{"id":256076,"date":"2026-11-12T15:00:14","date_gmt":"2026-11-12T20:00:14","guid":{"rendered":"https:\/\/bejsment.com\/?p=256076"},"modified":"2026-11-12T10:02:22","modified_gmt":"2026-11-12T15:02:22","slug":"nie-chce-umierac-ale-nie-chce-tak-zyc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/2026\/11\/12\/nie-chce-umierac-ale-nie-chce-tak-zyc\/","title":{"rendered":"\u201eNie chc\u0119 umiera\u0107, ale nie chc\u0119 tak \u017cy\u0107\u201d"},"content":{"rendered":"
\"\"

David Slater trzyma zdj\u0119cie swojej zmar\u0142ej \u017cony Diane McDowell w swoim domu w Toronto.<\/p><\/div>\n

\u201eNie chc\u0119 umiera\u0107, ale nie chc\u0119 tak \u017cy\u0107\u201d \u2013 powiedzia\u0142a 71-letnia Diane McDowell do swojego m\u0119\u017ca na kilka tygodni przed \u015bmierci\u0105. Kobieta przez dziesi\u0119ciolecia zmaga\u0142a si\u0119 z depresj\u0105, a kiedy kolejne metody leczenia przesta\u0142y pomaga\u0107, chcia\u0142a skorzysta\u0107 z medycznie wspomaganego zako\u0144czenia \u017cycia (MAID). Kanadyjskie prawo nie dawa\u0142o jej jednak takiej mo\u017cliwo\u015bci. 25 pa\u017adziernika odebra\u0142a sobie \u017cycie.<\/strong><\/p>\n

Jej historia sta\u0142a si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 og\u00f3lnokrajowej debaty o tym, czy osoby cierpi\u0105ce wy\u0142\u0105cznie na choroby psychiczne powinny mie\u0107 dost\u0119p do MAID. Rz\u0105d federalny zamierza bowiem wprowadzi\u0107 przepisy, kt\u00f3re trwale wyklucz\u0105 tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107.<\/p>\n

\u017bycie pe\u0142ne podr\u00f3\u017cy<\/strong><\/h3>\n

David Slater rozk\u0142ada na kuchennym stole fotografie z ponad trzech dekad wsp\u00f3lnego \u017cycia. Na jednej Diane \u015bmieje si\u0119 przed staro\u017cytn\u0105 \u015bwi\u0105tyni\u0105 w Grecji. Na innej, owini\u0119ta r\u00f3\u017cowym szalem, pozuje przed Tad\u017c Mahal. Jest te\u017c zdj\u0119cie z Botswany, gdzie u\u015bmiecha si\u0119 w otoczeniu s\u0142oni.<\/p>\n

Podr\u00f3\u017ce by\u0142y ich wsp\u00f3ln\u0105 pasj\u0105, a dla Diane tak\u017ce sposobem na radzenie sobie z depresj\u0105, kt\u00f3ra towarzyszy\u0142a jej jeszcze przed poznaniem przysz\u0142ego m\u0119\u017ca.<\/p>\n

Przez wiele lat chorob\u0119 udawa\u0142o si\u0119 kontrolowa\u0107 dzi\u0119ki lekom i psychoterapii. McDowell by\u0142a cenion\u0105 prawniczk\u0105, wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielk\u0105 kancelarii, w kt\u00f3rej pracowa\u0142a ponad 30 lat. Wsp\u00f3\u0142pracownicy wspominaj\u0105 j\u0105 jako osob\u0119 eleganck\u0105, empatyczn\u0105 i niezwykle profesjonaln\u0105.<\/p>\n

Nawet w trudniejszych okresach nie rezygnowa\u0142a z pracy ani spotka\u0144 towarzyskich.<\/p>\n

Po przej\u015bciu na emerytur\u0119 w 2012 roku ma\u0142\u017conkowie mogli w pe\u0142ni po\u015bwi\u0119ci\u0107 si\u0119 podr\u00f3\u017com. Zimy sp\u0119dzali, \u017cegluj\u0105c po Karaibach, lata w Toronto, a cz\u0119\u015b\u0107 roku na po\u0142udniu Francji.<\/p>\n

