{"id":230805,"date":"2025-12-06T16:00:13","date_gmt":"2025-12-06T21:00:13","guid":{"rendered":"https:\/\/bejsment.com\/?p=230805"},"modified":"2025-12-05T15:55:07","modified_gmt":"2025-12-05T20:55:07","slug":"jak-peru-udalo-sie-przeksztalcic-jedna-z-najsuchszych-pustyn-swiata-w-glowny-osrodek-produkcji-zywnosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/2025\/12\/06\/jak-peru-udalo-sie-przeksztalcic-jedna-z-najsuchszych-pustyn-swiata-w-glowny-osrodek-produkcji-zywnosci\/","title":{"rendered":"Jak Peru uda\u0142o si\u0119 przekszta\u0142ci\u0107 jedn\u0105 z najsuchszych pusty\u0144 \u015bwiata w g\u0142\u00f3wny o\u015brodek produkcji \u017cywno\u015bci"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>W ostatnich latach rozleg\u0142e, piaszczyste p\u0142askowy\u017ca w Peru zacz\u0119\u0142y odgrywa\u0107 kluczow\u0105 rol\u0119 w uprawie jag\u00f3d oraz innych owoc\u00f3w.<\/p>\n

Jeszcze przed latami 90. znajdowa\u0142y si\u0119 tu jedynie piasek i ocean, a nikt nie zak\u0142ada\u0142, \u017ce mo\u017ce powsta\u0107 tu intensywne rolnictwo.<\/p>\n

Wielkie po\u0142acie pustyni wzd\u0142u\u017c peruwia\u0144skiego wybrze\u017ca zmieniono w rozleg\u0142e gospodarstwa, gdzie ro\u015bnie wiele nietypowych owoc\u00f3w, takich jak szparagi, mango, bor\u00f3wki czy awokado, kt\u00f3re w Peru okre\u015bla si\u0119 mianem paltas.<\/p>\n

D\u0142ugi pas l\u0105du rozci\u0105gaj\u0105cy si\u0119 mi\u0119dzy Pacyfikiem a Andami zamieni\u0142 si\u0119 w ogromny sad oraz fundament rolnictwa nastawionego na eksport.<\/p>\n

Jak podaje Ministerstwo Rozwoju Rolnictwa i Nawadniania Peru, export produkt\u00f3w rolnych w latach 2010\u20132024 r\u00f3s\u0142 \u015brednio o 11% rocznie, osi\u0105gaj\u0105c w 2024 warto\u015b\u0107 rekordowych 9,185 mld dolar\u00f3w.<\/p>\n

W ostatnich latach Peru zosta\u0142o najwi\u0119kszym \u015bwiatowym dostawc\u0105 winogron sto\u0142owych i bor\u00f3wek. Do 2008 roku owoce te praktycznie nie istnia\u0142y na peruwia\u0144skim rynku.Kraj ten potrafi je uprawia\u0107 na masow\u0105 skal\u0119 w okresach, kiedy na p\u00f3\u0142nocy p\u00f3\u0142kuli jest to trudne. Dzi\u0119ki temu Peru sta\u0142o si\u0119 kluczowym dostawc\u0105 dla USA, Europy, Chin i wielu innych pa\u0144stw.<\/p>\n

Przemiany te rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 w latach 90., gdy rz\u0105d prezydenta Alberto Fujimoriego wdro\u017cy\u0142 liberalne reformy maj\u0105ce przywr\u00f3ci\u0107 stabilno\u015b\u0107 po latach recesji i hiperinflacji.<\/p>\n

W ci\u0105gu kr\u00f3tkiego czasu Peru przekszta\u0142ci\u0142o si\u0119 w najwi\u0119kszego na \u015bwiecie eksportera bor\u00f3wek.<\/p>\n

\u201ePodwaliny pod to po\u0142o\u017cono dzi\u0119ki wspieraniu zagranicznych inwestycji oraz redukcji koszt\u00f3w administracyjnych dla przedsi\u0119biorstw, aby pobudzi\u0107 bran\u017ce o potencjale eksportowym\u201d \u2013 wyja\u015bnia ekonomista C\u00e9sar Huaroto z Peruwia\u0144skiego Uniwersytetu Nauk Stosowanych.<\/p>\n

\u201ePocz\u0105tkowo koncentrowano si\u0119 na sektorze g\u00f3rniczym, lecz pod koniec stulecia wykrystalizowa\u0142a si\u0119 grupa przedsi\u0119biorc\u00f3w dostrzegaj\u0105cych mo\u017cliwo\u015bci zwi\u0105zane z eksportem produkt\u00f3w rolnych\u201d.<\/p>\n

