{"id":2267,"date":"2012-03-17T19:07:12","date_gmt":"2012-03-18T00:07:12","guid":{"rendered":"http:\/\/bejsment.patataystores.com\/?p=2267"},"modified":"2012-03-17T19:07:12","modified_gmt":"2012-03-18T00:07:12","slug":"bitwa-pod-quebec-1690-i-w-zatoce-hudsona-1697","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/2012\/03\/17\/bitwa-pod-quebec-1690-i-w-zatoce-hudsona-1697\/","title":{"rendered":"Bitwa pod Quebec (1690) i w Zatoce Hudsona (1697)"},"content":{"rendered":"<p>Najbli\u017csze epizody po\u015bwi\u0119camy najwa\u017cniejszym bitwom z\u00a0 wczesnej historii Kanady w chronologicznym porz\u0105dku.<!--more--><\/p>\n<div id=\"attachment_2269\" style=\"width: 310px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"http:\/\/bejsment.patataystores.com\/files\/2012\/03\/026-Baterie-Quebecu-ostrzeliwuj\u0105-flot\u0119-Nowej-Anglii.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-2269\" class=\"size-medium wp-image-2269 \" src=\"http:\/\/bejsment.patataystores.com\/files\/2012\/03\/026-Baterie-Quebecu-ostrzeliwuj\u0105-flot\u0119-Nowej-Anglii-300x195.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"195\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-2269\" class=\"wp-caption-text\">Artyleria Quebecu ostrzeliwuje flot\u0119 Nowej Anglii<\/p><\/div>\n<p><strong><strong>Bitwa pod Quebec (1690)<\/strong><\/strong><\/p>\n<p>Po zdobyciu Port Royal w Nowej Szkocji (patrz wcze\u015bniej) Anglicy spr\u00f3bowali zaj\u0105\u0107 Quebec (stolic\u0119 Nowej Francji) przy u\u017cyciu ameryka\u0144skiej milicji kolonialnej, jednak akcja sko\u0144czy\u0142a si\u0119 niepowodzeniem. Pod Beauport wyl\u0105dowa\u0142y brytyjskie si\u0142y inwazyjne dowodzone przez Williama Phipsa (2300 regularnych \u017co\u0142nierzy, 60 Indian, 6 dzia\u0142). Dostarczy\u0142a ich flota angielska w sile 34 okr\u0119t\u00f3w.<\/p>\n<p>Wojska te zosta\u0142y jednak odrzucone przez hrabiego Frontenaca (w tym czasie gubernatora Nowej Francji, 2000 milicji) przy pomocy ostrza\u0142u artyleryjskiego prowadzonego ze szczytu urwiska. Podczas odwrotu spod Quebeku, sztormy zatopi\u0142y 3 okr\u0119ty, a ospa opanowa\u0142a pozosta\u0142e. W walce przeciwko Francuzom zgin\u0119\u0142o tylko 30 Anglik\u00f3w, a 50 zosta\u0142o rannych. Za to choroby i rzeka \u015awi\u0119tego Wawrzy\u0144ca poch\u0142on\u0119\u0142a 1000 ofiar wi\u0119cej.<\/p>\n<p><strong>W tym czasie w Polsce:<\/strong> Kr\u00f3luje chwalebnie Jan III Sobieski, kt\u00f3ry mia\u0142\u00a0na pie\u0144ku z Francj\u0105 ze wzgl\u0119du na jej koalicj\u0119 z Turcj\u0105, z kt\u00f3r\u0105 ci\u0105gle si\u0119 zmaga\u0142 militarnie. Poza tym Francja nie kojarzy\u0142a mu si\u0119 zbyt dobrze, gdy\u017c cierpia\u0142\u00a0na przywleczony stamt\u0105d syfilis.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><strong>Bitwa w Zatoce Hudsona (1697)<\/strong><br \/>\n<\/strong><\/p>\n<p>Bitwa morska (zwana tak\u017ce bitw\u0105 pod faktori\u0105 York lub bitw\u0105 w Zatoce), kt\u00f3ra rozegra\u0142a si\u0119 pomi\u0119dzy flotyll\u0105 francusk\u0105, a si\u0142ami Kompanii Zatoki Hudsona na Zatoce Hudsona u uj\u015bcia Rzeki Nelsona. Technicznie zaliczona jest do wojny Ligi Augsburskiej i jako epizod prawie dwustuletniego konfliktu pomi\u0119dzy Angli\u0105 a Francj\u0105.