Nie mieli dzieci. \u017bartowali, \u017ce zamiast nich maj\u0105 wakacje.<\/p>\n

Diane uwielbia\u0142a r\u00f3wnie\u017c prac\u0119 w ogrodzie, eleganckie ubrania i spotkania z przyjaci\u00f3\u0142mi. Przez d\u0142ugi czas wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce choroba nie odbierze jej rado\u015bci \u017cycia.<\/p>\n

Powr\u00f3t depresji<\/strong><\/h3>\n

Kilka lat po przej\u015bciu na emerytur\u0119, kiedy czu\u0142a si\u0119 dobrze, Diane zapyta\u0142a lekarza rodzinnego, czy mog\u0142aby odstawi\u0107 leki przeciwdepresyjne. Rozpocz\u0119\u0142a stopniowe zmniejszanie dawek pod jego opiek\u0105.<\/p>\n

Podczas rejsu w pobli\u017cu Grenady pewnego ranka obudzi\u0142a si\u0119 i powiedzia\u0142a m\u0119\u017cowi, \u017ce musz\u0105 wraca\u0107 do domu.<\/p>\n

\u2013 Co\u015b jest nie tak \u2013 wspomina jej s\u0142owa Slater.<\/p>\n

By\u0142 to pocz\u0105tek dramatycznego nawrotu choroby.<\/p>\n

Diane ponownie zacz\u0119\u0142a przyjmowa\u0107 leki, ale tym razem nie przynosi\u0142y oczekiwanej poprawy. Lekarze pr\u00f3bowali kolejnych metod leczenia, w tym przezczaszkowej stymulacji magnetycznej, terapii elektrowstrz\u0105sowej i ketaminy.<\/p>\n

\u017badna z nich nie zapewni\u0142a trwa\u0142ej ulgi.<\/p>\n

Slater wspomina noc, kiedy obudzi\u0142 go odg\u0142os metalowego wezg\u0142owia \u0142\u00f3\u017cka uderzaj\u0105cego o \u015bcian\u0119. \u017bona dr\u017ca\u0142a tak gwa\u0142townie, \u017ce pocz\u0105tkowo s\u0105dzi\u0142, i\u017c ma napad padaczkowy. P\u00f3\u017aniej dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce by\u0142 to silny atak l\u0119ku.<\/p>\n

Samo nasilenie paniki mog\u0142o trwa\u0107 kr\u00f3tko, ale powr\u00f3t do wzgl\u0119dnego spokoju zajmowa\u0142 jej niekiedy osiem lub dziewi\u0119\u0107 godzin.<\/p>\n

P\u00f3\u0142 roku po powrocie z Grenady Diane sp\u0119dzi\u0142a miesi\u0105c na oddziale psychiatrycznym Toronto General Hospital.<\/p>\n

Po wypisaniu ze szpitala jej stan nadal si\u0119 pogarsza\u0142. Kobieta, kt\u00f3ra wcze\u015bniej nie otworzy\u0142aby drzwi w dresie, przesta\u0142a si\u0119 nawet ubiera\u0107.<\/p>\n

\u2013 D\u0142ugo zaj\u0119\u0142o mi zrozumienie tego, co si\u0119 dzieje. Ludzie m\u00f3wi\u0105 czasem: \u201eWe\u017a si\u0119 w gar\u015b\u0107\u201d. Ale z tego nie mo\u017cna si\u0119 po prostu otrz\u0105sn\u0105\u0107 \u2013 opowiada Slater.<\/p>\n

Nie potrafi\u0142 poj\u0105\u0107, dlaczego osoba, kt\u00f3ra mia\u0142a tak udane \u017cycie i wspania\u0142\u0105 emerytur\u0119, ca\u0142ymi dniami le\u017cy w \u0142\u00f3\u017cku i cierpi.<\/p>\n

W ko\u0144cu zrozumia\u0142, jak powa\u017cna jest choroba \u017cony.<\/p>\n

Diane trafi\u0142a ponownie na oddzia\u0142 psychiatryczny, tym razem na trzy miesi\u0105ce. Pozostawa\u0142a pod \u015bcis\u0142\u0105 opiek\u0105 lekarzy, kt\u00f3rzy dobierali leki i prowadzili intensywn\u0105 psychoterapi\u0119.<\/p>\n

Sp\u0119dzi\u0142a r\u00f3wnie\u017c oko\u0142o dziewi\u0119ciu tygodni w o\u015brodku leczenia zdrowia psychicznego Homewood Health Centre w Guelph.<\/p>\n

