{"id":238191,"date":"2026-03-06T17:00:20","date_gmt":"2026-03-06T22:00:20","guid":{"rendered":"https:\/\/bejsment.com\/?p=238191"},"modified":"2026-03-06T05:45:26","modified_gmt":"2026-03-06T10:45:26","slug":"malzenstwo-moze-zaplacic-setki-tysiecy-dolarow-za-odkrycie-szczatkow-na-ich-dzialce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/2026\/03\/06\/malzenstwo-moze-zaplacic-setki-tysiecy-dolarow-za-odkrycie-szczatkow-na-ich-dzialce\/","title":{"rendered":"Ma\u0142\u017ce\u0144stwo mo\u017ce zap\u0142aci\u0107 setki tysi\u0119cy dolar\u00f3w za odkrycie szcz\u0105tk\u00f3w na ich dzia\u0142ce"},"content":{"rendered":"

To mia\u0142 by\u0107 zwyk\u0142y remont domu, jednak odkrycie dokonane na dzia\u0142ce Christine i Dana Reio w regionie Niagara w po\u0142udniowym Ontario mo\u017ce ostatecznie kosztowa\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwo setki tysi\u0119cy dolar\u00f3w \u2013 znacznie wi\u0119cej, ni\u017c kiedykolwiek przypuszczali.<\/strong><\/p>\n

Para kupi\u0142a w czasie pandemii niewielki bungalow z widokiem na jezioro Erie w miejscowo\u015bci Wainfleet w Ontario. Planem by\u0142a rozbudowa nieruchomo\u015bci i stworzenie miejsca, w kt\u00f3rym mogliby wypoczywa\u0107.<\/p>\n

Christine wspomina, \u017ce od pocz\u0105tku wydawa\u0142o im si\u0119 to idealn\u0105 lokalizacj\u0105 na letni domek. My\u015bleli r\u00f3wnie\u017c o przysz\u0142o\u015bci i o tym, gdzie b\u0119d\u0105 chcieli sp\u0119dzi\u0107 emerytur\u0119.<\/p>\n

Po uzyskaniu zgody w\u0142adz gminy rozpocz\u0119li prace rozbi\u00f3rkowe starego domu, aby zrobi\u0107 miejsce pod now\u0105 budow\u0119. Jednak ju\u017c po kilku dniach wszystko zosta\u0142o nagle wstrzymane, gdy zadzwoni\u0142 do nich kierownik prac.<\/p>\n

Jak opowiada Christine, powiedzia\u0142 im, \u017ce pojawi\u0142 si\u0119 powa\u017cny problem \u2013 podczas rob\u00f3t natrafiono na ludzkie ko\u015bci.<\/p>\n

Policja przeprowadzi\u0142a wst\u0119pne dochodzenie, aby sprawdzi\u0107, czy znalezisko nie ma zwi\u0105zku z jakim\u015b przest\u0119pstwem. Po zako\u0144czeniu tych czynno\u015bci przedstawiciele Reio otrzymali od urz\u0119dnika prowincji informacj\u0119, \u017ce szcz\u0105tki nale\u017c\u0105 prawdopodobnie do przodk\u00f3w rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n

Wed\u0142ug przekazanych im informacji chodzi o m\u0142odego m\u0119\u017cczyzn\u0119, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 mie\u0107 oko\u0142o 20 lat w chwili \u015bmierci.<\/p>\n

Na miejsce zosta\u0142a wezwana Tanya Hill-Montour, kieruj\u0105ca dzia\u0142em archeologii w spo\u0142eczno\u015bci Six Nations of the Grand River. Jej zadaniem jest dopilnowanie, aby wszelkie prace archeologiczne prowadzone by\u0142y w spos\u00f3b respektuj\u0105cy tradycje rdzennych lud\u00f3w.<\/p>\n

Hill-Montour uwa\u017ca, \u017ce znalezione szcz\u0105tki mog\u0105 mie\u0107 co najmniej tysi\u0105c lat.<\/p>\n

