{"id":256120,"date":"2026-11-14T07:00:22","date_gmt":"2026-11-14T12:00:22","guid":{"rendered":"https:\/\/bejsment.com\/?p=256120"},"modified":"2026-11-12T13:19:53","modified_gmt":"2026-11-12T18:19:53","slug":"zmagajac-sie-ze-stresem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/2026\/11\/14\/zmagajac-sie-ze-stresem\/","title":{"rendered":"Zmagaj\u0105c si\u0119 ze stresem"},"content":{"rendered":"

Pisz\u0105c kilkakrotnie na temat geriatrii, nauki zajmuj\u0105cej si\u0119 procesami starzenia (aging, ang.) nie my\u015bla\u0142em, \u017ce temat ten wywo\u0142a tak du\u017ce zainteresowanie Czytelnik\u00f3w.<\/p>\n

I s\u0142usznie, bo \u201eaging\u201d to nie tylko sprawa dotycz\u0105ca ludzi po siedemdziesi\u0105tce, w\u015br\u00f3d autor\u00f3w telefon\u00f3w i e-mail list\u00f3w bardzo cz\u0119sto byli ludzie w \u015brednim wieku, s\u0142usznie zaniepokojeni zbyt wczesnymi cz\u0119sto (ich zdaniem) symptomami starzenia si\u0119. Takie w\u0142a\u015bnie sytuacje opisywane przez moich korespondent\u00f3w sk\u0142oni\u0142y mnie do podj\u0119cia raz jeszcze tematu \u201eaging\u201d w aspekcie dnia codziennego ka\u017cdego z nas. Mam tu na my\u015bli powi\u0105zanie sta\u0142ego w dzisiejszych czasach zjawiska zwanego stresem z procesem starzenia si\u0119 kom\u00f3rek i tkanek.<\/p>\n

Jednym z cel\u00f3w moich naukowo-popularnych felieton\u00f3w zdrowotnych jest przybli\u017cenie Pa\u0144stwu w formie przyst\u0119pnej i w miar\u0119 zrozumia\u0142ej skomplikowanych proces\u00f3w patologicznych jakie maj\u0105 miejsce w sytuacji choroby lub zjawiska starzenia si\u0119. S\u0105dz\u0119, \u017ce jest lepiej gdy mo\u017cemy zrozumie\u0107 (a do tego maj\u0105 si\u0119 przyczyni\u0107 artyku\u0142y zamieszczane w kolumnie Zdrowia Naturalnego naszej gazety) przyczyn\u0119 i zjawisko choroby, \u0142atwiej wtedy b\u0119dzie i jest zapewne przekona\u0107 si\u0119 do poczyna\u0144 profilaktycznych i naturalnych metod post\u0119powania w celu zwalczenia stanu choroby, czy te\u017c innego zjawiska zagra\u017caj\u0105cego zdrowiu i dobremu samopoczuciu.<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142czesne \u017cycie nie szcz\u0119dzi nam emocji wysokiego kalibru, ka\u017cdy codzienny dzie\u0144 niesie w sobie niespodzianki i sytuacje nadzwyczaj stresowe. Kto\u015b kiedy\u015b powiedzia\u0142 bardzo s\u0142usznie i prawdziwie, \u017ce \u201eczyj\u015b stres jest prawie zawsze kogo\u015b innego przyjemno\u015bci\u0105 \u201e, pomy\u015blmy ile\u017c to prawdy jest zawarte w tej drobnej i lapidarnej obserwacji \u017cycia, wi\u0119cej jak takie zjawisko g\u0142\u0119boko i trwale warunkuje nasze \u017cycie i stabilno\u015b\u0107 \u017cycia.
\nNadmierny lub d\u0142ugotrwa\u0142y stres, zar\u00f3wno fizyczny jak r\u00f3wnie\u017c umys\u0142owy ma bardzo negatywny wp\u0142yw na ca\u0142okszta\u0142t czynno\u015bci uk\u0142adu immunologicznego oraz funkcje hormon\u00f3w wp\u0142ywaj\u0105cych na zwolnienie proces\u00f3w starzenia. Stres jest tym decyduj\u0105cym cz\u0119sto elementem w procesie zachwiania r\u00f3wnowagi (homeostazy), kt\u00f3ry przechyla finalnie i decyduj\u0105co szal\u0119 r\u00f3wnowagi fizjologii – prowadz\u0105c do zawalenia si\u0119 precyzyjnej konstrukcji i jednocze\u015bnie choroby lub gwa\u0142townego upo\u015bledzenia funkcji kom\u00f3rek – aging, starzenie.<\/p>\n

