W Kanadzie w przybli\u017ceniu co pi\u0105ty budynek mieszkalny ma wysoki poziom radonu \u2014 to ponad dwukrotnie wi\u0119cej ni\u017c pod koniec pierwszej dekady XXI wieku. Tymczasem dane rz\u0105du federalnego pokazuj\u0105, \u017ce nowotwory p\u0142uc spowodowane ekspozycj\u0105 na radon s\u0105 przyczyn\u0105 oko\u0142o 3200 zgon\u00f3w rocznie.<\/p>\n
Ten radioaktywny gaz wydobywa si\u0119 z gruntu i przenika do budynk\u00f3w w ca\u0142ym kraju. Zdaniem badaczy nowoczesne rozwi\u0105zania architektoniczne oraz prace modernizacyjne mog\u0105 sprawia\u0107, \u017ce coraz wi\u0119cej Kanadyjczyk\u00f3w nara\u017conych jest na jego dzia\u0142anie we w\u0142asnych czterech \u015bcianach.<\/p>\n
\u201eBardzo skutecznie zatrzymujemy powietrze w domach, bo zale\u017cy nam na utrzymaniu ciep\u0142a\u2026 szczeg\u00f3lnie w tak ch\u0142odnym klimacie, w jakim funkcjonujemy\u201d \u2013 powiedzia\u0142 Pawe\u0142 Mekarski, kierownik operacji technicznych ds. radonu w Health Canada.
\n\u201ePodczas remont\u00f3w i modernizacji cz\u0119sto d\u0105\u017cymy do tego, by budynek by\u0142 bardziej szczelny, nie instaluj\u0105c przy tym dodatkowych system\u00f3w wentylacyjnych\u201d.
\nPojawiaj\u0105 si\u0119 jednak oznaki zmian. D\u0142ugo wyczekiwana nowelizacja krajowego kodeksu budowlanego, og\u0142oszona pod koniec grudnia, zobowi\u0105zuje do wyposa\u017cania nowo powstaj\u0105cych dom\u00f3w w pasywny system odprowadzania radonu. Dzia\u0142a on jak komin, ograniczaj\u0105c gromadzenie si\u0119 gazu we wn\u0119trzach.<\/p>\n
Cho\u0107 kodeks wyznacza standardy projektowe dla ca\u0142ej Kanady, jego wdro\u017cenie wci\u0105\u017c wymaga akceptacji prowincji i terytori\u00f3w.
\n\u201eLiczymy na to, \u017ce w przysz\u0142o\u015bci takie rozwi\u0105zania stan\u0105 si\u0119 powszechne w kanadyjskich domach\u201d \u2013 doda\u0142 Mekarski.
\nPozostaje jednak pytanie: co z ju\u017c istniej\u0105cymi budynkami, w kt\u00f3rych poziom radonu mo\u017ce by\u0107 niebezpieczny? I jak sprawdzi\u0107, czy Tw\u00f3j dom znajduje si\u0119 w strefie zagro\u017cenia?
\nSpecjali\u015bci podkre\u015blaj\u0105, \u017ce jedyn\u0105 metod\u0105 potwierdzenia obecno\u015bci wysokiego st\u0119\u017cenia radonu jest wykonanie odpowiedniego testu.<\/p>\n
Procedura jest nieskomplikowana: mo\u017cna zleci\u0107 pomiar certyfikowanemu fachowcowi lub zakupi\u0107 w\u0142asny zestaw testowy. (W niekt\u00f3rych miejscowo\u015bciach bezp\u0142atne detektory s\u0105 udost\u0119pniane przez biblioteki lub lokalne jednostki zdrowia publicznego. Dodatkowe informacje oferuje federalny program Take Action on Radon).<\/p>\n
Health Canada zaleca, by badanie trwa\u0142o minimum 91 dni, a najlepiej od trzech do dwunastu miesi\u0119cy, co pozwala uzyska\u0107 najbardziej wiarygodne wyniki. Istotne jest tak\u017ce przeprowadzanie test\u00f3w w ch\u0142odniejszych porach roku, gdy okna i drzwi pozostaj\u0105 zamkni\u0119te, sprzyjaj\u0105c kumulowaniu si\u0119 radonu w pomieszczeniach.
\nObowi\u0105zuj\u0105ce obecnie krajowe normy okre\u015blaj\u0105 dopuszczalny poziom radonu w pomieszczeniach na 200 bekereli na metr sze\u015bcienny (Bq\/m\u00b3), czyli jednostki opisuj\u0105cej tempo rozpadu promieniotw\u00f3rczego.<\/p>\n
Je\u015bli pomiary w domu osi\u0105gn\u0105 lub przekrocz\u0105 ten poziom, program Take Action on Radon udost\u0119pnia wyszukiwark\u0119 certyfikowanych specjalist\u00f3w, kt\u00f3rzy mog\u0105 zamontowa\u0107 systemy redukcyjne. Zwykle obejmuj\u0105 one rur\u0119 poprowadzon\u0105 od fundament\u00f3w przez dach oraz niewielki wentylator, kt\u00f3ry usuwa radon na zewn\u0105trz, zanim dostanie si\u0119 do wn\u0119trza budynku. Monta\u017c zazwyczaj zajmuje jeden dzie\u0144 lub mniej.
\nProblemem s\u0105 jednak koszty. W wi\u0119kszo\u015bci region\u00f3w wydatki zwi\u0105zane z tymi pracami ponosz\u0105 w\u0142a\u015bciciele dom\u00f3w, a dost\u0119pne formy wsparcia finansowego s\u0105 rozproszone i niesp\u00f3jne \u2013 obejmuj\u0105 zar\u00f3wno inicjatywy rz\u0105dowe, jak i charytatywne.