Jak podkre\u015bla, niezwykle wa\u017cne jest, aby podczas takich prac stosowa\u0107 w\u0142a\u015bciwe procedury i okazywa\u0107 nale\u017cny szacunek zmar\u0142ym.<\/p>\n

Konfederacja Sze\u015bciu Narod\u00f3w Grand River obejmuje ludy Mohawk, Seneka, Oneida, Cayuga, Onondaga i Tuscarora, znane wsp\u00f3lnie jako Haudenosaunee. Ich historyczne ziemie rozci\u0105ga\u0142y si\u0119 od regionu Finger Lakes w stanie Nowy Jork a\u017c po rzek\u0119 Grand River w po\u0142udniowym Ontario, obejmuj\u0105c tak\u017ce okolice Wainfleet.<\/p>\n

W 2002 roku w Ontario uchwalono ustaw\u0119 o us\u0142ugach pogrzebowych, poch\u00f3wkach i kremacji (FBCSA), kt\u00f3ra reguluje spos\u00f3b post\u0119powania w przypadku odnalezienia miejsc poch\u00f3wku.<\/p>\n

Na jej podstawie Biuro Rejestru Pogrzebowego Ontario nakaza\u0142o w\u0142a\u015bcicielom nieruchomo\u015bci wszcz\u0119cie formalnego dochodzenia w sprawie miejsca poch\u00f3wku, aby ustali\u0107 jego charakter i pochodzenie.<\/p>\n

Ministerstwo Us\u0142ug Publicznych i Biznesowych oraz Zam\u00f3wie\u0144 Publicznych Ontario, kt\u00f3re nadzoruje dzia\u0142alno\u015b\u0107 rejestru, wymaga, aby w\u0142a\u015bciciele dzia\u0142ki zatrudnili licencjonowanego archeologa. Specjalista ma ustali\u0107 histori\u0119 miejsca, jego granice oraz zaproponowa\u0107 w\u0142a\u015bciwy spos\u00f3b post\u0119powania ze szcz\u0105tkami.<\/p>\n

Resort podkre\u015bla, \u017ce takie badanie ma r\u00f3wnie\u017c odpowiedzie\u0107 na pytanie, czy teren powinien zosta\u0107 formalnie uznany za cmentarz, je\u015bli zostan\u0105 odnalezione kolejne poch\u00f3wki.<\/p>\n

Reio twierdz\u0105, \u017ce w jednej z wycen przedstawionej przez firm\u0119 archeologiczn\u0105 zapisano, i\u017c sze\u015bcioosobowy zesp\u00f3\u0142 musia\u0142by pracowa\u0107 przez oko\u0142o 27 dni. Zadaniem ekipy by\u0142oby przesiewanie oko\u0142o 100 metr\u00f3w kwadratowych ziemi przy u\u017cyciu sit o oczkach wielko\u015bci trzech milimetr\u00f3w.<\/p>\n

Kosztorys obejmowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c udzia\u0142 przedstawicieli spo\u0142eczno\u015bci rdzennych, kt\u00f3rzy mieliby nadzorowa\u0107 przebieg prac.<\/p>\n

\u0141\u0105czna suma wynios\u0142a 319 tysi\u0119cy dolar\u00f3w. Dla w\u0142a\u015bcicieli dzia\u0142ki by\u0142a to ogromna kwota.<\/p>\n

Christine stwierdzi\u0142a, \u017ce cena wydaje si\u0119 ca\u0142kowicie nieproporcjonalna i przekracza granice zdrowego rozs\u0105dku.<\/p>\n

Co wi\u0119cej, jest to jedynie wst\u0119pna wycena. Ministerstwo zaleca bowiem, aby archeolodzy wykopali tak\u017ce pi\u0119ciometrowy pas ochronny wok\u00f3\u0142 miejsca odkrycia, aby upewni\u0107 si\u0119, \u017ce wszystkie szcz\u0105tki w tym rejonie zostan\u0105 odnalezione.<\/p>\n

Dan zwraca uwag\u0119, \u017ce je\u015bli podczas prac odkryte zostan\u0105 kolejne poch\u00f3wki, ca\u0142kowity koszt mo\u017ce wzrosn\u0105\u0107 nawet do miliona dolar\u00f3w.<\/p>\n

