{"id":40036,"date":"2014-03-29T14:36:35","date_gmt":"2014-03-29T18:36:35","guid":{"rendered":"https:\/\/bejsment.com\/?p=40036"},"modified":"2014-03-27T19:14:08","modified_gmt":"2014-03-27T23:14:08","slug":"henryk-raston-wspomnienie-1924-2013","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/2014\/03\/29\/henryk-raston-wspomnienie-1924-2013\/","title":{"rendered":"Henryk Raston – wspomnienie (1924 – 2013)"},"content":{"rendered":"

Na pierwszej stronie ma\u0142ej ksi\u0105\u017ceczki z tward\u0105 ok\u0142adk\u0105, widnieje napis: \u201eRubinstein Henryk Antoni. Pami\u0119tnik (za\u0142o\u017cony na terenie Szkocji w kwietniu 1944 roku.)\u201d. Starannym pismem zaczyna sw\u0105 opowie\u015b\u0107 Henryk Antoni Raston.<\/b> 13 marca min\u0119\u0142a pierwsza rocznica jego \u015bmierci.<\/b><\/p>\n

\"W<\/a>

W mundurku szkolnym, rok 1933<\/p><\/div>\n

Urodzi\u0142 si\u0119 1 lipca 1924 r. w Warszawie. Ojciec jego by\u0142 in\u017cynierem elektro-mechanikiem, specjalist\u0105 kablowcem. Ojciec i matka uko\u0144czyli gimnazjum w Warszawie, po czym ojciec wyjecha\u0142 na Politechnik\u0119 do Niemiec. \u015aci\u0105gn\u0105\u0142 do siebie matk\u0119 i zosta\u0142 tam pracuj\u0105c w zak\u0142adach Kruppa. W 1921 r. wr\u00f3cili do Polski wraz z sze\u015bcioletni\u0105 w\u00f3wczas c\u00f3reczk\u0105 Rit\u0105. Po przybyciu do Warszawy, ojciec otrzyma\u0142 posad\u0119 dyrektora technicznego ma\u0142ej fabryczki \u201eKabel\u201d, przy ul. Kaczej 9\/11. Po paru latach sta\u0142a si\u0119 to jedna z najwi\u0119kszych kablowni w Polsce, ciesz\u0105ca si\u0119 zaufaniem sfer wojskowych. Na \u015bwiat przyszed\u0142 Henryk. Matka, pracuj\u0105c w towarzystwach spo\u0142ecznych, nie mog\u0142a si\u0119 nim zajmowa\u0107. Imienia pierwszej opiekunki Henryk nie pami\u0119ta. Do dwu i p\u00f3\u0142 letniego p\u0119taka przysz\u0142a m\u0142oda, pe\u0142na energii panna Maria Milczy\u0144ska i by\u0142a u niego lat jedena\u015bcie. Panna Maria by\u0142a dla niego kim\u015b wi\u0119cej ni\u017c opiekunk\u0105; by\u0142a po ojcu, kt\u00f3rego ub\u00f3stwia\u0142, najbli\u017csz\u0105 osob\u0105.<\/p>\n

We wczesnym dzieci\u0144stwie podr\u00f3\u017cowal du\u017co po Polsce z rodzicami i pann\u0105 Mari\u0105. Jak we mgle wspomina ma\u0142y maj\u0105teczek ziemski krewnych panny Marii, po\u0142o\u017cony w\u015br\u00f3d zielonych las\u00f3w na Wile\u0144szczy\u017anie, prosi\u0119ta wychodz\u0105ce z chlewu i siebie na kucyku. Przez szereg lat je\u017adzili ca\u0142\u0105 rodzin\u0105, na okres letni, do malowniczo po\u0142o\u017conej w\u015br\u00f3d g\u00f3r Rabki. W kopalni soli w Wieliczce oczarowa\u0142 go majestat kr\u00f3lestwa wykutego w bia\u0142ym po\u0142yskuj\u0105cym minerale.<\/p>\n

