{"id":929,"date":"2019-04-15T15:30:05","date_gmt":"2019-04-15T15:30:05","guid":{"rendered":"http:\/\/grazyna-tallar-bejsment.patatay.com\/?p=929"},"modified":"2019-04-15T15:30:05","modified_gmt":"2019-04-15T15:30:05","slug":"sztuka-i-emocje-el-greco-1541-1614-widok-toledo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/2019\/04\/15\/sztuka-i-emocje-el-greco-1541-1614-widok-toledo\/","title":{"rendered":"Sztuka i emocje – El Greco (1541-1614) Widok Toledo"},"content":{"rendered":"

Ten obraz El Greca jest przyk\u0142adem, \u017ce artysta mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 silne emocje nie tylko pokazuj\u0105c ekspresj\u0119 wyrazu ludzkich twarzy i dramatu sytuacji, ale tak\u017ce za pomoc\u0105 samej kompozycji i koloru.
\nPierwsze moje wra\u017cenie patrz\u0105c na Widok Toledo, <\/em>obraz z ko\u0144ca XVI wieku to groza, zapowied\u017a tragedii, g\u00f3rna cz\u0119\u015b\u0107 obrazu ciemne niebo, to nie tylko zapowied\u017a gwa\u0142townej burzy, ale tak\u017ce metafora o ci\u0119\u017ckich chmurach wisz\u0105cych nad nami, zapowiadaj\u0105cych zmagania si\u0119 z czym\u015b pot\u0119\u017cniejszym ni\u017c cz\u0142owiek. Kolory chmur od bia\u0142ego, poprzez odcienie niebieskiego a\u017c do pe\u0142nej czerni oddaj\u0105 dynamizm, ruch i zarazem trwog\u0119. Trudno jest powiedzie\u0107 czy to jest wiecz\u00f3r, noc czy dzie\u0144. Po lewej stronie lekkie br\u0105zowo \u017c\u00f3\u0142te \u015blady przebijaj\u0105cego si\u0119 \u015bwiat\u0142a, ale czy to jest s\u0142o\u0144ce? W pierwszej chwili nie by\u0142am pewna, ale kiedy spojrza\u0142am na \u015brodkow\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 obrazu, jasno \u017c\u00f3\u0142te linie upewni\u0142y mnie, \u017ce to s\u0105 przebijaj\u0105ce si\u0119 ostatnie promienie s\u0142o\u0144ca. A soczysta ziele\u0144 drzew i krzew\u00f3w wraz z odbiciem s\u0142onecznym potwierdza, \u017ce nie jest to noc.
\nNajpierw zobaczy\u0142am chmury, potem zielony krajobraz, a dopiero na ko\u0144cu m\u00f3j wzrok pow\u0119drowa\u0142 na budynki miasteczka, kt\u00f3re jakby wykazywa\u0142y oboj\u0119tno\u015b\u0107 na to, co si\u0119 dzieje w eterze. Zapowied\u017a, \u017ce po ka\u017cdej burzy wyjdzie s\u0142o\u0144ce; ale to nie promienie mi to m\u00f3wi\u0105, ale w\u0142a\u015bnie rz\u0119dy spokojnej architektury. W tych budowlach jest jaka\u015b ponadczasowa si\u0142a i harmonia. W tamtej chwili nie zauwa\u017cy\u0142am postaci na koniu, niebo przyci\u0105ga\u0142o moj\u0105 uwag\u0119 jak magnes. Jest to jeden z nielicznych obraz\u00f3w niereligijnych nie tylko El Greco, ale ca\u0142ego tego okresu, kiedy tematyk\u0105 by\u0142y g\u0142\u00f3wnie obrazy dotycz\u0105ce religii oraz mitologii.
\nWidok Toledo<\/a>
\nEl Greco, urodzi\u0142 si\u0119 na Krecie w 1541 roku. Pocz\u0105tkowo artysta malowa\u0142 ikony. W 1567 roku przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Wenecji, gdzie zosta\u0142 zapalonym uczniem Tycjana, Tintoretta i Jacopo Bassano i zapoznawa\u0142 si\u0119 z elementami malarstwa renesansowego, w tym perspektywy. Do jego najlepszych dzie\u0142 z tego okresu nale\u017cy Chrystus Uzdrawiaj\u0105cy Niewidomych.<\/em>
\nZ Wenecji El Greco przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Rzymu, gdzie pracowa\u0142 od 1570 do 1576 roku. Przyby\u0142 z listem polecaj\u0105cym od chorwackiego miniaturzysty Giulio Clovio, kt\u00f3ry zapewni\u0142 mu kwater\u0119 w pa\u0142acu kardyna\u0142a Alessandro Farnese – najbardziej wp\u0142ywowego i bogatego patrona w ca\u0142ym Rzymie. W 1572 roku wst\u0105pi\u0142 do akademii malarzy i za\u0142o\u017cy\u0142 sklep. Przez sze\u015b\u0107 lat nie mia\u0142 zbyt du\u017cego powodzenia, ale potem malowa\u0142 portrety, kt\u00f3re bardzo wysoko ocenia\u0142 Vel\u00e1zquez.