Nasz uk\u0142ad immunologiczny mo\u017ce by\u0107 bardzo oporny i wytrwa\u0142y, zawsze u szczytu swoich mo\u017cliwo\u015bci odporno\u015bciowych wtedy gdy czynniki stresuj\u0105ce b\u0119d\u0105 pojedynczego i ma\u0142ego formatu, mo\u017ce doj\u015b\u0107 jednak\u017ce do za\u0142amania odporno\u015bci gdy mamy do czynienia z ci\u0105giem nawet ma\u0142ych stres\u00f3w b\u0105d\u017a jednym du\u017cym jak np. \u015bmier\u0107 kogo\u015b nam bliskiego. Przypadk\u00f3w takich nie ma co przytacza\u0107 jako przyk\u0142ady, znamy to przecie\u017c z \u017cycia.<\/p>\n

Czynnikami stresu s\u0105 mi\u0119dzy innymi setki i tysi\u0105ce wp\u0142yw\u00f3w \u015brodowiska z jakimi nasz organizm styka si\u0119 w ramach codziennego \u017cycia. Maj\u0105 one bardzo r\u00f3\u017cnorodny charakter, mo\u017ce to by\u0107: ha\u0142as, przeludnione miasto, zanieczyszczone powietrze, brak wystarczaj\u0105cego kontaktu osobnika ze \u015bwiat\u0142em s\u0142onecznym, poruszanie si\u0119 w t\u0142oku ulicznym, objawy przemocy lub rasizm, czynniki patogenne – bakterie, wirusy, etc., negatywne odczucia i emocje, chroniczne alergie, brak snu, urazy fizyczne i psychiczne, nadmiar ciep\u0142a lub zimna, stany depresyjne oraz wiele, wiele innych. Te wszystkie czynniki stresuj\u0105ce komasuj\u0105 si\u0119 w swoim negatywnym oddzia\u0142ywaniu i powoduj\u0105 zachwianie, a p\u00f3\u017aniej trwa\u0142\u0105 rujnacj\u0119 systemu odporno\u015bciowego oraz rozregulowanie precyzyjnych funkcji uk\u0142adu hormonalnego, dokrewnego.<\/p>\n