Na drugim pi\u0119trze domu, w kt\u00f3rym si\u0119 urodzi\u0142, przy fabryce \u201eKabel\u201d, mieszka\u0142 wsp\u00f3\u0142pracownik ojca z \u017con\u0105 i dwojgiem dzieci. Henryk zaprzyja\u017anil si\u0119 z nieco m\u0142odszym od siebie Zdzisiem i bawili si\u0119 razem od najm\u0142odszych lat. W 1930 r. zosta\u0142 przyj\u0119ty do szko\u0142y powszechnej. Ze Zdzichem siedzieli w jednej \u0142awce. Razem chodzili do szko\u0142y, wracali do domu i odrabiali lekcje. Tak by\u0142o dop\u00f3ki nie przeszed\u0142 do pi\u0105tego oddzia\u0142u nowego typu. Tu us\u0142ysza\u0142 pierwszy raz w \u017cyciu, kim jest. Dot\u0105d, nie s\u0142ysz\u0105c j\u0119zyka \u017cydowskiego w domu, a b\u0119d\u0105c wychowany przez katoliczk\u0119, uwa\u017ca\u0142 si\u0119 za chrze\u015bcijanina. Chodzi\u0142 z pann\u0105 Mari\u0105 do ko\u015bcio\u0142a, odmawia\u0142 z ni\u0105 rano i wiecz\u00f3r pacierze, zdejmowa\u0142 czapk\u0119 przed figurami i ko\u015bcio\u0142em. Od tej pory poczu\u0142 si\u0119 nieszcz\u0119\u015bliwym. Opr\u00f3cz jednego Zdzicha, nie mia\u0142 koleg\u00f3w.<\/p>\n

W tym samym mniej wi\u0119cej czasie, ojciec kupi\u0142 will\u0119 w Skolimowie, letnisku oddalonym o 20 km od Warszawy. Na czas letni wyje\u017cd\u017ca\u0142 z matk\u0105, siostr\u0105 i pann\u0105 Mari\u0105 do tej willi. Ojciec zostawa\u0142 w fabryce, przyje\u017cd\u017caj\u0105c na niedziele i \u015bwi\u0119ta.<\/p>\n

W 1935 r. przeszed\u0142 do 1 klasy gimnazjum. W tym te\u017c roku odesz\u0142a od niego panna Maria, ale jeszcze zachodzi\u0142a do niego. W 1937 r. siostra wysz\u0142a za m\u0105\u017c.<\/p>\n

W okresie szkolnym je\u017adzi\u0142 na kilkutygodniowe wycieczki szkolne.\u00a0 Pozna\u0142 \u015bwietn\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107 Krakowa, ma\u0142e uliczki \u0141odzi z szeregiem tkalni i morze! W 1938 r. pojecha\u0142 na trzytygodniowe wakacje Bo\u017cego Narodzenia w g\u00f3ry do Zakopanego i na zawsze zachowa\u0142 niezapomniane widoki.<\/p>\n

\"Afryka<\/a>

Afryka 1942<\/p><\/div>\n

Na wiosn\u0119 1939 r. zda\u0142 tzw. \u201ema\u0142\u0105 matur\u0119\u201d i przeszed\u0142 do pierwszej klasy liceum mat.-fiz. Nie by\u0142o mu jednak danym sko\u0144czy\u0107 je. 1 wrze\u015bnia 1939 r. w jego \u017cyciu i milion\u00f3w Polak\u00f3w rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 nowa era.<\/p>\n

Wojna zasta\u0142a ich w Skolimowie. 3 wrze\u015bnia ojciec przys\u0142a\u0142 po nich samoch\u00f3d ci\u0119\u017carowy, kt\u00f3rym przyjechali do Warszawy. W nocy z 6-go na 7-go, zarz\u0105dzona zosta\u0142a ewakuacja miasta. Rano 7-go, ponad 300-tysi\u0119czna rzesza ludzi opu\u015bci\u0142a swoje miejsca i ruszy\u0142a w nieznane, zape\u0142niaj\u0105c drogi wiod\u0105ce na wsch. i na p\u0142d. wsch. By\u0142 z siostr\u0105 mi\u0119dzy nimi w wozie osobowym jednego z przyjaci\u00f3\u0142 ojca. W p\u00f3\u0142 godziny po nich, ojciec, matka, m\u0105\u017c siostry Danek i kilku robotnik\u00f3w wyjechali na ci\u0119\u017car\u00f3wce fabrycznej. Im uda\u0142o si\u0119 jeszcze przedosta\u0107 na Siedlce, ojca skierowano na Lublin.<\/p>\n