\nW 1576 roku artysta przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Madrytu, gdzie nie by\u0142y to za bardzo pomy\u015blne lata. Wtedy nie uda\u0142o mu si\u0119 zdoby\u0107 kr\u00f3lewskiego patronatu Filipa II. Dopiero gdy osiad\u0142 w Toledo, El Greco spotka\u0142 si\u0119 z sukcesem, jakiego m\u00f3g\u0142 oczekiwa\u0107 artysta jego kalibru. W tym staro\u017cytnym mie\u015bcie, kt\u00f3re El Greco uwieczni\u0142 na omawianym obrazie, malarz znalaz\u0142 kr\u0105g intelektualnych przyjaci\u00f3\u0142 oraz mecenas\u00f3w sztuki. Diego de Castilla, dziekan katedry w Toledo, zleci\u0142 El Greco namalowanie trzech o\u0142tarzy dla ko\u015bcio\u0142a Santo Domingo el Antiguo w Toledo, a tak\u017ce przyczyni\u0142 si\u0119 do powstania Espolio (Obezw\u0142adniaj\u0105cego Chrystusa) na dziedzi\u0144cu katedralnym. S\u0105 to jedne z najbardziej ambitnych arcydzie\u0142 El Greco. W nich mo\u017cna znale\u017a\u0107 wszystkie r\u00f3\u017cne style, z kt\u00f3rymi eksperymentowa\u0142 we W\u0142oszech.
\nEl Greco odrzuci\u0142 naturalizm jako no\u015bnik swojej sztuki, podobnie jak odrzuci\u0142 ide\u0119 sztuki \u0142atwo dost\u0119pnej dla szerokiej publiczno\u015bci. Stworzy\u0142 wyd\u0142u\u017cone, kr\u0119te formy i zacz\u0105\u0142 u\u017cywa\u0107 nierzeczywistych kolor\u00f3w, co stworzy\u0142o efekty g\u0142\u0119boko ekspresyjne. Przeszed\u0142 drog\u0119 z p\u0142askiego symbolicznego \u015bwiata ikon bizantyjskich do humanistycznej wizji malarstwa renesansowego, a nast\u0119pnie do konceptualnej sztuki. Modernizm El Greco opiera si\u0119 na odrzuceniu \u015bwiata zwyk\u0142ych pozor\u00f3w na rzecz sfery intelektu i ducha.
\nPrzejd\u017amy teraz do dok\u0142adniejszej analizy obrazu Widok z Toledo[1]<\/strong>.<\/em> To dzie\u0142o oddaje dalek\u0105 panoram\u0119 miasta, kt\u00f3re rozci\u0105ga si\u0119 z g\u00f3rnego zamku San Servando po lewej stronie, poni\u017cej kt\u00f3rego znajduje si\u0119 klasztor Agaliense, a po drugiej – rzymski most Alcantara nad rzek\u0105 Tag i wzniesienie do wie\u017cy katedry i kamiennej masy pa\u0142acu Alcazar. Gro\u017anie wiruj\u0105ce chmury przebija \u015bwiat\u0142o, kt\u00f3re ogarnia kontury wzg\u00f3rz, zakrzywienie dr\u00f3g i nieharmonijne zielone drzewa. Burza mo\u017ce p\u0119kn\u0105\u0107 w ka\u017cdej chwili i wymaza\u0107 widok przed nami, ale przedstawiaj\u0105c t\u0119 \u200b\u200bscen\u0119 w malarstwie, El Greco zapewni\u0142, \u017ce nigdy si\u0119 to nie wydarzy. Jest to preludium do hiszpa\u0144skiej sztuki barokowej XVII wieku. Widok Toledo jest ostatecznym przyk\u0142adem manierystycznego romantyzmu, z jego gro\u017an\u0105, niemal apokaliptyczn\u0105 atmosfer\u0105 i ponurych kolor\u00f3w.