<\/p>\n<p>5 wrze\u015bnia jeden francuski okr\u0119t wojenny dowodzony przez kapitana Pierre&#8217;a Le Moyne D&#8217;Iberville&#8217;a (korsarza, wojownika i kupca) pobi\u0142 brytyjsk\u0105 flotyll\u0119 dowodzon\u0105 przez kapitana Johna Fletchera.<\/p>\n<p>Statek flagowy D&#8217;Iberville&#8217;a \u201cPelican\u201d (44 dzia\u0142a) by\u0142 cz\u0119\u015bci\u0105 du\u017cej eskadry francuskiej skierowanej do walki w celu usuni\u0119cia angielskiej kontroli nad Zatok\u0105 Hudsona. Przed bitw\u0105 \u201cPelican\u201d oddzieli\u0142 si\u0119 od reszty francuskiej eskadry z powodu g\u0119stej mgly. Tak dosz\u0142o do rzadko spotykanej spektakularnej akcji pojedynczego okr\u0119tu przeciwko znacznie przewa\u017caj\u0105cym si\u0142om.<\/p>\n<p>W miar\u0119 jak \u201cPelican\u201d posuwa\u0142 si\u0119 na po\u0142udnie przy pi\u0119knej pogodzie, zbli\u017cy\u0142 si\u0119 do faktorii York. Grupa \u017co\u0142nierzy wyl\u0105dowa\u0142a na brzegu w celu rozpoznania fortu. Kapitan D&#8217;Iberville pozosta\u0142 na pok\u0142adzie okr\u0119tu. Podczas gdy znajduj\u0105cy si\u0119 na brzegu \u017co\u0142nierze prowadzili rozpoznanie fortu, D&#8217;Iberville dostrzeg\u0142 \u017cagle i maszty zbli\u017caj\u0105cych si\u0119 okr\u0119t\u00f3w. Pocz\u0105tkowo my\u015bla\u0142, \u017ce to przybywa reszta jego eskadry, wi\u0119c wyp\u0142yn\u0105\u0142 im na spotkanie. Po chwili D&#8217;Iberville zda\u0142 sobie spraw\u0119, \u017ce zbli\u017caj\u0105ce si\u0119 okr\u0119ty nie s\u0105 francuskie, lecz stanowi\u0105 angielsk\u0105 eskadr\u0119 z\u0142o\u017con\u0105 z okr\u0119tu wojennego \u201cHampshire\u201d (56 dzia\u0142) oraz dw\u00f3ch uzbrojonych statk\u00f3w handlowych \u201cDering\u201d (36 dzia\u0142) oraz \u201cHudson&#8217;s Bay\u201d (32 dzia\u0142a).<\/p>\n<p>D&#8217;Iberville, pomimo \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 jego si\u0142 b\u0119d\u0105ca na brzegu by\u0142a nieosi\u0105galna, zdecydowa\u0142 si\u0119 przyj\u0105\u0107 bitw\u0119. Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 wymiana ognia dzia\u0142owego, ale gdy min\u0119\u0142y dwie i p\u00f3\u0142 godziny, D&#8217;Iberville na tyle zbli\u017cy\u0142 si\u0119 do Anglik\u00f3w, \u017ce m\u00f3g\u0142 doprowadzi\u0107 do aborda\u017cu flagowca \u201cHampshire\u201d. W miar\u0119 trwania krwawych zmaga\u0144 wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce Anglicy zaczynaj\u0105 zdobywa\u0107 przewag\u0119, gdy\u017c wielu cz\u0142onk\u00f3w za\u0142ogi \u201cPelicana\u201d zacz\u0119\u0142o wpada\u0107 do wody. Kapitan Fletcher za\u017c\u0105da\u0142 od D&#8217;Iberville&#8217;a by si\u0119 podda\u0142, lecz D&#8217;Iberville odm\u00f3wi\u0142. Gdy podobno Fletcher szklank\u0105 wina wznosi\u0142 toast na cze\u015b\u0107 dzielno\u015bci D&#8217;Iberville&#8217;a, eksplodowa\u0142a prochownia fregaty \u201cHampshire\u201d, kt\u00f3ra wybuch\u0142a i zaton\u0119\u0142a razem z za\u0142og\u0105 licz\u0105c\u0105 290 marynarzy.