{"id":879,"date":"2018-12-03T23:26:41","date_gmt":"2018-12-03T23:26:41","guid":{"rendered":"http:\/\/grazyna-tallar-bejsment.patatay.com\/?p=879"},"modified":"2018-12-03T23:26:41","modified_gmt":"2018-12-03T23:26:41","slug":"memento-mori","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/2018\/12\/03\/memento-mori\/","title":{"rendered":"Memento Mori"},"content":{"rendered":"

Boimy si\u0119 nie \u015bmierci, ale wyobra\u017cenia, jakie o niej mamy –<\/em><\/p>\n

Seneka M\u0142odszy<\/p>\n

Temat \u015bmierci w wi\u0119kszo\u015bci kultur zachodnich jest zwykle pomijany, szczeg\u00f3lnie w P\u00f3lnocnej Ameryce jest to temat tabu. Tutaj liczy si\u0119 m\u0142odo\u015b\u0107 i uroda i na tym skupiaj\u0105 si\u0119 media oraz nauka. W szko\u0142ach i na uczelniach nie porusza si\u0119 tematu \u015bmierci, poza nielicznymi zaj\u0119ciami z filozofii. Religie wprawdzie przypominaj\u0105 nam o karze za grzechy po zej\u015bciu z tego \u015bwiata lub nie\u015bmiertelno\u015bci pozaziemskiej, ale nie przygotowuj\u0105 nas psychicznie do sytuacji, kiedy stajemy w obliczu \u015bmierci. \u015amier\u0107 codziennie dotyka wielu istnie\u0144 ludzkich. A przecie\u017c umieranie jest naturaln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 \u017cycia i wa\u017cne jest, aby m\u00f3wi\u0107 o tym szczerze i otwarcie.<\/strong>
\nO \u015bmierci nie my\u015blimy zbyt cz\u0119sto, kiedy jeste\u015bmy m\u0142odzi i zdrowi. Zwykle \u017cyjemy tak, jakby\u015bmy mieli \u017cy\u0107 wiecznie, ale choroba taka jak rak zmusza nas do stawienia czo\u0142a tej trudnej sytuacji. Boimy si\u0119, \u017ce to ju\u017c nie s\u0105 tylko filozoficzne dywagacje, ale smutna rzeczywisto\u015b\u0107. Smutna dla nas i naszych bliskich. Strach, panika, smutek czy emocjonalny parali\u017c to s\u0105 bardzo normalne reakcje. W\u0142a\u015bciwie ka\u017cdy rodzaj emocji w takiej sytuacji jest bardzo normalny, gdy\u017c nikt, kto tego nie prze\u017cy\u0142, nie wie, jaka b\u0119dzie jego reakcja.
\nDlatego, dobrze jest jednak czasami rozmawia\u0107 o \u015bmierci i zastanowi\u0107 si\u0119, jak my by\u015bmy zareagowali w podobnych okoliczno\u015bciach. Jak pisze \u015bw. Alfons Liquori w ksi\u0105\u017cce Przygotowanie do \u015bmierci: <\/em>nie ma \u015bmierci oboj\u0119tnej, jest tylko dobra i z\u0142a. Dobra \u015bmier\u0107 jest jak podr\u00f3\u017c, to proces, kt\u00f3ry jest \u0142atwiej przej\u015b\u0107, je\u015bli \u017cyjemy \u015bwiadomie.<\/strong> Niemniej tego tak do ko\u0144ca sprawdzi\u0107 empirycznie nie mo\u017cemy. Nawet, kiedy ludzie, kt\u00f3rzy otarli si\u0119 o \u015bmier\u0107 kliniczn\u0105, dziel\u0105 si\u0119 swoimi prze\u017cyciami i do\u015bwiadczeniami, to tylko s\u0105 ich historie, kt\u00f3rym czasem trudno da\u0107 wiar\u0119. Z drugiej strony, podobno, kiedy my\u015blimy o \u015bmierci, zamawiamy podw\u00f3jn\u0105 ilo\u015b\u0107 jedzenia.[1] Ludzie my\u015bl\u0105cy o wlasnej \u015bmierci maj\u0105 tendencj\u0119 do zwiekszonej konsumpcji wszystkiego. Jest to ucieczka od samo\u015bwiadomo\u015bci.