Zastali Siedlce w gruzach i p\u0142omieniach po nalocie. Droga ich prowadzi\u0142a przez Brze\u015b\u0107 nad Bugiem, Kobry\u0144 i Jan\u00f3w do wsi Gorki, gdzie by\u0142 znajomy przyjaciela ojca. 17 wrze\u015bnia Rosjanie przekroczyli granic\u0119, zaj\u0119li Polsk\u0119 po Bug, zostawiaj\u0105c Niemcom reszt\u0119. Okupacja rosyjska zasta\u0142a ich ci\u0105gle jeszcze w Gorkach, rodzic\u00f3w w Pi\u0144sku. Danek po d\u0142ugiej w\u0119dr\u00f3wce przez poleskie b\u0142ota, do\u0142\u0105czy\u0142 do nich. W pierwszych dniach pa\u017adziernika udali si\u0119 furmankami do Janowa, a stamt\u0105d towarowym poci\u0105giem do Pi\u0144ska. Pi\u0144sk wybrali sobie jako miejsce spotkania z rodzicami na wypadek zgubienia si\u0119. Matk\u0119 zastali chor\u0105 i jej stan pogarsza\u0142 si\u0119 z dnia na dzie\u0144. Byli zmuszeni odda\u0107 j\u0105 do szpitala we Lwowie. (Czy pozosta\u0142a przy \u017cyciu? Szpital zosta\u0142 zniszczony w 1941 r.)<\/i><\/p>\n

Ojciec dosta\u0142 prac\u0119 jako in\u017cynier w fabryce zapa\u0142ek. Henrykowi uda\u0142o si\u0119 dosta\u0107 do pierwszej klasy liceum mat.-fiz., by\u0142ego gimnazjum pa\u0144stwowego. W listopadzie 1939 r. siostra, korzystaj\u0105c z jednodniowego otwarcia nowej granicy sowiecko-niemieckiej, uda\u0142a si\u0119 do Warszawy po rzeczy, przy sobie mieli tylko podr\u0119czne walizeczki. Po kilku tygodniach wr\u00f3ci\u0142a przez \u201ezielon\u0105 granic\u0119\u201d i przywioz\u0142a tyle, \u017ce wytrzymali potem sw\u00f3j pobyt. Sowieci wykupywali wszystko.<\/p>\n

Pod koniec 1939 r. w miasteczkach na wsch\u00f3d od Bugu porozlepiano afisze g\u0142osz\u0105ce, \u017ce wszyscy, kt\u00f3rych przedwojenne sta\u0142e miejsce zamieszkania znajdowa\u0142o si\u0119 na zach\u00f3d od linii demarkacyjnej, b\u0119d\u0105 musieli wkr\u00f3tce wybra\u0107: powr\u00f3t do dom\u00f3w lub paszporty sowieckie. Komisje urz\u0119dowa\u0142y we Lwowie, Bia\u0142ymstoku i Brze\u015bciu. Z przesz\u0142o miliona licz\u0105cej gromady, nieca\u0142e sto tysi\u0119cy zosta\u0142o przyj\u0119tych przez Niemc\u00f3w. Reszta, w my\u015bl zarz\u0105dzenia w\u0142adz rosyjskich, mia\u0142a przyj\u0105\u0107 ich obywatelstwo. Nikt, z ma\u0142ymi wyj\u0105tkami, nie chcia\u0142 skazywa\u0107 si\u0119 na to. Zacz\u0119\u0142y si\u0119 ob\u0142awy. Wraz z ca\u0142ymi rodzinami pakowano ofiary do wagon\u00f3w towarowych i wywo\u017cono na dalek\u0105 p\u00f3\u0142noc, wsch\u00f3d i po\u0142udnie Rosji. Znalaz\u0142 si\u0119 z siostr\u0105 i jej m\u0119\u017cem pomi\u0119dzy wywiezionymi 28 czerwca 1940 r. Ojciec nie by\u0142 w\u00f3wczas obecny. Pojecha\u0142 do Lwowa odwiedzi\u0107 matk\u0119 w szpitalu.<\/p>\n

