u0119 to faktem w 1632 r., a Champlain w glorii wr\u00f3ci\u0142 tego samego roku do kolonii i ponownie obj\u0105\u0142 stanowisko gubernatora generalnego.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Frontenac w\u015br\u00f3d Indian<\/p><\/div>\n

W 1689 r. do kolonii przyby\u0142 Louis de Buade de Frontenac. Jako do\u015bwiadczony \u017co\u0142nierz mia\u0142 zorganizowa\u0107 wypraw\u0119, kt\u00f3rej celem mia\u0142o by\u0107 opanowanie Nowej Anglii a\u017c po Nowy Jork. W istocie uda\u0142o mu si\u0119 zagarn\u0105\u0107 spore obszary p\u00f3\u0142nocnego stanu Nowy Jork. W rewan\u017cu Anglicy starali si\u0119 ca\u0142kowicie zniszczy\u0107 koloni\u0119 francusk\u0105. Wiosn\u0105 1690 r. William Phips, kolonista z Bostonu, zorganizowa\u0142 wypraw\u0119 zbrojn\u0105 skierowan\u0105 przeciw Akadii, o czym pisali\u015bmy szerzej przed dwoma tygodniami. \u017begluj\u0105c w g\u00f3r\u0119 Zatoki \u015aw. Wawrzy\u0144ca, Phips niszczy\u0142 i grabi\u0142 francuskie osiedla i z cennymi \u0142upami powr\u00f3ci\u0142 do Bostonu. Jesieni\u0105 tego samego roku zorganizowa\u0142 drug\u0105 wypraw\u0119 zbrojn\u0105 i rozpocz\u0105\u0142 obl\u0119\u017cenie Qu\u00e9becu zako\u0144czone rozejmem i wymiana\u0105 je\u0144c\u00f3w. Phips rozwin\u0105\u0142 \u017cagle i powr\u00f3ci\u0142 do Bostonu. Kolejny pok\u00f3j podpisany w Europie przez Angli\u0119 i Francj\u0119 w 1697 zagwarantowa\u0142 zwrot wcze\u015bniej zagarni\u0119tych terytori\u00f3w.<\/p>\n

Drugie uderzenie Francuz\u00f3w, tym razem bardziej skuteczne, skierowane by\u0142o na p\u00f3\u0142noc, na terytoria zajmowane przez Kompani\u0119 Zatoki Hudsona \u2013 tzw. Ziemi\u0119 Ruperta (piszemy o niej szerzej w innym miejscu). Francuzi zdo\u0142ali opanowa\u0107 wszystkie forty Kompanii i utrzyma\u0107 je przez kilka lat. Francuzi celowo nie atakowali Nowego Jorku, z kt\u00f3r\u0105 to koloni\u0105 utrzymywali dobre stosunki handlowe. Ataki ogranicza\u0142y si\u0119 do napa\u015bci na pojedyncze osiedla osadnicze. Jej mieszka\u0144c\u00f3w b\u0105d\u017a zabijano, b\u0105d\u017a porywano.<\/p>\n

Wojna ta mia\u0142a dla Kanady dalekosi\u0119\u017cne skutki. W wyniku Pokoju Utrechckiego Francja musia\u0142a nie tylko potwierdzi\u0107 zrzeczenie si\u0119 roszcze\u0144 do Ziemi Ruperta i Nowej Fundlandii, lecz tak\u017ce utraci\u0142a Akadi\u0119. Od tego czasu przestano u\u017cywa\u0107 tej nazwy, zast\u0119puj\u0105c j\u0105 Now\u0105 Szkocj\u0105. W r\u0119kach francuskich pozosta\u0142a jedynie wyspa Cape Breton i Isle St. Jean (Wyspa Ksi\u0119cia Edwarda). Francuzi zbudowali tam pot\u0119\u017cn\u0105 twierdz\u0119 Louisbourg (opisywan\u0105 wcze\u015bniej) i utrzymywali garnizon w nadziei na zmian\u0119 sytuacji i odzyskanie Akadii.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Mapa Ameryki P\u00f3\u0142nocnej ukzauj\u0105ca rozmieszczenie w w 1702 roku fort\u00f3w, osiedli i miast oraz teren\u00f3w okupowanych przez osadnik\u00f3w europejskich<\/p><\/div>\n

Ta jednak uleg\u0142a likwidacji, a jej ludno\u015b\u0107 deportowano opr\u00f3cz ma\u0142ych grup, kt\u00f3re wycofa\u0142y si\u0119 w niedost\u0119pne okolice i unikn\u0119\u0142y wyw\u00f3zki. Takie odizolowane enklawy akadia\u0144skie do dzi\u015b zachowa\u0142y specyficzny koloryt kulturowy, r\u00f3\u017cni\u0105cy je od angielskiego otoczenia, a nawet od francuskiej wi\u0119kszo\u015bci w Quebeku.<\/p>\n

Kolejna epizodyczna wojna, zwana Wojn\u0105 kr\u00f3la Jerzego lub \u201camatorsk\u0105\u201d sprowadza\u0142a si\u0119 do brytyjskiej pr\u00f3by likwidacji francuskiego w\u0142adania Cape Breton. Chodzi\u0142o o przej\u0119cie kontroli nad szlakami morskimi do Nowej Fundlandii. I w tym przypadku podpisany w 1748 pok\u00f3j w Akwizgranie zwraca\u0142 Francji twierdz\u0119 i port Louisburg.<\/p>\n

Generalnie o kl\u0119sce francuskich kolonii zdecydowa\u0142a przegrana bitwa w Quebec City, stoczona 13 wrze\u015bnia 1759 r. na przedpolach Quebeku, tzw. bitwa na R\u00f3wninie Abrahama.<\/p>\n

Trwa\u0142a zaledwie 30 minut, cho\u0107 przygotowania trwa\u0142y kilka tygodni. Po obu stronach wystawiono oko\u0142o 6 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy, ofiar te\u017c by\u0142o tyle samo \u2013 po oko\u0142o 650. Zgin\u0119li dow\u00f3dcy obu armii, a Quebec skapitulowa\u0142 18 wrze\u015bnia. Aczkolwiek op\u00f3r francuski ci\u0105gle trwa\u0142, przegrana bitwa zdecydowa\u0142a o losach Nowej Francji. Ostatnim akordem wojny by\u0142a kapitulacja Montrealu w 1760 r., kiedy to dwuip\u00f3\u0142tysi\u0119czny garnizon podda\u0142 si\u0119 przed przesz\u0142o trzydziestotysi\u0119czn\u0105 armi\u0105 brytyjsk\u0105.<\/p>\n

Pok\u00f3j paryski podpisany 10 lutego 1763 r., ko\u0144cz\u0105cy wojn\u0119 siedmioletni\u0105 w Europie, zobowi\u0105zywa\u0142 Francj\u0119 do przekazania Wielkiej Brytanii swoich wszystkich kolonii p\u00f3\u0142nocnoameryka\u0144skich. Nowa Francja oficjalnie przesta\u0142a istnie\u0107.<\/p>\n

Po prawie 200 latach konfliktu dominacja brytyjska w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej stawa\u0142a si\u0119 faktem.<\/p>\n

Oprac. tp<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n


\n<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przez wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 istnienia Nowej Francji, Anglia i Francja by\u0142y w stanie wojny. Nawet w kr\u00f3tkich okresach pokoju w Europie wrogo\u015b\u0107 mi\u0119dzy koloniami w Ameryce…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18,6],"tags":[],"class_list":["post-2261","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-historia-kanady","category-series"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2261","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2261"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2261\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2261"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2261"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2261"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}