{"id":59191,"date":"2015-05-09T14:17:47","date_gmt":"2015-05-09T18:17:47","guid":{"rendered":"https:\/\/bejsment.com\/?p=59191"},"modified":"2015-05-20T10:43:25","modified_gmt":"2015-05-20T14:43:25","slug":"zmarl-maciej-matthew-szymanski-zolnierz-ak-kanadyjski-architekt","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/2015\/05\/09\/zmarl-maciej-matthew-szymanski-zolnierz-ak-kanadyjski-architekt\/","title":{"rendered":"Maciej ‘Matthew’ Szyma\u0144ski"},"content":{"rendered":"

5 maja w Vancouver zmar\u0142 Maciej Szyma\u0144ski ps. Kruczkowski, \u017co\u0142nierz Zwi\u0105zku Jaszczurczego i NSZ, powstaniec warszawski i architekt na emigracji w Kanadzie.<\/strong><\/p>\n

\"Maciej<\/a>

Maciej Szyma\u0144ski w wojennej Warszawie, prawdopodobnie teren \u017boliborza, maj 1941 rok. Fot. Olgierd Budrewicz, ze zbior\u00f3w Fototeki MPW.<\/p><\/div>\n

Rodowity Warszawiak, urodzony 24 lutego 1926 roku, matur\u0119 zda\u0142 w roku 1943 na tajnych kompletach Liceum im. Joachima Lelewela w Warszawie. Nosi\u0142 pseudonimy “Kruczkowski\u201d (1941-1945) i “Iks\u201d (1945-1947). <\/strong><\/p>\n

Oto jego losy:<\/strong><\/p>\n

Maciej Szyma\u0144ski w latach 1941-42 by\u0142 cz\u0142onkiem Zwi\u0105zku Jaszczurczego, a od 1942 r. \u017co\u0142nierzem Narodowych Si\u0142 Zbrojnych. W konspiracji ko\u0144czy Szko\u0142\u0119 Podchor\u0105\u017cych NSZ w stopniu kaprala podchor\u0105\u017cego. W okresie od kwietnia 1943 r. do czerwca 1944 r. dow\u00f3dca dru\u017cyny w I Batalionie Szko\u0142y Podchor\u0105\u017cych NSZ. W 1943 r. czasowo pracowa\u0142 w kolporta\u017cu pisma “Szaniec”. W czerwcu 1944 r. awansowany do stopnia podporucznika piechoty. Od czerwca tego roku by\u0142 adiutantem kpt. “Skowro\u0144skiego”. Do wybuchu Powstania u\u017cywa\u0142 stopnia sier\u017canta podchor\u0105\u017cego.<\/p>\n

Powstanie i okupacja<\/strong><\/p>\n

1 sierpnia oczekiwa\u0142 na odpraw\u0119 dow\u00f3dztwa I Batalionu Szko\u0142y Podchor\u0105\u017cych NSZ. Zgromadzonych zaskoczy\u0142 wybuch Powstania, o kt\u00f3rym NSZ nie zosta\u0142o powiadomione, co uniemo\u017cliwi\u0142o wi\u0119kszo\u015bci dow\u00f3dc\u00f3w kompanii i pluton\u00f3w specjalnych dotarcie na miejsce spotkania.<\/p>\n

\"zz<\/a>Po wybuchu walk najstarszy stopniem z zebranych, por. “Bogus\u0142awski” (Jan Go\u0142kontt) stworzy\u0142 z obecnych pluton, kt\u00f3ry zameldowa\u0142 i odda\u0142 do dyspozycji komendanta I Obwodu (\u015ar\u00f3dmie\u015bcie) Okr\u0119gu Warszawskiego AK p\u0142k. “Radwana (Franciszek Edward Pfeiffer). 3 sierpnia pluton, licz\u0105cy ju\u017c kilkunastu \u017co\u0142nierzy, zosta\u0142 przerzucony z kwatery przy ul. Wsp\u00f3lnej na ul. Ho\u017c\u0105, gdzie pe\u0142ni\u0142 funkcje plutonu \u017candarmerii. po nawi\u0105zaniu kontaktu z warszawsk\u0105 Komend\u0105 NSZ pluton zosta\u0142 skierowany w rejon Al. Jerozolimskie – \u017belazna wchodz\u0105c od po\u0142owy sierpnia w sk\u0142ad zgrupowania “Chrobry II”. Poza obron\u0105 Domu Kolejowego przy ul. \u017belaznej pluton bra\u0142 udzia\u0142 w walkach na ul. Towarowej, Twardej, Pa\u0144skiej i Wroniej (fabryki Bormana, Hartwiga, browary i magazyny Haberbusch i Schiele) utrzymuj\u0105c swoje pozycje do dnia kapitulacji.<\/p>\n

