{"id":228196,"date":"2025-11-08T20:00:11","date_gmt":"2025-11-09T01:00:11","guid":{"rendered":"https:\/\/bejsment.com\/?p=228196"},"modified":"2025-11-08T03:56:32","modified_gmt":"2025-11-08T08:56:32","slug":"co-odkrycie-12-tysiecznej-rzezby-ujawnia-o-przodkach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/2025\/11\/08\/co-odkrycie-12-tysiecznej-rzezby-ujawnia-o-przodkach\/","title":{"rendered":"Co odkrycie 12 tysi\u0119cznej rze\u017aby ujawnia o przodkach"},"content":{"rendered":"
\n

Na staro\u017cytnym stanowisku archeologicznym w Karahantepe, w Turcji, znaleziono kolumn\u0119 w kszta\u0142cie litery T z wydr\u0105\u017con\u0105 na niej twarz\u0105.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Karahantepe to jedno z najstarszych miejsc, gdzie ludzie zamieszkali na sta\u0142e oko\u0142o 12 000 lat temu.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Ta twarz, wydr\u0105\u017cona w czasach neolitu, czyli przed wynalezieniem pisma, kiedy hodowla zwierz\u0105t by\u0142a na pocz\u0105tkowym etapie, daje nam wiele wskaz\u00f3wek o tym, jak my\u015bleli wtedy ludzie i jakie mieli poj\u0119cia o \u015bwiecie.<\/p>\n<\/div>\n

\n

\u201eZ\u0142o\u017cono\u015b\u0107 artystyczna\u201d<\/h2>\n<\/div>\n
\n

Profesor Necmi Karul, kt\u00f3ry prowadzi\u0142 wykopaliska i by\u0142 tam, kiedy odkryto twarz, powiedzia\u0142: \u201eMy\u015bleli\u015bmy, \u017ce kamienie, kt\u00f3re odkopali\u015bmy, przedstawiaj\u0105 ludzi, ale teraz po raz pierwszy znale\u017ali\u015bmy prawdziw\u0105 twarz. To by\u0142o bardzo ekscytuj\u0105ce\u201d.<\/p>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n
Ceren Kabukcu, badaczka ro\u015blin z Uniwersytetu w Liverpoolu, powiedzia\u0142a, \u017ce to odkrycie jest \u201ebardzo dobrze wykonanym i z\u0142o\u017conym przyk\u0142adem sztuki\u201d.<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/section>\n
\n

\u201eIm cz\u0119\u015bciej odkrywamy takie rzeczy, tym bardziej zdajemy sobie spraw\u0119, \u017ce \u015bwiat jest du\u017co bardziej skomplikowany, ni\u017c by\u015bmy mogli sobie wyobrazi\u0107\u201d.<\/p>\n<\/div>\n

\n
\"\"

Zdj\u0119cie \u017ar\u00f3d\u0142owe: Gabi Laron. Naukowcy odkryli w 2017 roku 12-tysi\u0119czny obraz twarzy cz\u0142owieka na stanowisku archeologicznym Nahal Ein Gev.<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n<\/div>\n

\n

Ta rze\u017aba przedstawia twarz z ostrymi rysami, ma\u0142ym nosem i g\u0142\u0119bokimi oczami.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Profesor Karul ostrzega, \u017ce nie musi to by\u0107 b\u00f3g.<\/p>\n<\/div>\n

\n

\u201eNie musi to by\u0107 b\u00f3g, ani nadprzyrodzona istota \u2013 m\u00f3wi. \u2013 Bardziej prawdopodobne jest, \u017ce jest to symbol pewnej idei, kt\u00f3r\u0105 przedstawiono przez posta\u0107 cz\u0142owieka. To pasuje do tego, co wcze\u015bniej s\u0105dzili\u015bmy o zmianach kulturowych.<\/p>\n<\/div>\n

\n

\u201eNa pocz\u0105tku rze\u017aby przedstawia\u0142y g\u0142\u00f3wnie zwierz\u0119ta \u2013 m\u00f3wi profesor Karul. \u2013 Kilka wiek\u00f3w p\u00f3\u017aniej, gdy ludzie zacz\u0119li si\u0119 osiedla\u0107, zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 rze\u017aby ludzi. Najpierw by\u0142y to postacie ludzi ze zwierz\u0119tami, a potem same postacie ludzi. To sugeruje, \u017ce ludzie zacz\u0119li widzie\u0107 siebie jako najwa\u017cniejszych w \u015bwiecie\u201d.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Pani Kabukcu zwraca uwag\u0119 na emocje.<\/p>\n<\/div>\n

\n

\u201eNie tylko wydr\u0105\u017cyli twarz, ale te\u017c dodali jej wyraz \u2013 m\u00f3wi. To dodatkowe znaczenie pokazuje nam, \u017ce ich spojrzenie na \u015bwiat by\u0142o bardziej skomplikowane\u201d.<\/p>\n<\/div>\n

\n

\u201eZnam t\u0119 twarz\u201d<\/h2>\n<\/div>\n
\n

Wykopaliska w Karahantepe zacz\u0119\u0142y si\u0119 w 2019 roku, ale Turcja zwr\u00f3ci\u0142a na siebie uwag\u0119 \u015bwiata swoim zabytkowym dziedzictwem dzi\u0119ki odkryciom w G\u00f6beklitepe, miejscu uwa\u017canym za religijne sanktuarium. Oba te miejsca by\u0142y zamieszkiwane od oko\u0142o 9600 do 8000 roku p.n.e.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Znaleziono te\u017c rzeczy podobne do twarzy z Karahantepe w rejonie Lewantu, kt\u00f3ry obejmuje dzisiejszy Liban, Izrael i terytoria okupowane.<\/p>\n<\/div>\n

