{"id":234510,"date":"2026-01-20T12:31:02","date_gmt":"2026-01-20T17:31:02","guid":{"rendered":"https:\/\/bejsment.com\/?p=234510"},"modified":"2026-01-20T12:31:02","modified_gmt":"2026-01-20T17:31:02","slug":"carney-stary-swiatowy-porzadek-nie-powroci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/2026\/01\/20\/carney-stary-swiatowy-porzadek-nie-powroci\/","title":{"rendered":"Carney: \u201eStary \u015bwiatowy porz\u0105dek nie powr\u00f3ci\u201d"},"content":{"rendered":"

Premier Mark Carney zaprezentowa\u0142 swoj\u0105 wizj\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata podczas wtorkowego wyst\u0105pienia w Davos w Szwajcarii. Oceni\u0142, \u017ce wieloletni, oparty na regu\u0142ach porz\u0105dek mi\u0119dzynarodowy, funkcjonuj\u0105cy pod przewodnictwem Stan\u00f3w Zjednoczonych, dobieg\u0142 ko\u0144ca. Jego zdaniem pa\u0144stwa \u015bredniej wielko\u015bci, takie jak Kanada, musz\u0105 zmieni\u0107 spos\u00f3b dzia\u0142ania, aby nie sta\u0107 si\u0119 ofiar\u0105 dalszego \u201eprzymusu\u201d ze strony najpot\u0119\u017cniejszych graczy.<\/strong><\/p>\n

Nie wskazuj\u0105c wprost prezydenta USA Donalda Trumpa, Carney stwierdzi\u0142, \u017ce \u201ewielkie mocarstwa\u201d u\u017cywaj\u0105 integracji gospodarczej jako swoistej \u201ebroni\u201d.
\n\u2014 Kanadyjczycy zdaj\u0105 sobie spraw\u0119, \u017ce dawne, wygodne przekonanie, i\u017c nasze po\u0142o\u017cenie geograficzne i uczestnictwo w sojuszach automatycznie gwarantuj\u0105 bezpiecze\u0144stwo i dobrobyt, przesta\u0142o by\u0107 aktualne \u2014 podkre\u015bli\u0142 premier.<\/p>\n

Carney zaznaczy\u0142, \u017ce w obliczu nowej rzeczywisto\u015bci Kanada musi kierowa\u0107 si\u0119 jednocze\u015bnie \u201ezasadami i pragmatyzmem\u201d, wzmacnia\u0107 potencja\u0142 wewn\u0119trzny oraz dywersyfikowa\u0107 relacje handlowe, aby ograniczy\u0107 zale\u017cno\u015b\u0107 od pa\u0144stw takich jak USA, skoro coraz wyra\u017aniej wida\u0107, \u017ce \u201eintegracja\u201d mo\u017ce prowadzi\u0107 do \u201epodporz\u0105dkowania\u201d.<\/p>\n

Wed\u0142ug Carneya multilateralizm oraz \u201esystem zbiorowego rozwi\u0105zywania problem\u00f3w\u201d \u2014 oparty na instytucjach takich jak \u015awiatowa Organizacja Handlu, Organizacja Narod\u00f3w Zjednoczonych czy proces COP w negocjacjach klimatycznych \u2014 uleg\u0142 \u201eos\u0142abieniu\u201d. W efekcie pa\u0144stwa musz\u0105 zaakceptowa\u0107 fakt, \u017ce cz\u0119\u015bciej ni\u017c w niedawnej przesz\u0142o\u015bci b\u0119d\u0105 zmuszone dzia\u0142a\u0107 samodzielnie.<\/p>\n

Wiele kraj\u00f3w dochodzi do podobnych wniosk\u00f3w. Musz\u0105 one budowa\u0107 wi\u0119ksz\u0105 autonomi\u0119 strategiczn\u0105 \u2014 w obszarze energii, \u017cywno\u015bci, kluczowych surowc\u00f3w, finans\u00f3w oraz \u0142a\u0144cuch\u00f3w dostaw.
\n\u2014 Pa\u0144stwo, kt\u00f3re nie potrafi si\u0119 wy\u017cywi\u0107, zapewni\u0107 sobie energii ani obrony, ma bardzo ograniczone pole manewru. Gdy zasady przestaj\u0105 ci\u0119 chroni\u0107, musisz chroni\u0107 si\u0119 sam \u2014 stwierdzi\u0142 Carney.<\/p>\n