\u2013 Nie pozostawili\u015bmy \u017cadnej mo\u017cliwo\u015bci bez sprawdzenia \u2013 m\u00f3wi jej m\u0105\u017c.<\/p>\n

Pragnienie zako\u0144czenia cierpienia<\/strong><\/h3>\n

Kiedy kolejne terapie nie przynosi\u0142y poprawy, Diane zacz\u0119\u0142a rozmawia\u0107 z m\u0119\u017cem o mo\u017cliwo\u015bci skorzystania z MAID, czyli kanadyjskiego programu medycznie wspomaganego zako\u0144czenia \u017cycia.<\/p>\n

Slater zna\u0142 t\u0119 procedur\u0119 z w\u0142asnego do\u015bwiadczenia rodzinnego. Jego 89-letni ojciec skorzysta\u0142 z niej po przebytym udarze.<\/p>\n

M\u0119\u017cczyzna uwa\u017ca, \u017ce jako\u015b\u0107 \u017cycia ojca w momencie uzyskania zgody na MAID by\u0142a znacznie lepsza ni\u017c jako\u015b\u0107 \u017cycia jego \u017cony, kt\u00f3rej nie pozwolono nawet ubiega\u0107 si\u0119 o tak\u0105 pomoc.<\/p>\n

Kanadyjskie przepisy nie dopuszczaj\u0105 obecnie MAID w przypadkach, gdy jedyn\u0105 podstawow\u0105 chorob\u0105 jest zaburzenie psychiczne.<\/p>\n

Diane, jako prawniczka uwa\u017cnie \u015bledz\u0105ca wydarzenia polityczne, wiedzia\u0142a, \u017ce nie spe\u0142nia kryteri\u00f3w. Nie wierzy\u0142a te\u017c, \u017ce przepisy zmieni\u0105 si\u0119 wystarczaj\u0105co szybko.<\/p>\n

Ma\u0142\u017conkowie rozwa\u017cali wyjazd do Szwajcarii, gdzie istniej\u0105 mo\u017cliwo\u015bci uzyskania pomocy w zako\u0144czeniu \u017cycia r\u00f3wnie\u017c przez osoby przyje\u017cd\u017caj\u0105ce z zagranicy.<\/p>\n

Diane obawia\u0142a si\u0119 jednak, \u017ce ujawnienie lekarzom swoich zamiar\u00f3w mo\u017ce doprowadzi\u0107 do kolejnej hospitalizacji psychiatrycznej.<\/p>\n

Oko\u0142o sze\u015bciu tygodni przed \u015bmierci\u0105 powiedzia\u0142a m\u0119\u017cowi:<\/p>\n

\u2013 Nie chc\u0119 umiera\u0107, ale nie chc\u0119 tak \u017cy\u0107.<\/p>\n

Slater do dzi\u015b wspomina t\u0119 rozmow\u0119 ze \u0142zami w oczach.<\/p>\n

25 pa\u017adziernika Diane McDowell zmar\u0142a w wyniku samob\u00f3jstwa. Mia\u0142a 71 lat.<\/p>\n

Rz\u0105d chce zamkn\u0105\u0107 drog\u0119 do MAID<\/strong><\/h3>\n

Tragedia rozegra\u0142a si\u0119 w czasie, gdy rz\u0105d federalny przygotowuje istotne zmiany w przepisach dotycz\u0105cych medycznie wspomaganego zako\u0144czenia \u017cycia.<\/p>\n

Minister sprawiedliwo\u015bci Sean Fraser przedstawi\u0142 pod koniec pa\u017adziernika projekt ustawy, kt\u00f3ry ma na sta\u0142e wykluczy\u0107 dost\u0119p do MAID dla os\u00f3b, kt\u00f3rych jedyn\u0105 podstawow\u0105 chorob\u0105 jest zaburzenie psychiczne.<\/p>\n

Dotychczasowe przepisy przewidywa\u0142y mo\u017cliwo\u015b\u0107 rozszerzenia programu na t\u0119 grup\u0119 pacjent\u00f3w, ale termin wej\u015bcia zmian w \u017cycie by\u0142 kilkakrotnie przesuwany.<\/p>\n

Fraser przyznaje, \u017ce decyzja jest niezwykle trudna. Przeczyta\u0142 nekrolog Diane i by\u0142 g\u0142\u0119boko poruszony jej histori\u0105.<\/p>\n