Jednak sprzyjaj\u0105ce przepisy i dobre za\u0142o\u017cenia okaza\u0142y si\u0119 niewystarczaj\u0105ce.<\/p>\n

Tradycyjne peruwia\u0144skie rolnictwo na du\u017c\u0105 skal\u0119 mierzy\u0142o si\u0119 z r\u00f3\u017cnymi trudno\u015bciami, takimi jak s\u0142abe gleby Amazonii oraz wymagaj\u0105cy teren andyjskich wy\u017cyn.<\/p>\n

Ana Sabogal, ekspertka od ekologii ro\u015blin i wp\u0142ywu cz\u0142owieka na \u015brodowisko z Papieskiego Uniwersytetu Katolickiego w Peru, zaznacza, \u017ce \u201eprywatny kapita\u0142 du\u017cych producent\u00f3w, bardziej sk\u0142onnych do podejmowania ryzyka ni\u017c drobni rolnicy, umo\u017cliwi\u0142 wdra\u017canie nowych technologii \u2013 m.in. nawadniania kropelkowego oraz rozw\u00f3j projekt\u00f3w irygacyjnych\u201d.<\/p>\n

Rozwi\u0105zanie problemu braku wody na pustyni pozwoli\u0142o rozpocz\u0105\u0107 uprawy na terenach, gdzie dot\u0105d nie prowadzono dzia\u0142alno\u015bci rolniczej, a tak\u017ce wykorzysta\u0107 specyficzne warunki klimatyczne, kt\u00f3re \u2013 jak m\u00f3wi\u0105 eksperci \u2013 czyni\u0105 ten obszar \u201enaturaln\u0105 szklarni\u0105\u201d.<\/p>\n

\u201eTam nie by\u0142o wody, ale gdy j\u0105 doprowadzono, ziemia okaza\u0142a si\u0119 bardzo \u017cyzna\u201d \u2013 podkre\u015bla Huaroto.<\/p>\n

Ca\u0142o\u015b\u0107, wsparta post\u0119pami genetyki, m.in. odmianami umo\u017cliwiaj\u0105cymi upraw\u0119 bor\u00f3wek w lokalnych warunkach, sprawi\u0142a, \u017ce Peru w\u0142\u0105czy\u0142o do area\u0142u rolniczego znaczne fragmenty pustyni przybrze\u017cnej.<\/p>\n

\u201eTo by\u0142 imponuj\u0105cy i szybki rozw\u00f3j w sektorze agrobiznesu\u201d \u2013 podsumowuje ekspertka.<\/p>\n

Obecnie regiony takie jak Ica czy p\u00f3\u0142nocna Piura przekszta\u0142ci\u0142y si\u0119 w kluczowe centra produkcji rolnej, a eksport p\u0142od\u00f3w rolnych stanowi jeden z motor\u00f3w nap\u0119dowych peruwia\u0144skiej gospodarki.<\/p>\n

Gwa\u0142towny wzrost eksportu sprawi\u0142 jednak, \u017ce woda i si\u0142a robocza sta\u0142y si\u0119 trudniej dost\u0119pne i dro\u017csze dla ma\u0142ych producent\u00f3w.<\/p>\n

Wed\u0142ug organizacji ADEX eksport rolny odpowiada\u0142 w 2024 roku za 4,6% PKB Peru, podczas gdy w 2020 by\u0142o to jedynie 1,3%.<\/p>\n

Wp\u0142yw tego procesu na gospodark\u0119 i \u015brodowisko jest powa\u017cny i niejednoznaczny.<\/p>\n

Zwolennicy podkre\u015blaj\u0105 korzy\u015bci ekonomiczne, lecz krytycy zwracaj\u0105 uwag\u0119 na koszty ekologiczne \u2013 m.in. wysokie zu\u017cycie wody na terenach, gdzie jest jej niewiele.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W ostatnich latach rozleg\u0142e, piaszczyste p\u0142askowy\u017ca w Peru zacz\u0119\u0142y odgrywa\u0107 kluczow\u0105 rol\u0119 w uprawie jag\u00f3d oraz innych owoc\u00f3w. Jeszcze przed latami 90. znajdowa\u0142y si\u0119 tu…<\/p>\n","protected":false},"author":928,"featured_media":230806,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[146,3],"tags":[],"class_list":["post-230805","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nowosci-rynkowe","category-top-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/230805","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/928"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=230805"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/230805\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":230814,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/230805\/revisions\/230814"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/230806"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=230805"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=230805"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=230805"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}