\nPrawd\u0105 jest, \u017ce \u015bmier\u0107 mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107 ka\u017cdemu z nas w ka\u017cdej chwili. Jednak\u017ce akceptacja jej obecno\u015bci mo\u017ce pom\u00f3c nam \u017cy\u0107 m\u0105drzej i lepiej doceni\u0107 to, co jest naprawd\u0119 wa\u017cne w \u017cyciu. Coraz wi\u0119ksza liczba blog\u00f3w, dziennik\u00f3w wideo i ksi\u0105\u017cek na temat \u015bmierci i umierania pokazuje, \u017ce istnieje zainteresowanie tym tematem, szczeg\u00f3lnie po\u015br\u00f3d os\u00f3b dotkni\u0119tych \u015bmierteln\u0105 chorob\u0105 oraz os\u00f3b zaanga\u017cowanych w opiek\u0119 nad umieraj\u0105cymi. Wraz z post\u0119pem medycznym i ulepszonymi metodami leczenia chor\u00f3b, kt\u00f3re wcze\u015bniej by\u0142y nieuleczalne, zjawisko \u015bmierci zostaje wypierane z naszej codzienno\u015bci. Jednak\u017ce staje si\u0119 ono wa\u017cne, kiedy dotyka nas osobi\u015bcie diagnoza \u015bmiertelnej choroby. Co wtedy?
\nPrzede wszystkim w takiej chwili przeanalizujmy i nazwijmy dok\u0142adnie nasze emocje.<\/strong> Pami\u0119tam, \u017ce moj\u0105 pierwsz\u0105 my\u015bl\u0105 by\u0142o to, \u017ce moje \u017cycie by\u0142o ciekawe, szcz\u0119\u015bliwe i spe\u0142nione (nie znaczy to, \u017ce nie by\u0142o w nim tragedii i upadk\u00f3w) i \u017ce ja ju\u017c nic nie musz\u0119. Mog\u0119 umrze\u0107, ale oczywi\u015bcie pod warunkiem, \u017ce nie b\u0119d\u0119 pod\u0142\u0105czona do \u017cadnych rurek i maszyn w celu podtrzymywania sztucznie mojego \u017cycia inwazyjnymi procedurami. Drug\u0105 my\u015bl\u0105 by\u0142o pragnienie, bycia obecnym na uroczysto\u015bci zako\u0144czenia studi\u00f3w przez mojego wnuka. Wygl\u0105da\u0142o to ma\u0142o realnie, gdy\u017c m\u00f3j wnuk wtedy rozpocz\u0105\u0142 szko\u0142\u0119 \u015bredni\u0105, wi\u0119c szybko zadowoli\u0142am si\u0119 zako\u0144czeniem og\u00f3lniaka. \u00a0Proces rozpoznania emocji powinien nam troch\u0119 pom\u00f3c w akceptacji rzeczywisto\u015bci, ale nie ma na to \u017cadnej gwarancji. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi spotyka szok i tendencja do wyparcia my\u015bli, \u017ce mo\u017cemy nied\u0142ugo umrze\u0107. Niemniej, nie zmieni to fakt\u00f3w, wi\u0119c lepiej jest zaj\u0105\u0107 si\u0119 wtedy planowaniem, co nie tylko pomaga w uspokojeniu emocji, ale daje nam poczucie kontroli nad procesem umierania.
\n\u00a0<\/strong>Najpierw przygotujmy nasze ostatnie \u017cyczenia i to jak chcemy by\u0107 traktowani w ostatnich miesi\u0105cach i dniach naszego \u017cycia.<\/strong> Nawet je\u015bli mamy testament i og\u00f3lne wskaz\u00f3wki, to w tej chwili mog\u0105 one si\u0119 zmieni\u0107. Takie notatki pomagaj\u0105 naszym bliskim spe\u0142ni\u0107 nasz\u0105 ostatni\u0105 wol\u0119, co z kolei pomo\u017ce im w procesie \u017ca\u0142oby.