Sam niedawno straci\u0142 przyjaciela z dzieci\u0144stwa, kt\u00f3ry przez ponad 20 lat zmaga\u0142 si\u0119 z chorob\u0105 psychiczn\u0105.<\/p>\n

Minister podkre\u015bla jednak, \u017ce w \u015brodowisku medycznym nie ma zgody co do mo\u017cliwo\u015bci wiarygodnego ustalenia, czy stan osoby cierpi\u0105cej na zaburzenia psychiczne jest rzeczywi\u015bcie nieodwracalny.<\/p>\n

Wielu psychiatr\u00f3w ostrzega, \u017ce nawet po latach nieskutecznego leczenia nie mo\u017cna ca\u0142kowicie wykluczy\u0107 poprawy dzi\u0119ki innym metodom terapii.<\/p>\n

Fraser rozmawia\u0142 r\u00f3wnie\u017c z osobami, kt\u00f3re przyznawa\u0142y, \u017ce w najtrudniejszych momentach \u017cycia mog\u0142yby zdecydowa\u0107 si\u0119 na MAID, gdyby mia\u0142y tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107. Dzi\u015b s\u0105 wdzi\u0119czne, \u017ce prze\u017cy\u0142y kryzys.<\/p>\n

Minister uwa\u017ca, \u017ce w sytuacji niepewno\u015bci pa\u0144stwo powinno zachowa\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 ostro\u017cno\u015b\u0107, poniewa\u017c decyzja o zako\u0144czeniu \u017cycia jest nieodwracalna.<\/p>\n

Zaznacza jednocze\u015bnie, \u017ce nie lekcewa\u017cy cierpienia ludzi, kt\u00f3rzy nie widz\u0105 ju\u017c dla siebie nadziei.<\/p>\n

Sp\u00f3r lekarzy i ekspert\u00f3w<\/strong><\/h3>\n

Zwolennicy rozszerzenia MAID argumentuj\u0105, \u017ce wykluczenie os\u00f3b z ci\u0119\u017ckimi, opornymi na leczenie zaburzeniami psychicznymi mo\u017ce prowadzi\u0107 do dramatycznych konsekwencji.<\/p>\n

Ich zdaniem cz\u0119\u015b\u0107 pacjent\u00f3w, kt\u00f3rzy nie uzyskaj\u0105 dost\u0119pu do procedury, mo\u017ce odebra\u0107 sobie \u017cycie bez opieki medycznej i obecno\u015bci bliskich.<\/p>\n

Przeciwnicy zmian wskazuj\u0105 natomiast na trudno\u015bci w ocenie nieodwracalno\u015bci zaburze\u0144 psychicznych, ryzyko podejmowania decyzji pod wp\u0142ywem kryzysu oraz konieczno\u015b\u0107 zapewnienia pacjentom odpowiedniego leczenia i wsparcia.<\/p>\n

Dyskusja dotyczy zatem nie tylko autonomii cz\u0142owieka i prawa do decydowania o w\u0142asnym losie, ale r\u00f3wnie\u017c obowi\u0105zku pa\u0144stwa do ochrony \u017cycia os\u00f3b szczeg\u00f3lnie nara\u017conych na kryzysy psychiczne.<\/p>\n

Polityk, kt\u00f3ry zna\u0142 Diane<\/strong><\/h3>\n

Pogrzeb Diane McDowell odby\u0142 si\u0119 7 listopada. W\u015br\u00f3d \u017ca\u0142obnik\u00f3w znale\u017ali si\u0119 jej przyjaciele, wsp\u00f3\u0142pracownicy, psychiatra, a nawet fryzjerka.<\/p>\n

Przyby\u0142 r\u00f3wnie\u017c liberalny pose\u0142 Robert Oliphant, kt\u00f3ry przez 16 lat mieszka\u0142 w s\u0105siedztwie ma\u0142\u017ce\u0144stwa.<\/p>\n

Oliphant by\u0142 w 2016 roku wsp\u00f3\u0142przewodnicz\u0105cym parlamentarnej komisji zajmuj\u0105cej si\u0119 zasadami dost\u0119pu do MAID.<\/p>\n

Podczas uroczysto\u015bci pogrzebowych zapowiedzia\u0142, \u017ce ponownie zaanga\u017cuje si\u0119 w dzia\u0142ania na rzecz sprawiedliwego dost\u0119pu do tej procedury dla os\u00f3b cierpi\u0105cych na zaburzenia psychiczne.<\/p>\n

