{"id":256165,"date":"2026-11-13T16:00:20","date_gmt":"2026-11-13T21:00:20","guid":{"rendered":"https:\/\/bejsment.com\/?p=256165"},"modified":"2026-11-13T17:09:56","modified_gmt":"2026-11-13T22:09:56","slug":"nie-zapomnieli-o-polskich-zeslancach-pomnik-w-reginie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/2026\/11\/13\/nie-zapomnieli-o-polskich-zeslancach-pomnik-w-reginie\/","title":{"rendered":"Nie zapomnieli o polskich zes\u0142a\u0144cach. Pomnik w Reginie"},"content":{"rendered":"
\"\"

8 listopada na cmentarzu Riverside Memorial Park w Reginie ods\u0142oni\u0119to nowy pomnik upami\u0119tniaj\u0105cy polskich weteran\u00f3w i setki Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy osiedlili si\u0119 w Saskatchewan po przesiedleniu w wyniku wojny.<\/p><\/div>\n

Mia\u0142a zaledwie siedem lat, kiedy sowieccy \u017co\u0142nierze wtargn\u0119li do jej rodzinnego domu w Polsce i kazali wszystkim natychmiast si\u0119 spakowa\u0107. Dzi\u015b Danuta Lukomski, znana w Kanadzie jako Donna, wci\u0105\u017c pami\u0119ta tamten zimowy poranek. Jej historia jest jedn\u0105 z wielu, kt\u00f3re upami\u0119tnia nowy pomnik ods\u0142oni\u0119ty na cmentarzu Riverside Memorial Park w Reginie, w prowincji Saskatchewan.<\/strong><\/p>\n

Pomnik po\u015bwi\u0119cono oko\u0142o 200 polskim weteranom oraz setkom Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy po II wojnie \u015bwiatowej znale\u017ali schronienie w Saskatchewan. Wielu z nich wcze\u015bniej prze\u017cy\u0142o sowieckie deportacje, obozy pracy i wieloletni\u0105 tu\u0142aczk\u0119.<\/p>\n

Dwie godziny na opuszczenie domu<\/strong><\/h3>\n

By\u0142 10 lutego 1940 roku. Danuta mieszka\u0142a z rodzicami i trzema siostrami, gdy do drzwi zapukali uzbrojeni sowieccy \u017co\u0142nierze.<\/p>\n

\u2013 Macie dwie godziny na spakowanie rzeczy. Zabierzcie jedzenie i ciep\u0142e ubrania. Je\u015bli tego nie zrobicie, zdechniecie jak psy na ulicy \u2013 wspomina s\u0142owa jednego z nich.<\/p>\n

\"\"

Danuta \u0141ukomski, po lewej, mia\u0142a siedem lat, gdy do jej drzwi zapukali sowieccy \u017co\u0142nierze z du\u017cymi karabinami i nakazali jej rodzinie opu\u015bci\u0107 dom w Polsce.<\/p><\/div>\n

Na zewn\u0105trz czeka\u0142 zaprz\u0119\u017cony w konie w\u00f3z. Rodzin\u0119 wepchni\u0119to do \u015brodka, gdzie znajdowali si\u0119 ju\u017c inni deportowani. \u017bo\u0142nierze zamkn\u0119li drzwi.<\/p>\n

\u2013 Nie wiedzieli\u015bmy, dok\u0105d nas zabieraj\u0105 \u2013 opowiada Lukomski.<\/p>\n

Po tygodniach podr\u00f3\u017cy rodzina dotar\u0142a w okolice Archangielska, na p\u00f3\u0142nocy Rosji. Znalaz\u0142a si\u0119 w\u015br\u00f3d setek tysi\u0119cy Polak\u00f3w wywo\u017conych przez w\u0142adze sowieckie do oboz\u00f3w pracy.<\/p>\n

Warunki by\u0142y dramatyczne. Deportowani mieszkali w wielkim baraku, spali na prowizorycznych pos\u0142aniach ze sklejki i musieli pracowa\u0107, aby otrzyma\u0107 jedzenie.<\/p>\n