W wagonie znajdowa\u0142o si\u0119 40 os\u00f3b, dokucza\u0142 brak powietrza i wody. Pod koniec lipca przybyli do Kot\u0142asu, portu po\u0142o\u017conego nad rzek\u0105 D\u017awin\u0105 ok. 600 km na p\u00f3\u0142noc od Archangielska. Stamt\u0105d przewieziono ich do Krasnowocka, dalej wozami, a p\u00f3\u017aniej pieszo, przebyli ok. 90 km dziel\u0105cych ich od miejsca przeznaczenia. Rzeczy jechaly \u0142\u00f3dkami. Naoko\u0142o ci\u0105gn\u0119\u0142y si\u0119 nieprzebyte lasy i bagna. Jedyn\u0105 drog\u0105, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy\u0142a ich ze \u015bwiatem, by\u0142a rzeka. W lecie \u0142\u00f3dk\u0105 lub pieszo, a w zimie saniami po lodzie na rzece. Ka\u017cde zboczenie z przetartego szlaku grozi\u0142o ugrz\u0119\u017ani\u0119ciem w \u015bniegu. Mieszkali w barakach, pe\u0142nych robactwa wysysaj\u0105cego krew. \u015aciany i po pewnym czasie wszystkie ich rzeczy, by\u0142y pokryte ple\u015bni\u0105. W dzie\u0144 nie mo\u017cna by\u0142o si\u0119 op\u0119dzic od komar\u00f3w much i b\u0105k\u00f3w. W lecie, na jesieni i w zimie, pracowali w lesie jako drwale, na wiosn\u0119 przy sp\u0142awie drzewa. Byli g\u0142odni, niewyspani i przem\u0119czeni. Tak min\u0105\u0142 rok.<\/p>\n

20 czerwca 1941 r. Niemcy zaatakowali Rosj\u0119, a wkr\u00f3tce – pakt sowiecko polski, na podstawie kt\u00f3rego, wszyscy obywatele polscy zostali zwolnieni z wi\u0119zie\u0144, oboz\u00f3w koncentracyjnych i zes\u0142a\u0144. 13 wrze\u015bnia 1941 r. otrzymali po\u015bwiadczenie polskiego obywatelstwa i pod koniec wrze\u015bnia, na uprzednio zbudowanych przez siebie tratwach, ruszyli w d\u00f3\u0142 rzeki. Po trzech tygodniach na wodzie, dostali si\u0119 do Krasnowocka, a stamt\u0105d statkiem do Kot\u0142asu. Z Kot\u0142asu wyruszyli na po\u0142udnie, aby dosta\u0107 si\u0119 do Taszkentu. \u017bywili si\u0119 suszonym makaronem i tylko od czasu do czasu udawa\u0142o im si\u0119 dosta\u0107 kawa\u0142ek chleba w zamian za machork\u0119. Po dw\u00f3ch tygodniach siostra zachorowa\u0142a na tyfus. Byli zmuszeni przerwa\u0107 podr\u00f3\u017c i uda\u0107 si\u0119 do szpitala w mie\u015bcie Turkiestan w Kazachskiej SSR. Rita po kilku tygodniach wysz\u0142a ze szpitala. Mieszkanie dostali nienajgorsze i tam zostali do wiosny 1942 r. Od czasu do czasu Danek je\u017adzi\u0142 do Czka\u0142owa i sprzedawa\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 ich rzeczy.<\/p>\n