\u017bywy organizm dysponuje precyzyjnym systemem zabezpiecze\u0144 i reakcji oddzia\u0142ywania na uszkadzaj\u0105ce skutki wynikaj\u0105ce z dzia\u0142ania czynnik\u00f3w lub sytuacji stresowych. Kr\u00f3tko jest to zdefiniowane w angielskim okre\u015bleniu \u201efight-or-flight\u201d (walka lub ucieczka), co mo\u017cna pokr\u00f3tce opisa\u0107 w spos\u00f3b nast\u0119puj\u0105cy. W momencie gdy do m\u00f3zgu dociera informacja na skutek zaistnienia zagro\u017cenia stresem, wysy\u0142ane jest polecenie do nadnerczy (gruczo\u0142y dokrewne) wys\u0142ania na zewn\u0105trz zwi\u0119kszonej ilo\u015bci adrenaliny i kortyzolu, kt\u00f3re mobilizuj\u0105 system do walki. Reakcja taka winna trwa\u0107 odpowiednio kr\u00f3tko, jako dzia\u0142alno\u015b\u0107 naga i interwencyjna, niestety warunki naszego \u017cycia zmuszaj\u0105 organizm do trwania w stresie przez okresy znacznie d\u0142u\u017csze. Konsekwencj\u0105 tego jest wyczerpanie systemu obronnego organizmu, kt\u00f3ry musi przej\u015b\u0107 w stan mocno zak\u0142\u00f3conej r\u00f3wnowagi, emituj\u0105c zbyt du\u017co czynnik\u00f3w immunoaktywnych, zwi\u0105zanych z istniej\u0105cym stanem pobudzenia stresowego. Nadnercza ulegaj\u0105 wyczerpaniu, os\u0142abiaj\u0105 si\u0119 podstawowe systemy funkcjonalne, szczeg\u00f3lnie uk\u0142ad kr\u0105\u017cenia, serce oraz mechanizm wydzielania wewn\u0119trznego. Nadmierna produkcja hormon\u00f3w stresu – adrenaliny i kortyzolu powoduje automatycznie spadek poziomu hormonu o nazwie DHEA (dehydroepiandrosteron), kt\u00f3ry jest hormonem odgrywaj\u0105cym zasadnicz\u0105 rol\u0119 w zapobieganiu procesowi starzenia, poprzez stymulacj\u0119 uk\u0142adu odporno\u015bciowego. Ustalono naukowo ponad wszelk\u0105 w\u0105tpliwo\u015b\u0107, \u017ce gdy poziom kortyzolu idzie w g\u00f3r\u0119 to spada poziom DHEA we krwi, i odwrotnie gdy DHEA uzyskuje warto\u015bci normalne, kortyzol tak\u017ce normuje sw\u00f3j poziom. Niski poziom DHEA jest zazwyczaj obserwowany u ludzi z uszkodzonym lub os\u0142abionym systemem odporno\u015bciowym, a wi\u0119c w przypadkach stwardnienia t\u0119tnic, cukrzycy oraz lupus.<\/p>\n

Jednym z najbardziej kontrowersyjnych hormon\u00f3w jest kortyzol i jego funkcje oraz rola w organizmie cz\u0119sto s\u0105 \u017ale interpretowane. Kortyzol pomaga utrzyma\u0107 r\u00f3wnowag\u0119 organizmu (homeostaz\u0119) w momencie inwazji stresor\u00f3w, przeciwdzia\u0142aj\u0105c zapaleniu i reakcjom alergicznym, dodatkowo zajmuje si\u0119 on kontrol\u0105 metabolizmu bia\u0142ek i cukr\u00f3w. Sednem zrozumienia mechanizm\u00f3w dzia\u0142ania kortyzolu jest r\u00f3wnowaga jego produkcji i dzia\u0142ania. W ma\u0142ych ilo\u015bciach zazwyczaj produkowanych w organizmie jest on czynnikiem pobudzaj\u0105cym, stymuluj\u0105cym czynno\u015bci immunologiczne (obronne), w du\u017cych ilo\u015bciach (np. wstrzykni\u0119ty w postaci iniekcji farmakologicznej – zastrzyk) powoduje os\u0142abienie uk\u0142adu odporno\u015bciowego.<\/p>\n

Uk\u0142ad immunologiczny odpowiada na sytuacj\u0119 stresow\u0105 poprzez wzmo\u017con\u0105 produkcj\u0119 czynnik\u00f3w pro-zapalnych, jak : Interleukin-1 (IL-1) oraz Interleukin-6 (IL-6). Obydwa te zwi\u0105zki chemiczne prowadz\u0105 do nasilenia procesu zapalnego oraz pog\u0142\u0119bienia objaw\u00f3w chor\u00f3b auto-immunologicznych. Interleukin-6 przyczynia si\u0119 do rozrostu guz\u00f3w oraz namna\u017cania wirus\u00f3w, dodatkowo powoduje uwalnianie wapnia z ko\u015bci, co prowadzi do osteoporozy. Konieczna jest cho\u0107by tylko laboratoryjna kontrola poziomu w\/w interleukin, oraz oczywi\u015bcie profilaktyka w ich nadmiernej produkcji – zawsze wtedy gdy mamy do czynienia z chorobami degeneracyjnymi lub nasilaj\u0105cym si\u0119 procesem starzenia.<\/p>\n