Przepisy ustawy FBCSA przewiduj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 ubiegania si\u0119 przez w\u0142a\u015bcicieli nieruchomo\u015bci o wsparcie finansowe, je\u017celi obowi\u0105zkowe wykopaliska stanowi\u0105 dla nich nadmierne obci\u0105\u017cenie finansowe.<\/p>\n

Problem polega jednak na tym, \u017ce ustawa nie okre\u015bla jasno kryteri\u00f3w, kt\u00f3re decydowa\u0142yby o przyznaniu takiej pomocy.<\/p>\n

Ma\u0142\u017ce\u0144stwo z\u0142o\u017cy\u0142o wniosek o wsparcie w pa\u017adzierniku 2024 roku, ale do tej pory nie otrzyma\u0142o \u017cadnej odpowiedzi.<\/p>\n

Christine przyznaje, \u017ce trudno jej nawet oszacowa\u0107, ile czasu po\u015bwi\u0119cili ju\u017c na za\u0142atwianie tej sprawy.<\/p>\n

Wed\u0142ug niej Dan sp\u0119dzi\u0142 nad dokumentami setki godzin. Kobieta m\u00f3wi, \u017ce ca\u0142a sytuacja wywo\u0142uje ogromny stres, bezsenno\u015b\u0107 i \u0142zy.<\/p>\n

Hill-Montour uwa\u017ca, \u017ce przyczyn\u0105 zw\u0142oki w decyzji mo\u017ce by\u0107 ogromny koszt ca\u0142ej operacji.<\/p>\n

Jej zdaniem tak du\u017ce obci\u0105\u017cenie finansowe sprawia, \u017ce nikt nie chce wzi\u0105\u0107 odpowiedzialno\u015bci za ostateczn\u0105 decyzj\u0119.<\/p>\n

Dodaje te\u017c, \u017ce wed\u0142ug niej w\u0142a\u015bciciele dom\u00f3w nie powinni ponosi\u0107 pe\u0142nych koszt\u00f3w takich dzia\u0142a\u0144.<\/p>\n

Archeolo\u017cka podkre\u015bla r\u00f3wnie\u017c, \u017ce okolice Wainfleet s\u0105 obszarem, gdzie cz\u0119sto odkrywa si\u0119 \u015blady dawnych osad i poch\u00f3wk\u00f3w.<\/p>\n

Mapa regionu Niagara wskazuje, \u017ce niemal ca\u0142y ten obszar posiada tzw. potencja\u0142 archeologiczny, co oznacza du\u017ce prawdopodobie\u0144stwo znalezienia tam artefakt\u00f3w lub szcz\u0105tk\u00f3w przodk\u00f3w rdzennych lud\u00f3w.<\/p>\n

Hill-Montour zastanawia si\u0119 wi\u0119c, dlaczego gmina Wainfleet wyda\u0142a pozwolenie na budow\u0119, skoro historia regionu jest dobrze znana.<\/p>\n

Wed\u0142ug jej zdania nie powinno si\u0119 dopuszcza\u0107 do sytuacji, w kt\u00f3rej w\u0142a\u015bciciel nieruchomo\u015bci zostaje postawiony w tak trudnym po\u0142o\u017ceniu.<\/p>\n

Gmina Wainfleet odm\u00f3wi\u0142a udzielenia wywiadu przed kamer\u0105 dla CBC News. W przes\u0142anym e-mailu dyrektor administracyjna Mallory Luey wyja\u015bni\u0142a jednak, \u017ce gminy nie dysponuj\u0105 szczeg\u00f3\u0142owymi danymi o stanowiskach archeologicznych czy miejscach poch\u00f3wku.<\/p>\n

Podkre\u015bli\u0142a r\u00f3wnie\u017c, \u017ce samorz\u0105dy nie maj\u0105 uprawnie\u0144 do spekulowania na temat tego, co mo\u017ce znajdowa\u0107 si\u0119 pod powierzchni\u0105 prywatnej dzia\u0142ki.<\/p>\n