\nOntario refunduje koszty redukcji radonu w ramach programu gwarancji mieszkaniowych, obowi\u0105zuj\u0105cego do siedmiu lat od wybudowania domu. Manitoba oferuje natomiast wyj\u0105tkowe rozwi\u0105zanie, umo\u017cliwiaj\u0105ce roz\u0142o\u017cenie koszt\u00f3w takich prac na rachunki za energi\u0119 elektryczn\u0105.<\/p>\n
Dla os\u00f3b finansuj\u0105cych wszystko z w\u0142asnych \u015brodk\u00f3w koszt instalacji systemu redukcyjnego wynosi zazwyczaj od 2 do 5 tysi\u0119cy dolar\u00f3w, a w niekt\u00f3rych przypadkach nawet wi\u0119cej \u2013 zale\u017cnie od wielko\u015bci, konstrukcji i po\u0142o\u017cenia budynku.
\nJak zauwa\u017ca Sarah Butson, dyrektorka generalna Kanadyjskiego Stowarzyszenia na Rzecz Chor\u00f3b P\u0142uc, dla wielu mieszka\u0144c\u00f3w Kanady s\u0105 to kwoty po prostu poza zasi\u0119giem.
\n\u201eWiemy, \u017ce koszty s\u0105 powa\u017cn\u0105 barier\u0105 w podejmowaniu dzia\u0142a\u0144 dotycz\u0105cych radonu\u201d \u2013 podkre\u015bli\u0142a. \u201eZniech\u0119caj\u0105 one nawet do samych test\u00f3w, bo je\u015bli kto\u015b wie, \u017ce nie sta\u0107 go na p\u00f3\u017aniejsze dzia\u0142ania naprawcze, to po co w og\u00f3le bada\u0107 sw\u00f3j dom?\u201d.<\/p>\n
Ta organizacja non-profit zajmuj\u0105ca si\u0119 walk\u0105 z rakiem prowadzi jedyny w Kanadzie program grantowy, kt\u00f3ry pomaga pokrywa\u0107 koszty dzia\u0142a\u0144 \u0142agodz\u0105cych w gospodarstwach domowych o niskich i \u015brednich dochodach. W ubieg\u0142ym roku przekaza\u0142a oko\u0142o 150 tysi\u0119cy dolar\u00f3w wsparcia blisko stu rodzinom w ca\u0142ym kraju. Zdaniem Butson to jednak zaledwie niewielka cz\u0119\u015b\u0107 realnych potrzeb.<\/p>\n
\u201ePrawda jest taka, \u017ce programy takie jak nasz ju\u017c teraz s\u0105 przeci\u0105\u017cone, dlatego potrzebujemy znacznie wi\u0119kszego wsparcia, by skuteczniej wype\u0142nia\u0107 t\u0119 luk\u0119\u201d \u2013 zaznaczy\u0142a.
\nInni eksperci przekonuj\u0105, \u017ce dla w\u0142a\u015bcicieli dom\u00f3w koszty usuni\u0119cia radonu to niewielka cena za spok\u00f3j i bezpiecze\u0144stwo.<\/p>\n
Dr Kong Khoo, onkolog pracuj\u0105cy w BC Cancer, w marcu 2020 roku us\u0142ysza\u0142 diagnoz\u0119 raka p\u0142uc we wczesnym stadium podczas rutynowego badania lekarskiego.
\n\u201eKiedy zobaczy\u0142em wynik badania histopatologicznego, moja pierwsza my\u015bl by\u0142a taka: to musi by\u0107 radon\u201d \u2013 powiedzia\u0142 w rozmowie z CBC News.
\nPo diagnozie Khoo zamontowa\u0142 w swoim domu w Kelownie czujnik radonu. Ju\u017c po kilku dniach odczyty pokaza\u0142y bardzo wysokie warto\u015bci, si\u0119gaj\u0105ce 400\u2013600 Bq\/m\u00b3 \u2013 czyli dwukrotnie, a nawet trzykrotnie wi\u0119cej ni\u017c dopuszczalny limit Health Canada.<\/p>\n
Nowotw\u00f3r zosta\u0142 wykryty na tyle wcze\u015bnie, \u017ce mo\u017cliwe by\u0142o skuteczne leczenie. Lekarz jest przekonany, \u017ce choroba by\u0142a wynikiem wieloletniej ekspozycji na wysokie st\u0119\u017cenia radonu w jego domu.
\nPoza terapi\u0105 nowotworow\u0105 zaj\u0105\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c swoim budynkiem, instaluj\u0105c system ograniczaj\u0105cy poziom gazu.
\n\u201eKoszt wykonania testu na radon jest moim zdaniem znikomy w por\u00f3wnaniu z wag\u0105 problemu\u201d \u2013 podkre\u015bli\u0142. \u201eTo absolutnie kluczowe, by ka\u017cdy w\u0142a\u015bciciel domu to zrobi\u0142 \u2013 dla ochrony siebie i swoich bliskich, bo nie istnieje inny spos\u00f3b, by sprawdzi\u0107, czy jeste\u015bmy nara\u017ceni na to zagro\u017cenie\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W Kanadzie w przybli\u017ceniu co pi\u0105ty budynek mieszkalny ma wysoki poziom radonu \u2014 to ponad dwukrotnie wi\u0119cej ni\u017c pod koniec pierwszej dekady XXI wieku. Tymczasem…<\/p>\n","protected":false},"author":700,"featured_media":235131,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[19,3],"tags":[],"class_list":["post-235129","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kanada-2","category-top-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/235129","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/700"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=235129"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/235129\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":235136,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/235129\/revisions\/235136"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/235131"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=235129"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=235129"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=235129"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}