Premier ostrzeg\u0142, \u017ce bardziej izolacjonistyczny model, oparty na \u201e\u015bwiecie fortec\u201d, uczyni kraje ubo\u017cszymi, s\u0142abszymi i mniej odpornymi. Mimo to Kanada powinna \u2014 tam, gdzie to mo\u017cliwe \u2014 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z podobnie my\u015bl\u0105cymi partnerami, by przeciwstawia\u0107 si\u0119 dominacji wi\u0119kszych, bogatszych i silniej uzbrojonych pa\u0144stw.
\n\u2014 To nie jest naiwny multilateralizm ani poleganie na os\u0142abionych instytucjach. Chodzi o tworzenie koalicji zdolnych do dzia\u0142ania w konkretnych sprawach, z partnerami maj\u0105cymi wystarczaj\u0105co du\u017co wsp\u00f3lnych interes\u00f3w. \u015arednie mocarstwa musz\u0105 dzia\u0142a\u0107 razem, bo je\u015bli nie siedzisz przy stole, stajesz si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 menu \u2014 m\u00f3wi\u0142 Carney.
\n\u2014 Anga\u017cujemy si\u0119 szeroko i strategicznie, z pe\u0142n\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 reali\u00f3w. Aktywnie mierzymy si\u0119 ze \u015bwiatem takim, jaki jest, zamiast czeka\u0107, a\u017c stanie si\u0119 taki, jakim chcieliby\u015bmy go widzie\u0107 \u2014 doda\u0142.
\n\u2014 Stary porz\u0105dek nie powr\u00f3ci. Nie ma sensu go op\u0142akiwa\u0107. Nostalgia nie jest strategi\u0105. Ale z obecnych p\u0119kni\u0119\u0107 mo\u017cemy stworzy\u0107 co\u015b lepszego, silniejszego i bardziej sprawiedliwego \u2014 podkre\u015bli\u0142.<\/p>\n

Carney zaznaczy\u0142, \u017ce od obj\u0119cia urz\u0119du podj\u0105\u0142 konkretne kroki w celu zmiany kursu Kanady: podwoi\u0142 wydatki na obronno\u015b\u0107, szybko zdywersyfikowa\u0142 handel, podpisuj\u0105c w ci\u0105gu sze\u015bciu miesi\u0119cy 12 um\u00f3w handlowych i bezpiecze\u0144stwa na czterech kontynentach, oraz jeszcze bardziej zacie\u015bni\u0142 relacje z Uni\u0105 Europejsk\u0105.<\/p>\n

Na pocz\u0105tku tygodnia zawar\u0142 tak\u017ce porozumienie handlowe z Chinami dotycz\u0105ce pojazd\u00f3w elektrycznych i produkt\u00f3w rolnych, ko\u0144cz\u0105c wieloletni okres napi\u0119\u0107 dwustronnych, a tak\u017ce zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 ku Katarowi \u2014 jednemu z kluczowych graczy Bliskiego Wschodu.<\/p>\n

Kanada d\u0105\u017cy r\u00f3wnie\u017c do podpisania um\u00f3w o wolnym handlu z Indiami, Tajlandi\u0105, Filipinami, pa\u0144stwami ASEAN oraz Mercosur \u2014 po\u0142udniowoameryka\u0144skim blokiem obejmuj\u0105cym Argentyn\u0119, Boliwi\u0119, Brazyli\u0119, Paragwaj i Urugwaj.
\n\u2014 Wielkie pot\u0119gi mog\u0105 dzia\u0142a\u0107 samodzielnie. Dysponuj\u0105 rozmiarem rynku, si\u0142\u0105 militarn\u0105 i presj\u0105, kt\u00f3ra pozwala im narzuca\u0107 warunki. \u015arednie pa\u0144stwa tego nie maj\u0105. Gdy negocjujemy wy\u0142\u0105cznie dwustronnie z hegemonem, robimy to z pozycji s\u0142abo\u015bci. Przyjmujemy to, co zostaje nam zaproponowane, rywalizujemy ze sob\u0105, by by\u0107 najbardziej uleg\u0142ymi. To nie jest suwerenno\u015b\u0107 \u2014 to jej egzekwowanie przy jednoczesnej zgodzie na podporz\u0105dkowanie \u2014 stwierdzi\u0142 Carney.
\n\u2014 W \u015bwiecie rywalizacji wielkich mocarstw kraje pomi\u0119dzy nimi maj\u0105 wyb\u00f3r: albo konkurowa\u0107 o wzgl\u0119dy silniejszych, albo po\u0142\u0105czy\u0107 si\u0142y i stworzy\u0107 trzeci\u0105, realn\u0105 drog\u0119 \u2014 doda\u0142.
\nCho\u0107 Carney wyrazi\u0142 sceptycyzm wobec cz\u0119\u015bci globalnych instytucji i ubolewa\u0142 nad tym, co nazwa\u0142 \u201ezerwanie dotychczasowego modelu\u201d, podkre\u015bli\u0142, \u017ce z optymizmem patrzy na przysz\u0142o\u015b\u0107 Kanady mimo zmieniaj\u0105cych si\u0119 uwarunkowa\u0144.<\/p>\n