Wed\u0142ug niej takie kwestie nale\u017c\u0105 wy\u0142\u0105cznie do kompetencji w\u0142adz prowincji.<\/p>\n

Hill-Montour nie jest jednak przekonana, \u017ce urz\u0119dnicy lokalni nie byli \u015bwiadomi wra\u017cliwo\u015bci archeologicznej tego terenu.<\/p>\n

Jak stwierdzi\u0142a, sama by\u0142a tego \u015bwiadoma i nie chce rozwija\u0107 tej kwestii dalej.<\/p>\n

W Ontario licencjonowani archeolodzy s\u0105 zobowi\u0105zani do zg\u0142aszania odkrytych stanowisk do specjalnej prowincjonalnej bazy danych.<\/p>\n

Cho\u0107 dost\u0119p do niej nie jest publiczny, Ministerstwo Obywatelstwa i Wielokulturowo\u015bci wykorzystuje j\u0105 do monitorowania lokalizacji stanowisk archeologicznych i prowadzenia dokumentacji.<\/p>\n

Nie wiadomo jednak, czy gminy maj\u0105 dost\u0119p do tych informacji.<\/p>\n

Dziennikarze CBC News, przy wsparciu jednego z archeolog\u00f3w, ustalili, \u017ce w promieniu sze\u015bciu kilometr\u00f3w od dzia\u0142ki Reio znajduje si\u0119 co najmniej sto udokumentowanych miejsc zwi\u0105zanych z obecno\u015bci\u0105 rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n

Christine przyznaje, \u017ce trudno jej wyobrazi\u0107 sobie uczucia przedstawicieli Pierwszych Narod\u00f3w, kt\u00f3rzy wiedz\u0105, \u017ce na tej ziemi spoczywaj\u0105 ich przodkowie, a mimo to pozwala si\u0119 tam na dalsz\u0105 zabudow\u0119.<\/p>\n

Scott Miller, dyrektor zak\u0142adu pogrzebowego w regionie Ottawy i by\u0142y cz\u0142onek zarz\u0105du Bereavement Authority of Ontario, uwa\u017ca, \u017ce przepisy ustawy s\u0105 zbyt nieprecyzyjne.<\/p>\n

Jego zdaniem brak jasnych definicji sprawia, \u017ce trudno okre\u015bli\u0107, kiedy w\u0142a\u015bciciel nieruchomo\u015bci kwalifikuje si\u0119 do pomocy finansowej.<\/p>\n

Jak m\u00f3wi, to, co dla jednej osoby stanowi ogromne obci\u0105\u017cenie finansowe, dla innej mo\u017ce nim nie by\u0107.<\/p>\n

Wed\u0142ug Millera niejasno\u015b\u0107 przepis\u00f3w nie daje du\u017cych szans na szybkie rozpatrzenie wniosku Reio.<\/p>\n

Jego zdaniem urz\u0119dnicy mog\u0105 obawia\u0107 si\u0119 podj\u0119cia decyzji w tak wra\u017cliwej sprawie.<\/p>\n

Dlatego \u2013 jak m\u00f3wi \u2013 istnieje ryzyko, \u017ce problem b\u0119dzie po prostu odk\u0142adany na p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n

Jednocze\u015bnie zar\u00f3wno Miller, jak i Hill-Montour uwa\u017caj\u0105, \u017ce obowi\u0105zuj\u0105ce prawo powinno zosta\u0107 zaktualizowane, szczeg\u00f3lnie w czasie, gdy rz\u0105d federalny i prowincjonalny zapowiadaj\u0105 przyspieszenie rozwoju budownictwa.<\/p>\n

Ich zdaniem nale\u017cy stworzy\u0107 przepisy, kt\u00f3re jasno okre\u015bl\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 i zapobiegn\u0105 sytuacji, w kt\u00f3rej w\u0142a\u015bciciele ukrywaj\u0105 znalezione artefakty lub szcz\u0105tki.<\/p>\n

Hill-Montour zastanawia si\u0119, co stanie si\u0119 w przysz\u0142o\u015bci, je\u015bli inni w\u0142a\u015bciciele uznaj\u0105 takie znaleziska za zbyt du\u017cy problem finansowy.<\/p>\n

