![\"zz](\"https:\/\/bejsment.com\/wp-content\/uploads\/2013\/08\/zz-toma-A-tak-wita-przybyszow-Wilno.jpg\")
<\/a><\/p>\nPolska w Wilnie<\/b><\/p>\n
Ju\u017c po wje\u017adzie do miasteczka wida\u0107, jak wiele dr\u00f3g w Wilnie ma polsko-brzmi\u0105ce nazwy – Kuiak Rd., Wilno South, Borutski Street, czy Smaglinski Stoppa Pkwy, jedna z g\u0142\u00f3wnych arterii w okolicy. Nieopodal – Jezioro Yantha (Yanta to nazwisko kaszubskie). Na g\u0142\u00f3wnych skrzy\u017cowaniach du\u017ce, drewniane krzy\u017ce i rozsiane po okolicy kaszubskie kapliczki przydro\u017cne. Krzy\u017ce nosz\u0105 nazwiska Kaszub\u00f3w, kt\u00f3rzy si\u0119 nimi opiekowali: Recoskie Cross, Pecoski Cross, Kosnaski Cross… W sumie 22. Kaszubi stawiali je, bo gdy tu przyjechali w XIX w. ko\u015bcio\u0142a nie by\u0142o w pobli\u017cu, a modli\u0107 si\u0119 trzeba by\u0142o codzie\u0144, wi\u0119c odmawiali modlitw\u0119 przy krzy\u017cach.<\/p>\n
<\/a>Wiele miejsc w Wilnie i okolicy nosi kaszubskie nazwy<\/p><\/div>\n
Przy jednej z dr\u00f3g dojazdowych do Wilna stoj\u0105 dwie, jedna po drugiej, wysokie na 7 metr\u00f3w, drewniane bramy anonsuj\u0105ce tereny oboz\u00f3w harcerskich. Wypisany du\u017cymi literami napis przy wje\u017adzie do pierwszego z nich m\u00f3wi – Karpaty, na drugim wypisano –<\/p>\n
<\/a>Pomnik dla Szarych Szereg\u00f3w jest po\u0142o\u017cony niedaleko od Wilna<\/p><\/div>\n
Giewont. Ma\u0142o tego.<\/p>\n
Po drugiej stronie drogi, naprzeciwko obu oboz\u00f3w, rozleg\u0142a przestrze\u0144 wielko\u015bci pola do pi\u0142ki no\u017cnej, a na polu powiewaj\u0105ca na maszcie flaga bia\u0142oczerwona. W jednym z r\u00f3g pola, zaro\u015bni\u0119tego po kolana wysok\u0105 traw\u0105, usypane 10-metrowe wzg\u00f3rze-pomnik. Na wzg\u00f3rzu ruiny symbolicznego miasta przedstawiaj\u0105ce zburzon\u0105 w czasie ostatniej wojny Warszaw\u0119.<\/p>\n
W\u015br\u00f3d pomnikowych ruin wyryty w ziemi znak Polski Walcz\u0105cej, a na murze obok kr\u00f3tki opis historii Szarych Szereg\u00f3w, kt\u00f3rzy, jak si\u0119 okazuje, powstali w Poznaniu i w skr\u00f3cie nazywali si\u0119 na pocz\u0105tku wojny SS. Ten pomnik to dla nich. Woko\u0142o \u017cywej duszy.<\/p>\n
Mo\u017cna powiedzie\u0107 – co za pami\u0119\u0107 o Polsce. Co za cze\u015b\u0107 dla ojczyzny, miejsca oddalonego od tych okolic o ponad 6 tys. kilometr\u00f3w i odsuni\u0119tego w czasie o prawie 70<\/p>\n
<\/a>Pomnik dla Szarych Szereg\u00f3w od wewn\u0105trz<\/p><\/div>\n
lat. Jak bardzo musia\u0142a Polska, Warszawa, Szare Szeregi, wojna zapa\u015b\u0107 w serce ludzi, kt\u00f3rzy pomnik-wzg\u00f3rze postawili.<\/p>\n
Tak kocha si\u0119 kraj matki i ojca. I pami\u0119\u0107 o dalekim, rodzinnym, do\u015bwiadczonym przez histori\u0119 kraju.<\/p>\n
<\/p>\n
Shulist i Tuski<\/b><\/p>\n
