48-letni Lee Marten siedzi na w\u00f3zku inwalidzkim i patrzy na ekran komputera. Nie porusza r\u0119kami, a mimo to kursor przesuwa si\u0119 zgodnie z jego zamiarem. Wystarczy, \u017ce pomy\u015bli o ruchu, a wska\u017anik reaguje niemal natychmiast.<\/p>\n
Marten, sier\u017cant policji w Vancouver, obecnie przebywaj\u0105cy na urlopie zdrowotnym, wykorzystuje t\u0119 technologi\u0119 do wpisywania tekstu na wirtualnej klawiaturze. Potrafi wyszukiwa\u0107 informacje i wykonywa\u0107 zadania na komputerze bez u\u017cywania d\u0142oni.<\/p>\n
\u201eBrzmi to jak co\u015b z filmu science fiction, ale naprawd\u0119 dzia\u0142a\u201d \u2013 powiedzia\u0142.<\/p>\n
20 maja zosta\u0142 trzecim Kanadyjczykiem i pierwsz\u0105 osob\u0105 w Kanadzie choruj\u0105c\u0105 na stwardnienie zanikowe boczne (ALS), kt\u00f3rej wszczepiono implant m\u00f3zgowy Neuralink. Operacj\u0119 przeprowadzono w Toronto Western Hospital nale\u017c\u0105cym do University Health Network (UHN) w ramach bada\u0144 klinicznych.<\/p>\n
Marten jest zaledwie 26. pacjentem na \u015bwiecie, kt\u00f3ry przeszed\u0142 taki zabieg. Technologia jest obecnie testowana u os\u00f3b sparali\u017cowanych z powodu ALS lub uraz\u00f3w rdzenia kr\u0119gowego. Dwaj wcze\u015bniejsi kanadyjscy uczestnicy badania byli tetraplegikami.<\/p>\n
Neuralink to firma nale\u017c\u0105ca do Elona Muska. Udzia\u0142 szpitala w projekcie wywo\u0142a\u0142 pewne kontrowersje, jednak Marten postrzega implant jako szans\u0119 zar\u00f3wno dla siebie, jak i dla przysz\u0142ych pacjent\u00f3w.<\/p>\n
\u201eGdy s\u0142yszysz diagnoz\u0119 \u015bmiertelnej choroby, nie ma sensu czeka\u0107\u201d \u2013 powiedzia\u0142. \u201eJe\u015bli mog\u0119 pom\u00f3c nauce i jednocze\u015bnie poprawi\u0107 jako\u015b\u0107 \u017cycia, warto spr\u00f3bowa\u0107\u201d.<\/p>\n
Pierwsze objawy choroby pojawi\u0142y si\u0119 w 2022 roku, gdy pracowa\u0142 w policyjnym patrolu rowerowym. Pocz\u0105tkowo s\u0105dzi\u0142, \u017ce problemy z nog\u0105 wynikaj\u0105 z urazu. Z czasem zacz\u0105\u0142 traci\u0107 r\u00f3wnowag\u0119, a po jednym z upadk\u00f3w z\u0142ama\u0142 nog\u0119.<\/p>\n
Lekarze pocz\u0105tkowo podejrzewali, \u017ce przyczyn\u0105 jest \u0142agodny guz m\u00f3zgu. Po jego usuni\u0119ciu w 2024 roku stan Martena jednak si\u0119 nie poprawi\u0142. Ostatecznie us\u0142ysza\u0142 diagnoz\u0119 ALS \u2013 nieuleczalnej choroby niszcz\u0105cej kom\u00f3rki nerwowe odpowiedzialne za ruch.<\/p>\n
Dzi\u015b nie jest ju\u017c w stanie chodzi\u0107. Zachowa\u0142 jedynie cz\u0119\u015bciow\u0105 sprawno\u015b\u0107 d\u0142oni, dzi\u0119ki kt\u00f3rej mo\u017ce jeszcze samodzielnie obs\u0142ugiwa\u0107 elektryczny w\u00f3zek. Wie jednak, \u017ce z czasem utraci mo\u017cliwo\u015b\u0107 poruszania si\u0119, m\u00f3wienia i oddychania.<\/p>\n
Najtrudniejsza jest dla niego \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce prawdopodobnie nie zobaczy, jak dorastaj\u0105 jego dzieci \u2013 14-letni Rys i 11-letnia Carys.<\/p>\n