Jej zdaniem mo\u017ce to sprawi\u0107, \u017ce ludzie nie b\u0119d\u0105 chcieli post\u0119powa\u0107 w\u0142a\u015bciwie w imi\u0119 pojednania i poszanowania historii.<\/p>\n

Reio r\u00f3wnie\u017c uwa\u017caj\u0105, \u017ce prawo powinno zosta\u0107 poddane przegl\u0105dowi.<\/p>\n

Dan podkre\u015bla, \u017ce warto zastanowi\u0107 si\u0119, czy obecny system jest dostosowany do reali\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata.<\/p>\n

Wed\u0142ug niego obecna procedura jest powolna i nieefektywna, a przez to op\u00f3\u017ania co\u015b, co powinno zako\u0144czy\u0107 si\u0119 godnym poch\u00f3wkiem szcz\u0105tk\u00f3w.<\/p>\n

Ministerstwo Us\u0142ug Publicznych i Biznesowych oraz Zam\u00f3wie\u0144 Publicznych nie odpowiedzia\u0142o na szczeg\u00f3\u0142owe pytania CBC News. W o\u015bwiadczeniu zaznaczy\u0142o jedynie, \u017ce do oceny wniosku potrzebne s\u0105 pe\u0142ne i dok\u0142adne dane finansowe w\u0142a\u015bciciela dzia\u0142ki.<\/p>\n

Resort doda\u0142 tak\u017ce, \u017ce w razie potrzeby mo\u017ce poprosi\u0107 o dodatkowe dokumenty.<\/p>\n

Reio twierdz\u0105 jednak, \u017ce od miesi\u0119cy przekazuj\u0105 wszystkie wymagane informacje i spe\u0142nili ka\u017cd\u0105 pro\u015bb\u0119 urz\u0119dnik\u00f3w.<\/p>\n

Wed\u0142ug danych ministerstwa w latach 2023\u20132025 z\u0142o\u017cono 19 wniosk\u00f3w o pomoc finansow\u0105 dotycz\u0105c\u0105 bada\u0144 miejsc poch\u00f3wku, z czego sze\u015b\u0107 zosta\u0142o zatwierdzonych.<\/p>\n

Nie podano jednak, ile czasu trwa zwykle rozpatrywanie takich spraw.<\/p>\n

Resort poinformowa\u0142 jedynie, \u017ce wniosek ma\u0142\u017ce\u0144stwa nadal jest analizowany i nie okre\u015blono terminu wydania decyzji.<\/p>\n

CBC News zwr\u00f3ci\u0142o si\u0119 tak\u017ce do biura premiera Ontario Douga Forda z pytaniem, czy rz\u0105d planuje zmiany w przepisach. Na to pytanie r\u00f3wnie\u017c nie udzielono odpowiedzi.<\/p>\n

Na razie Christine i Dan mog\u0105 jedynie czeka\u0107.<\/p>\n

Jak m\u00f3wi Christine, ka\u017cda decyzja w ich \u017cyciu jest teraz podejmowana z my\u015bl\u0105 o tej sprawie.<\/p>\n

Hill-Montour podkre\u015bla natomiast, \u017ce najwa\u017cniejsze jest zapewnienie przodkom godnego traktowania i ochrony ich szcz\u0105tk\u00f3w.<\/p>\n

Jej zdaniem nadszed\u0142 moment, aby kto\u015b wreszcie wzi\u0105\u0142 odpowiedzialno\u015b\u0107 za rozwi\u0105zanie tej sytuacji.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

To mia\u0142 by\u0107 zwyk\u0142y remont domu, jednak odkrycie dokonane na dzia\u0142ce Christine i Dana Reio w regionie Niagara w po\u0142udniowym Ontario mo\u017ce ostatecznie kosztowa\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwo…<\/p>\n","protected":false},"author":700,"featured_media":238193,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[577,3],"tags":[],"class_list":["post-238191","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ontario","category-top-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/238191","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/700"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=238191"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/238191\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":238212,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/238191\/revisions\/238212"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/238193"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=238191"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=238191"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=238191"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}