\nNast\u0119pnie pomy\u015blmy, z kim i jak chcemy si\u0119 po\u017cegna\u0107.<\/strong> Jedni planuj\u0105 spotkania induwidualne, inni wol\u0105 mie\u0107 ko\u0142o siebie rodzin\u0119 i przyjaci\u00f3\u0142 razem. Innym rodzajem po\u017cegnania mog\u0105 by\u0107 listy, notatki, kartki. Mnie si\u0119 podoba\u0142a idea ksi\u0105\u017ceczki z 365 pytaniami z mojego dzieci\u0144stwa. Wprawdzie tytu\u0142 by\u0142 Grandma, Tell Me Your Memories<\/em> i by\u0142a zaadresowana do wnuka, ale przecie\u017c nie przeszkadza to, aby czytali j\u0105 i inni czlonkowie rodziny. Jest to wspania\u0142a forma pami\u0119tnika tak\u017ce dla mojej c\u00f3rki i siostry. S\u0105 te\u017c ksi\u0105\u017ceczki You Are my Bestie<\/em>, kt\u00f3re polecam.
\nTe po\u017cegnania s\u0105 bardzo wa\u017cne dla wszystkich, gdy\u017c mocno zostaj\u0105 w pami\u0119ci. To jest g\u0142\u0119boko emocjonalny moment i dlatego pami\u0119tamy go d\u0142ugo i dok\u0142adnie. Nale\u017cy bliskim pozostawi\u0107 nadziej\u0119, \u017ce znajd\u0105 sw\u00f3j sens \u017cycia nawet w obliczu naszej \u015bmiertelno\u015bci.<\/strong>
\nZwykle nie wskazana jest izolacja, ale je\u017celi tego zapragniesz, to tak zr\u00f3b.Je\u015bli jeste\u015b praktykuj\u0105cym katolikiem porozmawiaj z ksi\u0119dzem, jesli ateist\u0105 – z psychologiem. Tego nas nie ucz\u0105 w szko\u0142ach.
\nSprawd\u017a lub popro\u015b kogo\u015b, aby sprawdzi\u0142 Tw\u00f3j testament, finanse i wa\u017cne dokumenty.
\nWydaje mi si\u0119, \u017ce najtrudniej jest umiera\u0107, kiedy mamy ma\u0142e dzieci. Jak powiedzie\u0107 dziecku, \u017ce odchodzimy na zawsze? Serce p\u0119ka! Obawa, co z nimi b\u0119dzie i jaka b\u0119dzie ich przyszlo\u015b\u0107 bez naszej ochrony, zabija nas bardziej ni\u017c sama choroba.
\nJednak, w miar\u0119 delikatnie, ale nale\u017cy dziecku powiedzie\u0107 prawd\u0119. Nie mo\u017cemy straci\u0107 zaufania dziecka, bo zostawi to pi\u0119tno na ca\u0142e jego \u017cycie. Nie sk\u0142adajmy falszywych obietnic, \u017ce wszystko b\u0119dzie dobrze. Nie u\u017cywajmy wtedy s\u0142owa rak, tylko konkretn\u0105 nazw\u0119 choroby, radzi Daniel Oppenheim, psychiatra i psycholog. [2]. Nale\u017cy dziecku wyt\u0142umaczy\u0107, \u017ce nikt nie jest za to odpowiedzialny. Jest to choroba, kt\u00f3ra nie zawsze mo\u017ce by\u0107 wyleczona.
\nNatomiast kiedy dziecko jest chore na raka i umiera, te\u017c m\u00f3wimy o tym szczerze. Nie oszukujemy. Przygotowujemy dziecko na trudne terapie i mozliwo\u015b\u0107 odej\u015bcia. Specjalista radzi, aby postawa rodzic\u00f3w nie by\u0142a ani zbyt nieufna, ani zbyt uleg\u0142a. W miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci nale\u017cy \u017cy\u0107 normalnie, aby nie wp\u0119dza\u0107 dziecka w depresj\u0119. Dzieci maj\u0105 r\u00f3\u017cne reakcje i aby je zrozumie\u0107 w tak ci\u0119zkim przypadku, dobrze jest zasi\u0119gn\u0105\u0107 rady specjalisty. Dla dzieci \u017cycie wtedy dzieli si\u0119 na to teraz i przed chorob\u0105. Pami\u0119\u0107 ulega fragmentaryzacji. Musimy im pom\u00f3c zbudowa\u0107 pomost z emocji, kt\u00f3re prze\u017cywaj\u0105. Najtrudniej jest odnale\u017a\u0107 r\u00f3wnowag\u0119 nastolatkom. W ich umys\u0142ach \u017cycie to i tak wielki chaos.