Przed rozpocz\u0119ciem s\u0142u\u017cby w policji Marten pracowa\u0142 jako szeryf i przez 14 lat s\u0142u\u017cy\u0142 w rezerwie Kanadyjskich Si\u0142 Zbrojnych.<\/p>\n
Jego \u017cona Lisa zacz\u0119\u0142a szuka\u0107 w internecie mo\u017cliwo\u015bci leczenia lub terapii eksperymentalnych. To w\u0142a\u015bnie wtedy natkn\u0119\u0142a si\u0119 na reklam\u0119 bada\u0144 Neuralink.<\/p>\n
\u201eZapisa\u0142am go od razu. Pomy\u015bla\u0142am: co mamy do stracenia?\u201d \u2013 wspomina.<\/p>\n
Po rozmowach kwalifikacyjnych prowadzonych przez internet Marten zosta\u0142 przyj\u0119ty do programu badawczego.<\/p>\n
Jeszcze przed operacj\u0105 \u017cartowa\u0142, \u017ce stanie si\u0119 \u201eRoboCopem\u201d.<\/p>\n
\u201eLudzie m\u00f3wi\u0105, \u017ce b\u0119d\u0119 cyborgiem\u201d \u2013 \u015bmia\u0142 si\u0119.<\/p>\n
Najwi\u0119ksz\u0105 nadziej\u0105 rodziny by\u0142o to, \u017ce implant pozwoli mu komunikowa\u0107 si\u0119 z bliskimi, gdy utraci zdolno\u015b\u0107 m\u00f3wienia. Lisa podkre\u015bla, \u017ce dzi\u0119ki temu m\u0105\u017c b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 nadal wyra\u017ca\u0107 swoje potrzeby i podejmowa\u0107 wa\u017cne decyzje dotycz\u0105ce leczenia.<\/p>\n
Toronto Western Hospital jest jedynym o\u015brodkiem poza Stanami Zjednoczonymi uczestnicz\u0105cym w badaniu CAN-PRIME prowadzonym przez Neuralink.<\/p>\n
W ramach procedury do kory ruchowej m\u00f3zgu wszczepianych jest ponad tysi\u0105c niezwykle cienkich elektrod. Po przygotowaniu miejsca przez chirurg\u00f3w specjalny robot przywieziony z San Francisco umieszcza je z precyzj\u0105 niedost\u0119pn\u0105 dla cz\u0142owieka.<\/p>\n
Szef zespo\u0142u neurochirurgicznego dr Andres Lozano podkre\u015bla, \u017ce robot odgrywa kluczow\u0105 rol\u0119 dzi\u0119ki swojej dok\u0142adno\u015bci.<\/p>\n
Mimo krytyki zwi\u0105zanej zar\u00f3wno z osob\u0105 Muska, jak i samym projektem Neuralink, Lozano zapewnia, \u017ce badanie przesz\u0142o wszystkie wymagane oceny etyczne.<\/p>\n
Jego zdaniem technologia mo\u017ce w przysz\u0142o\u015bci umo\u017cliwi\u0107 osobom sparali\u017cowanym sterowanie w\u00f3zkami inwalidzkimi, komputerami, a nawet specjalnymi egzoszkieletami wy\u0142\u0105cznie za pomoc\u0105 my\u015bli.<\/p>\n
Pacjenci bior\u0105cy udzia\u0142 w badaniu b\u0119d\u0105 monitorowani przez co najmniej rok pod k\u0105tem ewentualnych powik\u0142a\u0144, takich jak infekcje, drgawki czy udary.<\/p>\n
Operacja Martena by\u0142a wyj\u0105tkowa tak\u017ce z innego powodu. Po raz pierwszy lekarze nie usuwali opony twardej otaczaj\u0105cej m\u00f3zg. Zamiast tego robot wprowadzi\u0142 elektrody bezpo\u015brednio przez t\u0119 warstw\u0119 ochronn\u0105.<\/p>\n
Dr Lozano okre\u015bli\u0142 to jako znacz\u0105cy krok naprz\u00f3d, kt\u00f3ry mo\u017ce zwi\u0119kszy\u0107 bezpiecze\u0144stwo i upro\u015bci\u0107 przysz\u0142e zabiegi.<\/p>\n
Dla Lisy informacja, \u017ce jej m\u0105\u017c b\u0119dzie pierwsz\u0105 osob\u0105 na \u015bwiecie poddawan\u0105 tej zmodyfikowanej procedurze, by\u0142a stresuj\u0105ca.<\/p>\n