<\/p>\n<p>Pozosta\u0142e dwa statki Brytyjczyk\u00f3w odegra\u0142y niewielk\u0105 rol\u0119 w ko\u0144cowej fazie bitwy. \u201cHudson&#8217;s Bay\u201d zosta\u0142 uszkodzony i opu\u015bci\u0142 bander\u0119 na znak kapitulacji jeszcze zanim \u201cHampshire\u201d wylecia\u0142 w powietrze. \u201cDering\u201d wyrwa\u0142 si\u0119 z bitwy i uciek\u0142, a \u201cPelican\u201d by\u0142 za bardzo uszkodzony by podj\u0105\u0107 za nim po\u015bcig. Jego szkodzenia by\u0142y bardzo powa\u017cne. Dziura poni\u017cej linii wodnej przes\u0105dza\u0142a o losie okr\u0119tu. Przybycie reszty francuskiej eskadry doprowadzi\u0142o do kapitulacji faktorii York 13 sierpnia.<\/p>\n<div id=\"attachment_2270\" style=\"width: 486px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"http:\/\/bejsment.patataystores.com\/files\/2012\/03\/Zatoni\u0119cie-Pelicana-rycina-z-1722.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-2270\" class=\"size-large wp-image-2270 \" src=\"http:\/\/bejsment.patataystores.com\/files\/2012\/03\/Zatoni\u0119cie-Pelicana-rycina-z-1722-595x466.jpg\" alt=\"\" width=\"476\" height=\"373\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-2270\" class=\"wp-caption-text\">Zatoni\u0119cie &quot;Pelicana&quot; (rycina z 1722)<\/p><\/div>\n<p>Ci\u0119\u017cko uszkodzony \u201cPelican\u201d zanim zdo\u0142a\u0142 schroni\u0107 si\u0119 w kt\u00f3rym\u015b z port\u00f3w, zosta\u0142 zatopiony przez arktyczny sztorm. \u017bycie straci\u0142o 23 francuskich marynarzy.<\/p>\n<p>Skutkiem tej bitwy by\u0142o zdobycie przez Francuz\u00f3w faktorii York w Manitobie, handlowej plac\u00f3wki Hudson&#8217;s Bay Company. Tym samym Francuzi z Nowej Francji wyparli Brytyjczyk\u00f3w z wi\u0119kszej cz\u0119\u015bci wybrze\u017ca Zatoki Hudsona i Zatoki Jamesa. D\u0105\u017cyli tak\u017ce do zablokowania brytyjskiej \u017ceglugi na tych akwenach.<\/p>\n<p>Warto przy okazji doda\u0107,\u00a0\u017ce pod rozkazami kapitana d&#8217;Iberville&#8217;a s\u0142u\u017cy\u0142 jako marynarz Andrzej Wilk, kt\u00f3rego historyk Jan Grabowski z Uniwersytetu Ottawskiego uznaje za pierwszego historycznie Polaka na kanadyjskiej ziemi. Po\u015bwi\u0119cimy mu w przysz\u0142o\u015bci obszerny materia\u0142.<\/p>\n<p><strong>W tym czasie w Polsce:<\/strong> Kr\u00f3lem-elektem staje si\u0119 Sakso\u0144czyk August II Mocny, zjednuj\u0105c (przekupuj\u0105c) sobie wi\u0119kszo\u015b\u0107 szlachty, kt\u00f3rej kandydatem by\u0142\u00a0wcze\u015bniej francuski ksi\u0105\u017ce Conti.<\/p>\n<p><strong>Oprac. tp<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Najbli\u017csze epizody po\u015bwi\u0119camy najwa\u017cniejszym bitwom z\u00a0 wczesnej historii Kanady w chronologicznym porz\u0105dku.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18,6],"tags":[],"class_list":["post-2267","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-historia-kanady","category-series"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2267","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2267"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2267\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2267"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2267"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2267"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}