\nZawsze pro\u015bmy o pomoc bliskich i specjalist\u00f3w, kiedy tylko jej potrzebujemy.<\/strong>
\nJedn\u0105 z podstawowych cech dobrej opieki na koniec \u017cycia jest prowadzenie wa\u017cnych rozm\u00f3w. Niezale\u017cnie od tego, czy jeste\u015bmy spokrewnieni czy te\u017c opiekunem zawodowym, wa\u017cne jest, aby rozmowy by\u0142y otwarte i uczciwe. Zawsze nale\u017cy mie\u0107 na celu udzielenie pomocy pacjentom w wyra\u017caniu ich pragnie\u0144, uczu\u0107, l\u0119k\u00f3w i \u017cycze\u0144. To naturalne, \u017ce chcemy by\u0107 pozytywnie nastawieni do pacjent\u00f3w i mo\u017cemy czu\u0107, \u017ce tracimy i odbieramy nadziej\u0119, gdy m\u00f3wimy \u015bmiertelnie chorym, \u017ce umr\u0105, ale jednak to daje im czas na oswojenie si\u0119 z t\u0105 sytuacj\u0105 i czas na \u015bwiadome przygotowanie sie do tego zawsze trudnego procesu.
\nNale\u017cy korzysta\u0107 tak\u017ce z opieki palliatywnej.<\/strong> W naszej polskiej mentalno\u015bci umieszczenie cz\u0142onka rodziny w szpitalu palliatywnym jest traktowane jak nieomal pozostawienie osoby na pastw\u0119 losu. Do tego dochodzi poczucie winy, \u017ce to nie my opekujemy si\u0119 \u015bmiertelnie chorym. Jednak przeci\u0119tny cz\u0142owiek nie ma kwalifikacji ani potrzebnej wiedzy na temat, jak \u0142agodzi\u0107 b\u00f3l czy objawy choroby. Opieka palliatywna to wykwalifikowany zesp\u00f3\u0142 wielodyscyplinarny. Lekarze sprawuj\u0105 doz\u00f3r nad pacjentem i okre\u015blej\u0105 jego potrzeby oraz terapi\u0119 b\u00f3lu. W razie potrzeby do dyspozycji s\u0105 tak\u017ce psychiatrzy i fizjoterapeuci. Opieka paliatywna skupia si\u0119 na zapewnieniu \u015bmiertelnie chorym wi\u0119kszego komfortu podczas procesu umierania. \u00a0Nie mo\u017cemy udawa\u0107, \u017ce \u015bmier\u0107 nas nie dotyczy. Szacuje si\u0119, \u017ce w roku 2017 w Kanadzie wykryto 200 200 nowych przypadk\u00f3w raka i 80 800 zgon\u00f3w z powodu raka. Rak p\u0142uc, rak jelita grubego, rak sutka i rak prostaty to najcz\u0119\u015bciej diagnozowane nowotwory. W 2017 roku ko\u0142o 29,600 os\u00f3b zmar\u0142o na raka w Ontario.[3]\u00a0\u015amier\u0107 jest nie tylko wydarzeniem nieuniknonym, ale jest tak\u017ce naszym ostatnim aktem ziemskiej egzystencji, dlatego zjawisko \u015bmierci i refleksje na ten temat powinny by\u0107 dzia\u0142aniem w pe\u0142ni \u015bwiadomym. Dotyczy to zar\u00f3wno jednostki jak i spo\u0142ecze\u0144stw.
\nGra\u017cyna Grace Tallar, autorka ksi\u0105\u017cki Zbuduj swoje szcz\u0119\u015bcie. Vademecum \u017cycia spe\u0142nionego,<\/em><\/strong> 2018
\n 
\n[1] Charaktery,<\/em> Psychowie\u015bci, Erasmus University w Rotterdamie. wrzesie\u0144 2008 str.24
\n[2]Charaktery,<\/em> wrzesie\u0144 2008 str. 74
\n[3] Publikacja Canadian Cancer Statistics – Canadian Cancer Society
\n 
\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Boimy si\u0119 nie \u015bmierci, ale wyobra\u017cenia, jakie o niej mamy – Seneka M\u0142odszy Temat \u015bmierci w wi\u0119kszo\u015bci kultur zachodnich jest zwykle pomijany, szczeg\u00f3lnie w P\u00f3lnocnej…<\/p>\n","protected":false},"author":45,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-879","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/879","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/45"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=879"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/879\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=879"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=879"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=879"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}