W lutym 1942 wraz z Dankiem stan\u0119li na komisj\u0119 i zostali przyj\u0119ci do wojska. Boj\u0105c si\u0119, \u017ce mo\u017ce by\u0107 odrzucony ze wzgl\u0119du na wiek, przerobi\u0142 uprzednio dat\u0119 swego urodzenia na dokumencie z 1924 na 23 r. Pod koniec marca, \u017cegnany przez Rit\u0119 i Danka, uda\u0142 si\u0119 w podr\u00f3\u017c. Danek mia\u0142 wyjecha\u0107 na drugi dzie\u0144. (Czy wyjecha\u0142?)<\/i><\/p>\n

\"Po\u0142udniowa<\/a>

Po\u0142udniowa Afryka, czerwiec 1942<\/p><\/div>\n

Po kilku dniach jazdy poci\u0105giem doczepionym do wojskowego transportu, znalaz\u0142 si\u0119 wraz z innymi w Krasnowocku, porcie po\u0142o\u017conym nad Morzem Kaspijskim. Wsadzono ich na okr\u0119t i po dw\u00f3ch dniach znale\u017ali si\u0119 w Pachlewi, porcie w Persji. Zaprowadzono ich do \u0142a\u017ani i umundurowano. Na drugi dzie\u0144 za\u0142adowali si\u0119 do autobus\u00f3w i po trzech dniach znale\u017ali si\u0119 w stolicy Persji Teheranie, gdzie przebywali od 4 IV do 28 IV. G\u0142\u00f3wnym zaj\u0119ciem by\u0142y prace porz\u0105dkowe w obozie. 28 IV wyruszyli autobusami przez g\u00f3ry i pustynie do Iraku i od 3 V do 16 V przebywali nad jeziorem w namiotach, 60 mil od Bagdadu. Tam prze\u017cyli burz\u0119 piaskow\u0105 \u201eSamum\u201d ze \u015bmiertelnymi ofiarami i plag\u0119 skorpion\u00f3w. 16 V ruszyli w dalsz\u0105 drog\u0119. Pod wiecz\u00f3r zatrzymali si\u0119 na nocleg w obozie znajduj\u0105cym si\u0119 na piaskach Pustyni Arabskiej. Noc sp\u0119dzili pod go\u0142ym niebem w\u015br\u00f3d szakali i hien. Nazajutrz ruszyli dalej i po przebyciu Transjordanii znale\u017ali si\u0119 w Palestynie. Od 19 V do 4 VI zakwaterowali si\u0119 40 km od Tel Avivu w kolonii Afulah.<\/p>\n

\"Kwiecie\u0144<\/a>

Kwiecie\u0144 1945<\/p><\/div>\n

4 VI wyjechali poci\u0105giem do przystani nad Kana\u0142em Sueskim, promem przez kana\u0142 i poci\u0105giem do portu Suez. 6 VI za\u0142adowano ich na angielski okr\u0119t \u201eMaurytania\u201d. P\u0142yn\u0119li przez Morze Czerwone. 9 VI wp\u0142yn\u0119li na Ocean Indyjski i 16 VI przekroczyli r\u00f3wnik. Tego samego dnia, dotarli do portu Durban w P\u0142d. Afryce. Z Durbanu dostali si\u0119 do Pietermaritzburga. Ob\u00f3z znajdowa\u0142 si\u0119 dwie mile od miasta. 10 VIII opu\u015bcili Pietermaritzburg. 11 VIII za\u0142adowali si\u0119 na \u201eMaurytani\u0119\u201d i wyruszyli w drog\u0119 do Ameryki P\u0142n. 20 VIII zawin\u0119li do portu w Rio de Janeiro, stolicy Brazylii, gdzie dla zmylenia czujno\u015bci nieprzyjacielskich \u0142odzi podwodnych, przebywali prawie dwa tygodnie. 1 IX ruszyli dalej. Nast\u0119pny post\u00f3j wypad\u0142 w porcie jednej z wysp archipelagu \u201eBermudy\u201d. 15 IX ujrzeli brzeg USA i zatrzymali si\u0119 w Norfolk, porcie po\u0142o\u017conym w stanie Virginia. Dalej pojechali poci\u0105giem do Nowego Jorku. 17 IX ulokowano ich w koszarach znajduj\u0105cych si\u0119 w obr\u0119bie portu Hamilton. 22 IX opu\u015bcili Nowy Jork. 23 IX przybyli do portu Halifax w p\u0142d.-wsch.<\/p>\n