Posi\u0142ki sk\u0142ada\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z rybnej zupy, po kt\u00f3rej cz\u0119sto chorowali. Danuta pami\u0119ta, jak przeszukiwa\u0142a \u015bmieci w poszukiwaniu obierek ziemniaczanych. Matka wykorzystywa\u0142a je do przygotowania zupy.<\/p>\n

\u2013 Umierali\u015bmy z g\u0142odu, a wszy dos\u0142ownie zjada\u0142y nas \u017cywcem \u2013 wspomina.<\/p>\n

\"\"

Danuta \u0141ukomski, 94 lata, siedzi w swoim domu w Reginie, trzymaj\u0105c zdj\u0119cie swoje i swojego m\u0119\u017ca George’a, kt\u00f3rego pozna\u0142a wkr\u00f3tce po przyje\u017adzie do Reginy.<\/p><\/div>\n

Rodzina sp\u0119dzi\u0142a w tych warunkach trzy lata. Ojciec Danuty zmar\u0142.<\/p>\n

Przez Afryk\u0119 do Saskatchewan<\/strong><\/h3>\n

Szansa na opuszczenie Zwi\u0105zku Sowieckiego pojawi\u0142a si\u0119 wraz z tworzeniem polskiej armii. Rodzina trafi\u0142a nast\u0119pnie do kolejnych oboz\u00f3w dla uchod\u017ac\u00f3w w Indiach i Afryce.<\/p>\n

Danuta wspomina, \u017ce gdy mia\u0142a 16 lat, do obozu w Afryce przybyli przedstawiciele kanadyjskich w\u0142adz. Oferowali roczne kontrakty pracy osobom, kt\u00f3re uko\u0144czy\u0142y 17 lat.<\/p>\n

\"\"

Lukomski, druga od lewej w pierwszej grupie, przed poci\u0105giem, kt\u00f3ry by\u0142 cz\u0119\u015bci\u0105 jej podr\u00f3\u017cy do Kanady po pobycie w kilku obozach dla uchod\u017ac\u00f3w.<\/p><\/div>\n

Dziewczyna tak bardzo pragn\u0119\u0142a rozpocz\u0105\u0107 nowe \u017cycie, \u017ce poda\u0142a nieprawdziwy wiek, aby zakwalifikowa\u0107 si\u0119 do wyjazdu.<\/p>\n

W 1949 roku dotar\u0142a do Kanady i rozpocz\u0119\u0142a prac\u0119 na farmie w Abernethy w Saskatchewan. P\u00f3\u017aniej zamieszka\u0142a w Reginie, gdzie pozna\u0142a przysz\u0142ego m\u0119\u017ca George\u2019a. Wysz\u0142a za niego w wieku 19 lat.<\/p>\n

Zbudowa\u0142a rodzin\u0119, kt\u00f3rej rozmiary dzi\u015b robi\u0105 wra\u017cenie: ma sze\u015bcioro dzieci, 16 wnucz\u0105t i 23 prawnucz\u0105t.<\/p>\n

Pomnik dla tych, kt\u00f3rzy prze\u017cyli<\/strong><\/h3>\n

Nowy monument powsta\u0142 z inicjatywy Polish Canadian Cultural Club w Reginie.<\/p>\n

Przewodnicz\u0105cy organizacji Bron Nurkowski wyja\u015bnia, \u017ce jego konstrukcja ma g\u0142\u0119bok\u0105 symbolik\u0119.<\/p>\n

Stal reprezentuje si\u0142\u0119 polskich zes\u0142a\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy przybyli do Kanady niemal bez \u017cadnego maj\u0105tku, a mimo to potrafili zbudowa\u0107 nowe \u017cycie. Okr\u0105g\u0142y kszta\u0142t symbolizuje \u0142\u0105cz\u0105ce ich wi\u0119zi, wytrwa\u0142o\u015b\u0107 oraz przywi\u0105zanie do rodziny i tradycji.<\/p>\n

Nurkowski r\u00f3wnie\u017c pochodzi z rodziny dotkni\u0119tej sowieckimi represjami.<\/p>\n

Jego ojciec Stefan mia\u0142 13 lat, gdy sowieccy \u017co\u0142nierze zabrali go z rodzinnej miejscowo\u015bci na p\u00f3\u0142noc od Kijowa. Wraz z rodzicami i sze\u015bciorgiem rodze\u0144stwa zosta\u0142 wywieziony do obozu pracy na Syberii.<\/p>\n