Jak zaznaczy\u0142, Kanada jest \u201estabilnym i wiarygodnym partnerem\u201d, kt\u00f3ry \u201estawia na d\u0142ugofalowe relacje\u201d, co czyni j\u0105 atrakcyjn\u0105 dla innych pa\u0144stw.
\n\u2014 Kanada ma to, czego potrzebuje \u015bwiat. Jeste\u015bmy energetycznym supermocarstwem. Mamy najlepiej wykszta\u0142cone spo\u0142ecze\u0144stwo na globie \u2014 powiedzia\u0142. \u2014 Dysponujemy kapita\u0142em, talentem i rz\u0105dem o ogromnych mo\u017cliwo\u015bciach fiskalnych, zdolnym do zdecydowanych dzia\u0142a\u0144. I mamy warto\u015bci, do kt\u00f3rych aspiruje wiele innych kraj\u00f3w.<\/p>\n

Podczas p\u00f3\u017aniejszej rozmowy przy kominku na \u015awiatowym Forum Ekonomicznym Carney przyzna\u0142, \u017ce ze wzgl\u0119du na po\u0142o\u017cenie geograficzne i wieloletnie powi\u0105zania gospodarcze Kanada jest podatna na coraz bardziej asertywn\u0105 polityk\u0119 Stan\u00f3w Zjednoczonych.<\/p>\n

Zaznaczy\u0142 jednak, \u017ce kraj ten ju\u017c dowi\u00f3d\u0142 swojej odporno\u015bci w trakcie wojny handlowej z USA \u2014 od momentu wprowadzenia przez Trumpa ce\u0142 na towary z ca\u0142ego \u015bwiata Kanada stworzy\u0142a wi\u0119cej miejsc pracy ni\u017c Stany Zjednoczone.<\/p>\n

Doda\u0142 przy tym, \u017ce istniej\u0105 \u201eobszary skrajnej presji\u201d, co najprawdopodobniej odnosi si\u0119 do sektor\u00f3w stali, aluminium, motoryzacji i przemys\u0142u drzewnego, szczeg\u00f3lnie dotkni\u0119tych wysokimi ameryka\u0144skimi taryfami.<\/p>\n

Zapytany, czy zacie\u015bnianie wsp\u00f3\u0142pracy z Chinami nie oznacza nadmiernej zale\u017cno\u015bci od azjatyckiego supermocarstwa, Carney odpowiedzia\u0142, \u017ce dzia\u0142a \u201eofensywnie\u201d, a pog\u0142\u0119bianie relacji gospodarczych z drug\u0105 co do wielko\u015bci gospodark\u0105 \u015bwiata jest obecnie rozs\u0105dnym krokiem.
\n\u2014 Powinni\u015bmy budowa\u0107 z nimi strategiczne partnerstwo \u2014 powiedzia\u0142 o Chinach, zaznaczaj\u0105c jednocze\u015bnie, \u017ce zostan\u0105 wprowadzone odpowiednie \u201emechanizmy ochronne\u201d. \u2014 Potrzebna jest sie\u0107 powi\u0105za\u0144.<\/p>\n

Carney podkre\u015bli\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce Kanada \u201ezdecydowanie\u201d stoi po stronie Danii, kt\u00f3ra sprawuje ostateczn\u0105 kontrol\u0119 nad tym autonomicznym terytorium.
\n\u2014 Nasze zobowi\u0105zanie wynikaj\u0105ce z Artyku\u0142u 5 jest niezachwiane \u2014 stwierdzi\u0142, odnosz\u0105c si\u0119 do zasady zbiorowej obrony NATO. \u2014 Wsp\u00f3\u0142pracujemy z sojusznikami z NATO, aby jeszcze skuteczniej zabezpieczy\u0107 p\u00f3\u0142nocn\u0105 i zachodni\u0105 flank\u0119 Sojuszu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Premier Mark Carney zaprezentowa\u0142 swoj\u0105 wizj\u0119 wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata podczas wtorkowego wyst\u0105pienia w Davos w Szwajcarii. Oceni\u0142, \u017ce wieloletni, oparty na regu\u0142ach porz\u0105dek mi\u0119dzynarodowy, funkcjonuj\u0105cy pod…<\/p>\n","protected":false},"author":700,"featured_media":234512,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[19,3],"tags":[],"class_list":["post-234510","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kanada-2","category-top-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/234510","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/700"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=234510"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/234510\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":234513,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/234510\/revisions\/234513"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/234512"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=234510"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=234510"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=234510"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}