3 pa\u017adziernika 1944 r. na rozkaz komendanta Okr\u0119gu Warszawskiego NSZ mjr. Koz\u0142owskiego – “Miko\u0142aja\u201d wyszed\u0142 z Warszawy z ludno\u015bci\u0105 cywiln\u0105, z poleceniem zameldowania si\u0119 w sztabie Okr\u0119gu NSZ Cz\u0119stochowa. Po kr\u00f3tkim pobycie w obozie przej\u015bciowym w Pruszkowie pod Cz\u0119stochow\u0105 uciek\u0142 z transportu kolejowego i dotar\u0142 do punktu kontaktowego NSZ na Jasnej G\u00f3rze. Z fa\u0142szywymi dokumentami zosta\u0142 skierowany do Piotrkowa Trybunalskiego, gdzie obj\u0105\u0142 funkcj\u0119 p.o. Komendanta Powiatu NSZ. Po zdobyciu tego terenu przez oddzia\u0142y sowieckie, 2 lutego 1945 r. dotar\u0142 do Warszawy.<\/p>\n

\"zz<\/a>W marcu zameldowa\u0142 si\u0119 w Katowicach u swojego by\u0142ego dow\u00f3dcy kpt. “Skowro\u0144skiego”, kt\u00f3ry po Powstaniu zosta\u0142 komendantem Okr\u0119gu \u015al\u0105skiego NSZ. tam otrzyma\u0142 skierowanie do sztabu Okr\u0119gu NSZ Krak\u00f3w, gdzie zosta\u0142 oficerem do zlece\u0144 specjalnych.<\/p>\n

Po wojnie<\/strong><\/p>\n

W Krakowie Szyma\u0144ski rozpocz\u0105\u0142 studia na Wydziale Architektury ale w 1946 r. zagro\u017cony aresztowaniem przez UB wyjecha\u0142 do \u015awidra pod Warszaw\u0105, gdzie ukrywa\u0142 si\u0119 przez kilka miesi\u0119cy. Pod koniec roku powr\u00f3ci\u0142 do stolicy, gdzie kontynuowa\u0142 studia na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej.<\/p>\n

27 kwietnia 1947 r. ujawni\u0142 swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105 w Wojew\u00f3dzkim Urz\u0119dzie Bezpiecze\u0144stwa Publicznego w Warszawie.<\/p>\n

\"zz<\/a>W 1948 r. wobec licznych aresztowa\u0144 jego koleg\u00f3w i przyjaci\u00f3\u0142 z NSZ i AK podj\u0105\u0142 pierwsz\u0105 (nieudan\u0105) pr\u00f3b\u0119 ucieczki z Polski. 21 lutego 1949 r. o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Hann\u0105 Kamler – przyjaci\u00f3\u0142k\u0105 z lat okupacji.<\/p>\n

7 marca wraz z \u017con\u0105 i dwoma oficerami NSZ z pla\u017cy w pobli\u017cu p\u00f3\u0142wyspu Westerplatte uciek\u0142 kutrem rybackim do Szwecji, gdzie przebywa\u0142 w latach 1949-51 r.<\/p>\n

Pracowa\u0142 jako kelner i szlifierz w fabryce wir\u00f3wek do mleka.<\/p>\n

W Kanadzie<\/strong><\/p>\n

W 1951 r. wp\u0142ywa do kanadyjskiego Halifaxu na okr\u0119cie wojennym marynarki ameryka\u0144skiej USNA General Blatchford. Pierwszych par\u0119 miesi\u0119cy mieszka\u0142 w Winnipeg, pracuj\u0105c jako pos\u0142ugacz przewo\u017c\u0105cy zmar\u0142ych pacjent\u00f3w do szpitalnej kostnicy. Po dw\u00f3ch miesi\u0105cach przeprowadza si\u0119 do Montrealu, gdzie kolejno pracuje jako spawacz, zmywaj\u0105cy naczynia w hotelu i rysownik w drukarni.<\/p>\n