\n

W 2017 roku naukowcy z Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie odkryli 12-tysi\u0119czn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 szcz\u0105tk\u00f3w cz\u0142owieka na stanowisku archeologicznym Nahal Ein Gev II.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Profesor Natalie Munro z Uniwersytetu Connecticut w USA, kt\u00f3ra pracowa\u0142a nad tym projektem, m\u00f3wi, \u017ce odkrycie w Karahantepe od razu j\u0105 zainteresowa\u0142o.<\/p>\n<\/div>\n

\n
\n
\"\"

Wykopaliska w Karahantepe.<\/p><\/div>\n

Wynaleziono tam wiele innych kolumn w kszta\u0142cie litery T. Na nich prawdopodobnie opierano dachy, inne budynki, domy i pomniki.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n

\u201eKiedy zobaczyli\u015bmy zdj\u0119cie, powiedzieli\u015bmy: \u201eZnamy t\u0119 twarz\u201d \u2013 m\u00f3wi. \u201eKszta\u0142t by\u0142 bardzo znajomy.\u201d<\/p>\n<\/div>\n

\n

\u201eJej styl jest bardzo prosty i wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cy: kilka linii tworzy twarz, a charakterystyczna brew i nos daj\u0105 poczucie g\u0142\u0119bi. Bardzo przypomina wapienn\u0105 twarz cz\u0142owieka, kt\u00f3r\u0105 znale\u017ali\u015bmy w Izraelu. Czu\u0142am to samo podekscytowanie, kt\u00f3re mieli\u015bmy podczas naszego w\u0142asnego odkrycia 10 lat temu. To, \u017ce dwie tak podobne twarze znaleziono w dw\u00f3ch tak daleko od siebie miejscach, jest naprawd\u0119 fascynuj\u0105ce\u201d.<\/p>\n<\/div>\n

\n

\u201eWsp\u00f3lna historia\u201d<\/h2>\n<\/div>\n
\n

Wczesny neolit przyni\u00f3s\u0142 du\u017ce zmiany kulturowe na ca\u0142ym Bliskim Wschodzie. Chocia\u017c spo\u0142eczno\u015bci w Anatolii, takie jak Karahantepe i G\u00f6beklitepe, oraz w Lewancie zdawa\u0142y sobie spraw\u0119 z istnienia siebie nawzajem, ka\u017cdy region rozwija\u0142 swoj\u0105 w\u0142asn\u0105, odr\u0119bn\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 kulturow\u0105, m\u00f3wi profesor Karul.<\/p>\n<\/div>\n

\n

\u201eSanliurfa to jedno z najbardziej monumentalnych miejsc tej epoki\u201d \u2013 m\u00f3wi. I to w\u0142a\u015bnie tam znajduj\u0105 si\u0119 najwa\u017cniejsze symbole z tamtych czas\u00f3w.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Profesor Munro jest te\u017c tego samego zdania. \u201eNasze wcze\u015bniejsze badania pokazywa\u0142y, \u017ce ta sztuka przenosi\u0142a si\u0119 na p\u00f3\u0142noc, z Lewantu do Anatolii\u201d \u2013 m\u00f3wi. \u201eNajnowsze odkrycie z Karahantepe pokazuje, \u017ce ten \u0142a\u0144cuch nadal istnia\u0142\u201d.<\/p>\n<\/div>\n

\n
\n
\"\"

Wykopaliska w Karahantepe.<\/p><\/div>\n

Stanowisko Karahantepe ma 140 000 metr\u00f3w kwadratowych i znajduje si\u0119 na terenie parku narodowego na szczycie wapiennego grzbietu.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n

Opr\u00f3cz wydr\u0105\u017conej twarzy na stanowisku archeologicznym w Karahantepe o powierzchni 140 000 metr\u00f3w kwadratowych, kt\u00f3re znajduje si\u0119 na szczycie wapiennego grzbietu w parku narodowym, odkryli\u015bmy wiele innych kolumn na kszta\u0142t litery T. Prawdopodobnie na tych kolumnach opierano dachy budynk\u00f3w u\u017cyteczno\u015bci publicznej, ognisk i pomnik\u00f3w.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Wszyscy eksperci zgadzaj\u0105 si\u0119, \u017ce to co\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko turecki skarb. \u201eTo nie chodzi tylko o Anatoli\u0119\u201d \u2013 m\u00f3wi profesor Karul. \u201eTo jest projekt dla wsp\u00f3lnej historii ca\u0142ego gatunku ludzkiego\u201d.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na staro\u017cytnym stanowisku archeologicznym w Karahantepe, w Turcji, znaleziono kolumn\u0119 w kszta\u0142cie litery T z wydr\u0105\u017con\u0105 na niej twarz\u0105. Karahantepe to jedno z najstarszych miejsc,…<\/p>\n","protected":false},"author":928,"featured_media":228197,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[571,3],"tags":[],"class_list":["post-228196","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-magazyn","category-top-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/228196","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/928"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=228196"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/228196\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":228237,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/228196\/revisions\/228237"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/228197"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=228196"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=228196"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=228196"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}