\"Wielka<\/a>

Wielka Brytania<\/p><\/div>\n

Kanadzie. 29 IX wyruszyli na francuskim okr\u0119cie \u201ePasteur\u201d, aby odby\u0107 ostatni etap drogi do Anglii. 6 X ujrzeli na horyzoncie wybrze\u017ce Irlandii i wkr\u00f3tce znale\u017ali si\u0119 w szkockim porcie Greenock. Z Greenock pojechali kolej\u0105 do Cowdenbeath, obozu rozdzielczego.<\/p>\n

W obozie zapisano go do artylerii p.l., ale chc\u0105c by\u0107 razem z dwoma kolegami, z kt\u00f3rymi nie roz\u0142\u0105cza\u0142 si\u0119 od Palestyny, poprosi\u0142 o przydzielenie do 16 Bat. Dragon\u00f3w. 16 X znalaz\u0142 si\u0119 w Dryburgh, miejscu postoju 3 kompanii i zosta\u0142 przydzielony do 1 plutonu. 17 X zacz\u0119\u0142y si\u0119 zaj\u0119cia i przeszkolenie rekruckie. 15 XII cz\u0119\u015b\u0107 ludzi zosta\u0142a wys\u0142ana do Nisbet House na kurs kierowc\u00f3w. W\u015br\u00f3d nich by\u0142a ca\u0142a ich trojka.<\/p>\n

31 XII mieli wsp\u00f3ln\u0105 kolacj\u0119. Nowy Rok 1943. Czwarty rok wojny. My\u015bli jego skierowa\u0142y si\u0119 do Rity i Danka. W tym czasie, gdy on spo\u017cywa sut\u0105 wieczerz\u0119, oni, je\u015bli zostali w Rosji, nie maj\u0105 mo\u017ce kawa\u0142ka chleba, a kochany jego ojciec, czy \u017cyje? Ostatni\u0105 wiadomo\u015b\u0107 od niego otrzyma\u0142 18 VI 1941 r. \"HR<\/a>Przed oczami stan\u0105\u0142 mu Skolim\u00f3w w \u015awi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia. Ca\u0142a rodzina przy stole, a w rogu choinka, pi\u0119knie przystrojona. Dziwnym mo\u017ce si\u0119 wydawa\u0107 komu\u015b, ta choinka z gwiazd\u0105 betlejemsk\u0105 w domu \u017cydowskim, ale w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce u nich obchodzono \u015bwi\u0119ta katolickie, a nie \u017cydowskie, kt\u00f3rych nie zna\u0142 i nie zna, w\u0142a\u015bnie dlatego uwa\u017ca\u0142 si\u0119 za chrze\u015bcijanina. Chcia\u0142 si\u0119 przechrzci\u0107. Nie zrobi\u0142 tego, ale nie oznacza to, \u017ce zaniecha\u0142 swego postanowienia. Czas utwierdza go w podj\u0119tej decyzji.<\/p>\n

W po\u0142owie lutego 1943 zda\u0142 egzamin i otrzyma\u0142 prawo jazdy na samochody i motocykle, a w kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej na \u201ecarrier\u201dsy. W drugiej po\u0142owie marca otrzyma\u0142 28-dniowy urlop ewakuacyjny i uda\u0142 si\u0119 do Londynu. Po powrocie do Dryburgh dosta\u0142 motocykl. W tym czasie nast\u0105pi\u0142o rozwi\u0105zanie Brygady Strzelc\u00f3w Podhala\u0144skich i po\u0142\u0105czenie jej z 16 Brygad\u0105 Pancern\u0105. Batalion ich, by\u0142y 16 Bat. Dragon\u00f3w, otrzyma\u0142 nazw\u0119 1 Bat. Strzelc\u00f3w Podhala\u0144skich i wraz z nazw\u0105 odziedziczy\u0142 po rozwi\u0105zanej brygadzie jej sztandar i tradycje. Wkr\u00f3tce wyjecha\u0142 do Thetford w Anglii na letnie manewry z dywizj\u0105 francusk\u0105 i kanadyjsk\u0105. Na jesieni za\u0142adowali sprz\u0119t na poci\u0105g. Cz\u0119\u015b\u0107 wojska za\u0142adowa\u0142a si\u0119 na samochody i wr\u00f3cili do Szkocji. Nast\u0105pi\u0142a reorganizacja dywizji. Przeniesiono ich do Nisbet House. Zosta\u0142 przeniesiony do nowoutworzonej kompanii broni wspieraj\u0105cych, lecz nie przebywali tam d\u0142ugo. Zim\u0119 z 1943 na 44 sp\u0119dzili w Galashiels. Na jego pro\u015bb\u0119 przeniesiono go do pocztu dow\u00f3dcy kompanii na kierowc\u0119 samochodu. Wys\u0142ano go te\u017c na kurs obserwator\u00f3w. Na wiosn\u0119 wyjechali do Anglii do Ampleforth, Yorkshire na ostateczne manewry, po kt\u00f3rych mieli wyruszy\u0107 do akcji.<\/p>\n