\u201eDopiero tu\u017c przed operacj\u0105 dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce b\u0119dzie pierwszym pacjentem z takim zabiegiem. To by\u0142o przera\u017caj\u0105ce\u201d \u2013 przyzna\u0142a.<\/p>\n
Sam Marten nie mia\u0142 w\u0105tpliwo\u015bci.<\/p>\n
\u201ePomy\u015bla\u0142em tylko: r\u00f3bmy to\u201d.<\/p>\n
Sze\u015bciogodzinna operacja zako\u0144czy\u0142a si\u0119 sukcesem. Po przebudzeniu na oddziale intensywnej terapii mia\u0142 27 szw\u00f3w na g\u0142owie i silny b\u00f3l, ale ju\u017c godzin\u0119 p\u00f3\u017aniej rozpocz\u0105\u0142 pierwsze testy implantu z in\u017cynierami Neuralink.<\/p>\n
Jak wspomina, us\u0142ysza\u0142 wtedy, \u017ce \u017caden uczestnik badania nie zacz\u0105\u0142 korzysta\u0107 z urz\u0105dzenia tak szybko po operacji.<\/p>\n
\u201eOdpowiedzia\u0142em, \u017ce Kanadyjczycy s\u0105 po prostu twardzi\u201d \u2013 \u017cartowa\u0142.<\/p>\n
Po zabiegu rodzina sp\u0119dzi\u0142a kilka dni w Toronto, odwiedzaj\u0105c mi\u0119dzy innymi mecz Blue Jays oraz Hockey Hall of Fame. Marten zrobi\u0142 sobie tak\u017ce tatua\u017c przedstawiaj\u0105cy m\u00f3zg, logo Neuralink i numer 26 oznaczaj\u0105cy jego miejsce w programie.<\/p>\n
Po powrocie do Vancouver regularnie wykonuje \u0107wiczenia pozwalaj\u0105ce in\u017cynierom monitorowa\u0107 dzia\u0142anie implantu.<\/p>\n
Ma nadziej\u0119, \u017ce dzi\u0119ki technologii b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 nadal tworzy\u0107 playlisty dla swoich dzieci, komunikowa\u0107 si\u0119 z rodzin\u0105 i gra\u0107 z nimi w gry komputerowe nawet wtedy, gdy choroba odbierze mu mo\u017cliwo\u015b\u0107 ruchu i m\u00f3wienia.<\/p>\n
\u201eALS zabiera cz\u0142owiekowi wszystko\u201d \u2013 powiedzia\u0142. \u201eAle je\u015bli znajdziesz spos\u00f3b, by si\u0119 dostosowa\u0107, nadal mo\u017cesz co\u015b od siebie da\u0107\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
48-letni Lee Marten siedzi na w\u00f3zku inwalidzkim i patrzy na ekran komputera. Nie porusza r\u0119kami, a mimo to kursor przesuwa si\u0119 zgodnie z jego zamiarem.…<\/p>\n","protected":false},"author":700,"featured_media":247186,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[19,3],"tags":[],"class_list":["post-247184","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kanada-2","category-top-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/247184","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/700"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=247184"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/247184\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":247237,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/247184\/revisions\/247237"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/247186"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=247184"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=247184"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=247184"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}