To w te okolice przyjecha\u0142 13 maja 2012 najwa\u017cniejszy obecnie Kaszub na \u015bwiecie, premier Polski Donald Tusk. Na miejscu ju\u017c powiedzia\u0142, \u017ce” czuje si\u0119, jak u siebie w domu”. W czasie wizyty posadzi\u0142 drzewko, odwiedzi\u0142 muzeum, a potem poszed\u0142 do pierwszego w historii Kanady polskiego ko\u015bcio\u0142a parafialnego. Dzisiaj ko\u015bci\u00f3\u0142 jest pod wezwaniem Matki Boskiej Cz\u0119stochowskiej. Na tym samym miejscu sta\u0142 kiedy\u015b ko\u015bci\u00f3\u0142 drewniany \u015bw. Stanis\u0142awa Kostki, zbudowany w<\/p>\n
<\/a>Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Matki Boskiej Cz\u0119stochowskiej Kr\u00f3lowej Polski w Wilnie<\/p><\/div>\n
1876, ale ten ca\u0142kowicie sp\u0142on\u0105\u0142 60 lat potem.<\/p>\n
“Tusk przyjecha\u0142 z w\u0142asnej inicjatywy – m\u00f3wi miejscowy Kaszub David Shulist, od 2010 burmistrz Madawaska Valley – s\u0142ysza\u0142 o nas i postanowi\u0142 wpa\u015b\u0107”. Dodaje, \u017ce w czasie wizyty wysypali oboje z premierem na zewn\u0119trzn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 d\u0142oni kaszubsk\u0105 “tobak\u0119” i przez jaki\u015b czas g\u0142\u0119boko niuchali.<\/p>\n
“M\u00f3wi\u0142em do niego po kaszubsku”, m\u00f3wi z dum\u0105 burmistrz, kt\u00f3rego pradziadowie przyjechali w te strony w 1858. Tusk odpowiada\u0142 mu \u0142amanym kaszubskim. Na po\u017cegnanie, wed\u0142ug relacji Davida Shulist, premier powiedzia\u0142 do wszystkich “Wiedno Kaszebe” (Kaszuby na zawsze).<\/p>\n
Kultura kaszubska tak mocno wesz\u0142a Shulistowi w krew, \u017ce za\u0142o\u017cyl Wilno Heritage Society. Dzia\u0142a w nim ze swoim znajomym: Peter Glofcheskie, Phil Biernaskie, Mike Polubeskie, czy Ray Chapeskie. Za swe starania otrzyma\u0142 w Polsce w maju 2013 nagrod\u0119 “Stolem”, co po kaszubsku znaczy “Gigant”. Tusk tak\u017ce jest w\u015br\u00f3d jej laureat\u00f3w.<\/p>\n
<\/a>Kaszubska kapliczka przy jednej z dr\u00f3g dojazdowych do Wilna<\/p><\/div>\n
Wilno i okolice<\/b><\/p>\n
Dane spisu powszechnego m\u00f3wi\u0105, \u017ce w Madawaska Valley, gdzie le\u017cy Wilno mieszka 490 Kanadyjczyk\u00f3w polskiego pochodzenia.<\/p>\n
Nieopodal, w jednostce administracyjnej Hagarty, Killaloe i Richards Township, mamy, wed\u0142ug spisu, kolejne 155 osoby przyznaj\u0105ce si\u0119 do znajomo\u015bci j\u0119zyka polskiego. Dorzuci\u0107 do tego nale\u017cy dodatkowe 145 os\u00f3b m\u00f3wiace po polsku w s\u0105siaduj\u0105cej z Wilnem ma\u0142ej miejscowo\u015bci Barry’s Bay. Na du\u017cym, ale ma\u0142o zamieszkanym obszarze mamy wi\u0119c prawie 700 os\u00f3w, kt\u00f3re przyznaj\u0105 si\u0119 do swoich korzeni. Dla jasno\u015bci obrazu trzeba doda\u0107, \u017ce to Kanadyjczycy polskiego pokolenia, nie ludzie urodzeni w Polsce.<\/p>\n
Jedn\u0105 z takich os\u00f3b hest Theresa Bloskie, 18-letnia kobieta, kt\u00f3ra pracuje w g\u0142\u00f3wnym<\/p>\n
<\/a>Theresa Blotskie, kt\u00f3rej przodkowie przybyli do Wilna w 1858, pracuje w muzeum kultury kaszubskiej w Wilnie<\/p><\/div>\n
budynku ma\u0142ego muzeum kultury kaszubskiej w Wilnie, po\u0142o\u017conego przy g\u0142\u00f3wnej drodze przecinaj\u0105cej osad\u0119.<\/p>\n