Przeprowadzono szereg bada\u0144 naukowych nad zjawiskami stresu i jego organicznymi konsekwencjami dla organizmu. Badania prowadzono mi\u0119dzy innymi na sportowcach, kt\u00f3rzy w czasie intensywnego treningu lub np. biegu marato\u0144skiego s\u0105 nara\u017ceni na szczeg\u00f3lnie drastyczne warunki stresowe. Gwa\u0142towny fizyczny wysi\u0142ek prowadzi do uszkodzenia tkanek i w odpowiedzi na to zwi\u0119kszon\u0105 produkcj\u0119 i wyrzucenie do krwiobiegu kortyzolu i innych pro-zapalnych czynnik\u00f3w, szczeg\u00f3lnie IL-6 . Do\u015bwiadczalnie ustalono, \u017ce podanie grupie sportowc\u00f3w specjalnych od\u017cywczych wyci\u0105g\u00f3w ro\u015blinnych o nazwie sterols oraz sterolins – spowodowa\u0142o obni\u017cenie (odwrotnie ni\u017c w grupie kontrolnej, bez sterols i sterolins) poziomu kortyzolu i zwi\u0119kszenie poziomu DHEA. Tak wi\u0119c s\u0105 mo\u017cliwo\u015bci przeciwdzia\u0142ania niszcz\u0105cym skutkom reakcji stresowej. Pomagaj\u0105 tutaj od\u017cywcze produkty o dzia\u0142aniu antyoksydant\u00f3w, jak: witaminy A, C, E, B-6, B-3, selen, cynk, magnez, koenzym Q10, lipoic acid, EFA, organiczne, \u015bwie\u017ce owoce i jarzyny przyczyniaj\u0105 si\u0119 i dostarczaj\u0105 si\u0142 obronnych w walce z destrukcyjnym charakterem reakcji stresowych.
\nOsoby zainteresowane powy\u017csz\u0105 tematyk\u0105 zapraszam do konsultacji. <\/strong>Tel. 416 804-3934 <\/strong>w Mississauga.
\n<\/strong>Dr. T. Szczesny Andrews, Ph.D. studiowa\u0142 nauki medyczne w Polsce. Specjalizuje si\u0119 od ponad 30 lat w Tradycyjnej Chi\u0144skiej Medycynie, kt\u00f3rej tajniki zg\u0142\u0119bia\u0142 w czasie kolejnych lat pracy w Afryce, Chinach i Korei. Stosuje r\u00f3wnie\u017c sprawdzone i naukowo udokumentowane metody Dietetycznej Korekty \u017bywienia, pracowa\u0142 naukowo na Uniwersytetach w Warszawie i Montrealu. Jest autorem wielu prac naukowych.\"\"<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pisz\u0105c kilkakrotnie na temat geriatrii, nauki zajmuj\u0105cej si\u0119 procesami starzenia (aging, ang.) nie my\u015bla\u0142em, \u017ce temat ten wywo\u0142a tak du\u017ce zainteresowanie Czytelnik\u00f3w. I s\u0142usznie, bo…<\/p>\n","protected":false},"author":700,"featured_media":256122,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[566],"tags":[],"class_list":["post-256120","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-szczesny-andrews"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/256120","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/700"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=256120"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/256120\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":256123,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/256120\/revisions\/256123"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/256122"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=256120"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=256120"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=256120"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}