Sp\u0119dzi\u0142 tam dwa lata. W wieku 16 lat wst\u0105pi\u0142 do polskiego wojska, a p\u00f3\u017aniej wyemigrowa\u0142 do Kanady. Pocz\u0105tkowo pracowa\u0142 na farmie w pobli\u017cu Yorkton, zanim osiedli\u0142 si\u0119 w Reginie.<\/p>\n

\"\"

Bron Nurkowski trzyma ramk\u0119 z medalami Wojska Polskiego, kt\u00f3re otrzyma\u0142 jego ojciec.<\/p><\/div>\n

Syn przyznaje, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 dramatycznych prze\u017cy\u0107 ojca pozna\u0142 dopiero nied\u0142ugo przed jego \u015bmierci\u0105 w 1996 roku.<\/p>\n

\u2013 Wielu weteran\u00f3w i ludzi, kt\u00f3rzy przeszli przez obozy pracy, nie opowiada\u0142o o swoich do\u015bwiadczeniach. To by\u0142y okropno\u015bci, do kt\u00f3rych nie chcieli wraca\u0107 \u2013 t\u0142umaczy.<\/p>\n

Jego zdaniem zachowanie tych wspomnie\u0144 jest dzi\u015b szczeg\u00f3lnie wa\u017cne, poniewa\u017c coraz mniej \u015bwiadk\u00f3w tamtych wydarze\u0144 mo\u017ce osobi\u015bcie przekaza\u0107 swoje historie m\u0142odszym pokoleniom.<\/p>\n

Czego nie mo\u017cna cz\u0142owiekowi odebra\u0107<\/strong><\/h3>\n

Danuta Lukomski uczestniczy\u0142a w uroczystym ods\u0142oni\u0119ciu pomnika. Przez wiele lat nie m\u00f3wi\u0142a publicznie o swoich wojennych do\u015bwiadczeniach. Dopiero w p\u00f3\u017aniejszym okresie \u017cycia zdecydowa\u0142a si\u0119 podzieli\u0107 wspomnieniami.<\/p>\n

Dzi\u015b podkre\u015bla, \u017ce ka\u017cdego dnia stara si\u0119 niczego nie \u017c\u0105da\u0107 od \u017cycia, a za wszystko by\u0107 wdzi\u0119czna.<\/p>\n

\"\"

Lukomski (w \u015brodku) w towarzystwie oko\u0142o 50 cz\u0142onk\u00f3w rodziny ogl\u0105da\u0142a ods\u0142oni\u0119cie pomnika.<\/p><\/div>\n

M\u0142odym ludziom przekazuje jedn\u0105 szczeg\u00f3lnie wa\u017cn\u0105 rad\u0119: powinni zdobywa\u0107 wiedz\u0119 i wykszta\u0142cenie.<\/p>\n

\u2013 Mo\u017cecie straci\u0107 wszystko, co posiadacie. Tak jak ja straci\u0142am dom w Polsce i ca\u0142y maj\u0105tek. Ale wykszta\u0142cenia nikt wam nie odbierze \u2013 m\u00f3wi.<\/p>\n

Dzi\u0119ki nowemu pomnikowi w Reginie historia Danuty i setek innych polskich zes\u0142a\u0144c\u00f3w pozostanie cz\u0119\u015bci\u0105 pami\u0119ci kolejnych pokole\u0144 kanadyjskiej Polonii.<\/p>\n

Na podst. CBC<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mia\u0142a zaledwie siedem lat, kiedy sowieccy \u017co\u0142nierze wtargn\u0119li do jej rodzinnego domu w Polsce i kazali wszystkim natychmiast si\u0119 spakowa\u0107. Dzi\u015b Danuta Lukomski, znana w…<\/p>\n","protected":false},"author":57,"featured_media":256171,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[576,3],"tags":[],"class_list":["post-256165","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polacy-w-kanadzie-3","category-top-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/256165","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/57"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=256165"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/256165\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":256172,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/256165\/revisions\/256172"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/256171"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=256165"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=256165"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=256165"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}