“Jestem Kaszubk\u0105 sz\u00f3stego pokolenia”, informuje Theresa, kt\u00f3ra ma 26-letni\u0105 siostr\u0119 Mary Bloskie. Ani jedna, ani druga nie m\u00f3wi\u0105 jednak po polsku. “Gdy nasi rodzice uczyli si\u0119 w szkole brali lekcje polskiego – m\u00f3wi – ale jak my byli\u015bmy uczniami takich lekcji ju\u017c nie by\u0142o”.<\/p>\n
Du\u017co starsza od m\u0142odej Theresy, kt\u00f3re lekcje kaszubskiego w szkole pobiera\u0142a to pracowniczka tego samego muzeum Margaret Biernaskie, Kaszubka pi\u0105tego pokolenia. Od kilkunastu lat na emeryturze, pani Margaret, kt\u00f3ra urodzi\u0142a si\u0119 w po\u0142o\u017conym niedaleko miasteczku (a jak\u017ce!) Kaszuby, m\u00f3wi dosy\u0107 dobrze po kaszubsku, chocia\u017c trzeba dobrze si\u0119 ws\u0142ucha\u0107, aby wszystko zrozumie\u0107.<\/p>\n
“Pierwsi polscy osadnicy, kt\u00f3rzy tu przyjechali mieli 4 lata, \u017ceby pokaza\u0107, \u017ce mog\u0105 wy\u017cywi\u0107 si\u0119 z ziemi”, opowiada pani Biernaskie, siedz\u0105c w izbie jednego z tradycyjnych dom\u00f3w kaszubskich, kt\u00f3re znajduje si\u0119 na terenie muzeum w Wilnie. Osadnicy musieli wyr\u0105ba\u0107 las pod dzia\u0142k\u0119, oczy\u015bci\u0107 ziemi\u0119 z kamieni, zaora\u0107 pole. Je\u015bli warunk\u00f3w dotrzymali w\u0142adze dawa\u0142y im po 4 latach prawo w\u0142asno\u015bci dzia\u0142ki. Zazwyczaj by\u0142o to 100 akr\u00f3w na rodzin\u0119.<\/p>\n
<\/a>Napis w muzeum kultury kaszubskiej w Wilnie<\/p><\/div>\n
“Izby by\u0142y bez pod\u0142ogi, w rogu by\u0142o legowisko, a w dachu dziura – opowiada pani Biernaskie – w zimie ogie\u0144 pali\u0142 si\u0119 ca\u0142\u0105 dob\u0119”. Aby duchowo przetrwa\u0107 ci\u0119\u017ckie kanadyjskie zimy Kaszubi zabawiali si\u0119 opowiadaj\u0105c dowcipne historie o wilkach, kt\u00f3re wpada\u0142y do izby i zabiera\u0142y tego, co nie zd\u0105\u017cy\u0142 wystarczaj\u0105co szybko uciec po schodach z izby na pi\u0119tro.<\/p>\n
<\/p>\n
Polka w Barry’s Bay<\/b><\/p>\n
Aby przenie\u015b\u0107 si\u0119 z historii do czas\u00f3w bardziej wsp\u00f3\u0142czesnych trzeba pojecha\u0107 do po\u0142o\u017conego niedaleko od Wilna miasteczka Barry’s Bay. Ju\u017c zaraz przy wje\u017adzie do niego wida\u0107 znajduj\u0105y si\u0119 na ma\u0142ym placu, w samym \u015brodku miasteczka, samolot-pomnik. To samolot, kt\u00f3rym lata\u0142 Janusz \u017burakowski, s\u0142ynny w tych stronach polski lotnik.<\/p>\n
Popiersia Polaka tam nie ma, ale jest sporo informacji o lotniku, kt\u00f3ry po zako\u0144czeniu s\u0142u\u017cby wojennej pracowa\u0142 w Kanadzie jako pilot do\u015bwiadczalny w latach 50. Ws\u0142awi\u0142 si\u0119 jako pilot, kt\u00f3ry prze\u0142ama\u0142 barier\u0119 d\u017awi\u0119ku w 1952, powtarzaj\u0105c wyczyn Amerykanina Chucka Yagera, kt\u00f3ry 5 lat wcze\u015bniej jako pierwszy dokona\u0142 tego czynu. Po zako\u0144czeniu kariery \u017burakowski otworzy\u0142 w Barry’s Bay kurort o nazwie Kartuzy Lodge, gdzie umar\u0142 w 2004.<\/p>\n