Od 1952 r. zaczyna pracowa\u0107 jako modelarz, p\u00f3\u017aniej planista w fabryce samolot\u00f3w. W 1952 r. zostaje ojcem Doroty Marii, a w 1954 Zofii Anny.<\/p>\n

W latach 1956-57 Szyma\u0144ski pracuje w pracowni architektonicznej J. Plant – Architect projektuj\u0105cej nowe miasto g\u00f3rnicze na Labradorze (Scheferville nad jeziorem Knob Lake) dla Iron Ore Company of Canada. W roku 1957 przyjmuje wraz z \u017con\u0105 obywatelstwo kanadyjskie.<\/p>\n

\"zz<\/a>W latach 1958-68 pracuje w pracowni architektonicznej F.A. Dawson – Architect w Montrealu. Od 1961 r. mieszka w Beaconsfield (przedmie\u015bcie Montrealu). W tym czasie bierze udzia\u0142 w tworzeniu i organizacji nowej partii politycznej – New Democratic Party, kt\u00f3ra do dzi\u015b dzia\u0142a w kanadyjskim Parlamencie. W 1968 r. przerywa prac\u0119 zawodow\u0105 i ko\u0144czy studia architektoniczne.<\/p>\n

Po uzyskaniu uprawnie\u0144 architekta powraca do dawnej pracowni, w kt\u00f3rej by\u0142 kre\u015blarzem, tym razem w charakterze partnera. Odt\u0105d firma przyjmuje nazw\u0119 Dawson and Szymanski – Architects. W okresie 1968-90 pracownia prowadzi szerok\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 zawodow\u0105 projektuj\u0105c i realizuj\u0105c liczne projekty w Kanadzie, Karaibach, Algierze, na Bliskim i Dalekim Wschodzie.<\/p>\n

\"zz<\/a>Do ciekawszych i zrealizowanych projekt\u00f3w nale\u017c\u0105: Port Lotniczy w Abu-Dhabi, Huta Aluminium w Sept-Iles, Konsulat Polski w Montrealu,<\/a> Pawilon dla chronicznie chorych dla Polskiego Instytutu Dobroczynno\u015bci w Montrealu, Hotel dla pracownik\u00f3w PLL LOT w Montrealu i Ambasada Polska w Ottawie (ten ostatni projekt nie zosta\u0142 zrealizowany).<\/p>\n

W 1971 r. Szyma\u0144ski otrzymuje zezwolenie na zmian\u0119 obywatelstwa polskiego na kanadyjskie. Konsulat PRL stawia\u0142 pozbawienie obywatelstwa polskiego jako warunek uzyskania wizy wjazdowej do Polski, gdzie mieszkali jego matka, siostra i brat.<\/p>\n

\"zz<\/a>W 1990 roku jego firmowy partner przechodzi na emerytur\u0119 – do 1996 r. firma dzia\u0142a pod now\u0105 nazw\u0105 M.Szymanski – Architect. W tym okresie kilka razy odwiedza Polsk\u0119.<\/p>\n

Z ramienia Ko\u0142a by\u0142ych \u017bo\u0142nierzy NSZ w Kanadzie nawi\u0105zuje kontakt z kolegami w Polsce. Otrzymuje polskie uprawnienia kombatanckie, zostaje cz\u0142onkiem Zwi\u0105zku Powsta\u0144c\u00f3w Warszawskich \u2013 \u015arodowisko “Chrobry II” i cz\u0142onkiem Zwi\u0105zku \u017bo\u0142nierzy NSZ. Zostaje przedstawicielem Komisji Odznaczenia Krzy\u017cem Narodowego Czynu Zbrojnego na Kanad\u0119 i przedstawicielem – korespondentem dwumiesi\u0119cznika “Szaniec Chrobrego”.<\/p>\n