6 VI \u015bwiat zostal zelektryzowany wiadomo\u015bci\u0105 o inwazji kontynentu. Od tej chwili wyczekiwali momentu, gdy po\u015bl\u0105 ich na b\u00f3j. Dywizja ruszy\u0142a na po\u0142udnie do obozu przej\u015bciowego w Aldershot. Tam przeniesiono go z powrotem na motocykl do plutonu rozpoznawczego. 29 VII znale\u017ali si\u0119 w porcie Folkestone. 31 VII w nocy opu\u015bcili brzegi Anglii. 1 VIII wyl\u0105dowali bez przeszk\u00f3d we Francji. Skierowano ich w okolic\u0119 Bayeux, gdzie przebywali oko\u0142o tygodnia. Dywizja wchodzi\u0142a w sk\u0142ad 21 grupy armii dowodzonej przez marsza\u0142ka Mongomerego, nazwanej wraz ze wszystkimi wojskami sprzymierzonych, znajduj\u0105cymi si\u0119 na kontynencie, \u201eThe British Liberation Army\u201d. W nocy z 7 na 8 VIII 1944 zarz\u0105dzono pogotowie bojowe. O drugiej w nocy ruszyli. Pierwsze natarcie, pierwsza walka jego oddzia\u0142u zaczyna si\u0119…<\/p>\n

My\u015bli Henryka odbieg\u0142y na chwil\u0119 od walki. Spod jego pi\u00f3ra wy\u0142oni\u0142 si\u0119 d\u0142ugi wiersz: \u201eNoc by\u0142a pi\u0119kna, niebo gwia\u017adziste. Ksi\u0119\u017cyc wysy\u0142a\u0142 \u015bwiat\u0142o promieniste…\u201d… i powr\u00f3t z zamy\u015blenia. Noc w polu. Czo\u0142gi i dzia\u0142a przeciwpancerne. On na motocyklu. Ogie\u0144 niemieckich mo\u017adzierzy, bomby, p\u0142on\u0105ce wozy i lasy, dymy i j\u0119ki rannych zmieszane ze \u015bwistem bomb. Miejscowo\u015b\u0107 zaj\u0119ta. Natarcie sko\u0144czone. Nazajutrz kierunek na Falaise, ale min\u0119\u0142o kilka dni zanim tam dotarli. Tu ko\u0144czy si\u0119 pami\u0119tnik Henryka.<\/p>\n