\u2013 \u015amier\u0107 Diane sprawi\u0142a, \u017ce ta sprawa zn\u00f3w sta\u0142a si\u0119 dla mnie osobista \u2013 powiedzia\u0142 p\u00f3\u017aniej w rozmowie z The Canadian Press.<\/p>\n

Pose\u0142 stanie wkr\u00f3tce przed trudnym g\u0142osowaniem nad rz\u0105dowym projektem ustawy.<\/p>\n

Nowe przepisy maj\u0105 bowiem nie tylko wykluczy\u0107 dost\u0119p do MAID w przypadku samych zaburze\u0144 psychicznych, lecz tak\u017ce umo\u017cliwi\u0107 wcze\u015bniejsze sk\u0142adanie wniosk\u00f3w przez osoby cierpi\u0105ce na demencj\u0119 i inne choroby prowadz\u0105ce do utraty zdolno\u015bci \u015bwiadomego wyra\u017cania zgody.<\/p>\n

Oliphant przyznaje, \u017ce decyzja nie b\u0119dzie prosta. Poparcie projektu oznacza\u0142oby zaakceptowanie obu tych rozwi\u0105za\u0144 jednocze\u015bnie.<\/p>\n

Ostatnie wspomnienia<\/strong><\/h3>\n

David Slater uwa\u017ca, \u017ce jego \u017cona powinna by\u0142a mie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 ubiegania si\u0119 o MAID.<\/p>\n

W jego przekonaniu pozwoli\u0142oby jej to odej\u015b\u0107 w obecno\u015bci najbli\u017cszych, z zachowaniem godno\u015bci, z jak\u0105 prze\u017cy\u0142a ca\u0142e \u017cycie.<\/p>\n

Wspomina ich wsp\u00f3lne podr\u00f3\u017ce, zw\u0142aszcza niewielk\u0105 kawiarni\u0119 za parysk\u0105 katedr\u0105 Notre-Dame. Cz\u0119sto trafiali tam oko\u0142o drugiej nad ranem, po wielogodzinnych spacerach po ulicach Pary\u017ca, \u017ceby napi\u0107 si\u0119 kawy i zje\u015b\u0107 lody.<\/p>\n

Chcia\u0142by m\u00f3c jeszcze raz porozmawia\u0107 z Diane o tych chwilach.<\/p>\n

Wyobra\u017ca sobie, \u017ce w ostatnich momentach \u017cycia mogliby wsp\u00f3lnie wspomina\u0107 podr\u00f3\u017ce, przyjaci\u00f3\u0142 i 36 lat ma\u0142\u017ce\u0144stwa.<\/p>\n

\u2013 Mog\u0142aby powiedzie\u0107, \u017ce bardzo mnie kocha. M\u00f3g\u0142bym trzyma\u0107 j\u0105 za r\u0119k\u0119 \u2013 m\u00f3wi, nie kryj\u0105c \u0142ez.<\/p>\n

Dla niego historia \u017cony jest argumentem za zmian\u0105 prawa. Dla rz\u0105du pozostaje natomiast przyk\u0142adem niezwykle trudnego dylematu, w kt\u00f3rym trzeba pogodzi\u0107 szacunek dla cierpienia cz\u0142owieka z obowi\u0105zkiem ochrony \u017cycia.<\/p>\n

Debata o przysz\u0142o\u015bci MAID w Kanadzie trwa, a odpowied\u017a na pytanie, gdzie powinny przebiega\u0107 granice medycznie wspomaganego zako\u0144czenia \u017cycia, nadal g\u0142\u0119boko dzieli lekarzy, polityk\u00f3w i spo\u0142ecze\u0144stwo.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eNie chc\u0119 umiera\u0107, ale nie chc\u0119 tak \u017cy\u0107\u201d \u2013 powiedzia\u0142a 71-letnia Diane McDowell do swojego m\u0119\u017ca na kilka tygodni przed \u015bmierci\u0105. Kobieta przez dziesi\u0119ciolecia zmaga\u0142a…<\/p>\n","protected":false},"author":57,"featured_media":256079,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[571,3],"tags":[],"class_list":["post-256076","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-magazyn","category-top-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/256076","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/57"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=256076"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/256076\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":256080,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/256076\/revisions\/256080"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/256079"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=256076"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=256076"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=256076"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}