W 1994 roku wraz z Tadeuszem Siemi\u0105tkowskim “Mazurem” redaguje i wydaje w Warszawie ostatni (nr. 6) z Zeszyt\u00f3w do Historii NSZ.<\/p>\n

W latach 1992-94 jest doradc\u0105 dla spraw architektury w Zarz\u0105dzie miasta Beaconsfield. W 1996 r. przechodzi na emerytur\u0119, likwiduje pracowni\u0119 architektoniczn\u0105 i przeprowadza si\u0119 z \u017con\u0105 do Vancouver nad Pacyfikiem.<\/p>\n

Rozkazem ministra Obrony Narodowej z 25.07.2000 r. zostaje kapitanem Wojska Polskiego.<\/p>\n

\"zz<\/a>W Vancouver zajmuje si\u0119 pisaniem wspomnie\u0144, opowiada\u0144 i redagowaniem album\u00f3w fotograficznych. W formie kr\u0105\u017ck\u00f3w CD wydaje mi\u0119dzy innymi: wspomnienia – memoirs “Ja-Jo pami\u0119ta”, “Lu\u017ane Uwagi Agnostyka Frasobliwego\u201d, “Rodziny Rozdzielone przez Histori\u0119\u201d, “80 years in 18 minutes\u201d i “Moje Abecad\u0142o\u201d.<\/p>\n

W roku 2004 otrzymuje III nagrod\u0119 na konkursie organizowanym przez Muzeum Powstania Warszawskiego za esej pt. “Co zosta\u0142o po Powstaniu Warszawskim\u201d.<\/p>\n

7 lipca 2005 r. dekret Prezydenta RP nadaje mu obywatelstwo polskie.<\/p>\n

Maciej Szyma\u0144ski komponowa\u0142 kola\u017ce, w kt\u00f3rych fotografi\u0119 cyfrow\u0105 \u0142\u0105czy\u0142 z farb\u0105 akrylow\u0105 i innymi materia\u0142ami. Wernisa\u017c wystawy tych kola\u017cy zatytu\u0142owanej “Portrety Rodzinne\u201d mia\u0142 miejsce w Sali recepcyjnej Konsulatu Polskiego w Vancouver w maju 2008 r.<\/p>\n

\"zz<\/a>Odznaczenia<\/strong><\/p>\n

Krzy\u017c Narodowego Czynu Zbrojnego, Krzy\u017c Armii Krajowej, Warszawski Krzy\u017c Powsta\u0144czy, Krzy\u017c Partyzancki, Medal Wojska, Odznaka Weterana Walk o Niepodleg\u0142o\u015b\u0107, Odznaka Pami\u0105tkowa Zgrupowania “Chrobry II”.<\/p>\n

Zmar\u0142 5 maja 2015 roku w Vancouver, w wieku 89 lat.<\/p>\n

(TP)<\/p>\n

Wi\u0119cej o Macieju Szyma\u0144skim i jego w\u0142asne wspomnienia \u2013 m.in. TUTAJ.<\/a><\/strong><\/p>\n

\"zz<\/a><\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

W\u0142asnor\u0119czny \u017cyciorys \u2013 TUTAJ<\/a><\/strong><\/p>\n

Uroczysto\u015b\u0107 dekoracji Krzy\u017cem Narodowego Czynu Zbrojnego Montreal, maj 1994. Maciej Szyma\u0144ski wyg\u0142osi\u0142 przem\u00f3wienie w imieniu dekorowanych:<\/strong><\/p>\n

[vsw id=”t8crkK7p7s4#t=254″ source=”youtube” width=”560″ height=”335″ autoplay=”no”]<\/p>\n

\"Z<\/a>

Z konsulem RP Krzysztofem Olendzkim w Vancouver (2015)<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/b><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W Vancouver zmar\u0142 Maciej “Matthew” Szyma\u0144ski ps. Kruczkowski, \u017co\u0142nierz Zwi\u0105zku Jaszczurczego i NSZ, powstaniec warszawski i architekt na emigracji w Kanadzie.<\/p>\n","protected":false},"author":4585,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25],"tags":[],"class_list":["post-59191","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-odeszli-ostatnio"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/59191","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4585"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=59191"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/59191\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":59524,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/59191\/revisions\/59524"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=59191"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=59191"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=59191"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}