W sierpniu 1944 r. 1 Polska Dywizja Pancerna wyl\u0105dowa\u0142a w Normandii we Francji. Henryk bral udzia\u0142 w ca\u0142ej walce a\u017c do ko\u0144ca wojny. Jesieni\u0105 1945 zosta\u0142 wys\u0142any do Szkocji, gdzie zda\u0142 pe\u0142n\u0105 matur\u0119. Chrzest przyj\u0105\u0142 w 1946 w Londynie, ojcem chrzestnym by\u0142 jego kolega Stanis\u0142aw Wojni\u0142owicz. Zmienil te\u017c wtedy nazwisko. W latach 1948-1951 studiowa\u0142 Electrical Engineering na Polish University College, University of London. W 1951 odnalaz\u0142, starsz\u0105 o 9 lat siostr\u0119 Rit\u0119 i jej m\u0119\u017ca Daniela w Kanadzie. Do Toronto przyby\u0142 12 czerwca 1951. Wiosn\u0105 1952 otrzyma\u0142 dyplom BASc na Wydziale Electrical Engineering na University of Toronto. W latach 1952-1955 pracowa\u0142 w Ferranti Electric Ltd. W 1955-1960 odby\u0142 studia podyplomowe na UofT i pracowa\u0142 na p\u00f3\u0142 etatu jako wyk\u0142adowca na wydziale elektrycznym. W 1960-1975 pracowa\u0142 jako in\u017cynier testuj\u0105cy w Canadian Standards Association. W 1975-1986 mia\u0142 pozycj\u0119 Assistant Manager w International Standardization Division of Standard Council of Canada. W 1986-1995 by\u0142 reprezentanem Real Estate Sales. Od stycznia 1996 udziela\u0142 korepetycji z matematyki. By\u0142 aktywnym cz\u0142onkiem Parent Teachers Association.<\/p>\n

\"27<\/a>

27 wrze\u015bnia 1967<\/p><\/div>\n

Do Stowarzyszenia In\u017cynier\u00f3w Polskich (w\u00f3wczas STP) wst\u0105pi\u0142 w 1952. Wst\u0105pi\u0142 r\u00f3wnie\u017c do SPK i ZPwK. Obywatelstwo kanadyjskie otrzyma\u0142 w 1953. W 1955 zorganizowa\u0142 the Polish Aliance, Toronto, Credit Union i by\u0142 prezesem i kierownikiem, bez wynagrodzenia, przez 35 lat. Uko\u0144czy\u0142 kilka kurs\u00f3w w dziedzinie organizacji zarz\u0105dzania i ksi\u0119gowo\u015bci.<\/p>\n

O\u017ceni\u0142 si\u0119 w wieku 43 lat. Jego przysz\u0142a \u017cona, Wanda przyjecha\u0142a z Polski na wizyt\u0119 w pa\u017adzierniu 1966, poznali si\u0119 na Sylwestra i wzi\u0119li \u015blub 23 wrze\u015bnia 1967. Po kilku latach urodzi\u0142a si\u0119 c\u00f3rka Joanna. W 2008 urodzi\u0142 si\u0119 wnuk Damian.<\/p>\n

Zmar\u0142 12 marca 2013 w Toronto. Henryk Raston prze\u017cyl pe\u0142ne \u017cycie z wieloma wzlotami i czasem upadkami, ale zawsze by\u0142o ono interesuj\u0105ce. By\u0142 nieraz trudny, uparty i nadmiernie zdeterminowany, lecz wszystko robi\u0142 z prawdziwym przekonaniem. By\u0142 dumnym Kanadyjczykiem, urodzi\u0142 si\u0119 przecie\u017c 1 lipca, na urodziny Kanady. By\u0142 tak\u017ce dumnym Polakiem, przywi\u0105zanym zawsze do swojej kultury.<\/p>\n

Opracowa\u0142a: Krystyna Sroczy\u0144ska<\/b><\/b><\/p>\n

\"Rok<\/a>

Rok 2008, przemarsz wraz z KPK Oddzia\u0142 Toronto<\/p><\/div>\n

\u00a0<\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na pierwszej stronie ma\u0142ej ksi\u0105\u017ceczki z tward\u0105 ok\u0142adk\u0105, widnieje napis: \u201eRubinstein Henryk Antoni. Pami\u0119tnik (za\u0142o\u017cony na terenie Szkocji w kwietniu 1944 roku.)\u201d. Starannym pismem zaczyna…<\/p>\n","protected":false},"author":4585,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[26,6],"tags":[],"class_list":["post-40036","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-polacy-w-ontario","category-series"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40036","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4585"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=40036"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40036\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40048,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40036\/revisions\/40048"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=40036"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=40036"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=40036"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}