\nW szczeg\u00f3lno\u015bci zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119 na kontrast koloru mi\u0119dzy ciemniej\u0105cym, ponurym niebem i \u015bwiec\u0105c\u0105 zieleni\u0105 wzg\u00f3rz poni\u017cej. Zwr\u00f3\u0107my r\u00f3wnie\u017c uwag\u0119 na niespokojny wir, kt\u00f3ry przenika ca\u0142y obraz, co potwierdza pogl\u0105d niekt\u00f3rych krytyk\u00f3w sztuki, \u017ce artysta wyra\u017ca mistycyzm, kt\u00f3ry w tamtym czasie przenika\u0142 miasto. W ka\u017cdym razie nadmiar nieba, kt\u00f3re definiuje obraz i nadaje miastu ponury nastr\u00f3j, jest z pewno\u015bci\u0105 pr\u00f3b\u0105 El Greco uchwycenia czego\u015b z nadrz\u0119dnego autorytetu i obecno\u015bci mocy Bo\u017cej. Za mostem Alcantara, u\u017cywaj\u0105c malutkich \u015blad\u00f3w p\u0119dzla, ujawnia odbicia w wodzie i pranie roz\u0142o\u017cone na ziemi. Kilka male\u0144kich figurek \u0142owi na p\u0142yciznach uzbrojonych w w\u0142\u00f3cznie, podczas gdy posta\u0107 na koniu przekracza strumie\u0144.
\nA oto inny opis Gra\u017cyny Bastek[2]: \u201eZiemia zdaje si\u0119 ja\u015bniejsza od nieba, soczysta ziele\u0144 p\u0142onie w intensywnym \u015bwietle, a kraw\u0119dzie budynk\u00f3w i ich \u015bciany od zachodu \u017carz\u0105 si\u0119 w srebrzystej po\u015bwiacie. Gwa\u0142towne masy powietrza p\u0142yn\u0105 z nieba na ziemi\u0119 i z ziemi do nieba \u2013 to zst\u0119puj\u0105ce i wst\u0119puj\u0105ce pr\u0105dy. Powietrze przesycone jest elektryczno\u015bci\u0105, ale nie wida\u0107 jeszcze b\u0142yskawic. Drzewa na wysokim wzg\u00f3rzu ju\u017c uginaj\u0105 si\u0119 pod wp\u0142ywem wiatru, ale trawy i krzewy na pierwszym planie stoj\u0105 nieporuszone. To ostatnie chwile, gdy miasto jest jeszcze o\u015bwietlone s\u0142o\u0144cem, ostatnie chwile bezruchu. Za kilkana\u015bcie minut zacznie si\u0119 nawa\u0142nica, nadejd\u0105 b\u0142yskawice, grzmoty i huragan\u201d.
\nEl Greco jest jednym z niewielu malarzy, kt\u00f3rzy cieszyli si\u0119 powszechn\u0105 popularno\u015bci\u0105 i uznaniem za \u017cycia. Jednak po roku 1613 El Greco bardzo podupad\u0142 na zdrowiu. Zmar\u0142 7 kwietnia 1614 roku w Toledo. \u00a0Widok Toledo <\/em>jest jednym z pierwszych \u201eczystych\u201d pejza\u017cy w zachodniej sztuce i jednym z dw\u00f3ch zachowanych krajobraz\u00f3w El Greco. Jeden znajduje si\u0119 w Metropolitam Museum of Art<\/em>, w Nowym Yorku, a drugi w El Greco Museum<\/em> w Toledo.
\neqtrainer.ca\u00a0 \u00a0 Autorka ksi\u0105\u017cki Zbuduj swoje szcz\u0119\u015bcie. Vademecum \u017cycia spe\u0142nionego<\/em>
\n 
\n[1]http:\/\/www.visual-arts-cork.com\/famous-paintings\/view-of-toledo.htm<\/a> 13 kwietnia 2019
\n[2]https:\/\/www.newsweek.pl\/wiedza\/historia\/el-greco-malarstwo-widok-toledo-newsweekpl\/ghqnd4v<\/a> 13 kwietnia 2019<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ten obraz El Greca jest przyk\u0142adem, \u017ce artysta mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 silne emocje nie tylko pokazuj\u0105c ekspresj\u0119 wyrazu ludzkich twarzy i dramatu sytuacji, ale tak\u017ce za…<\/p>\n","protected":false},"author":45,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-929","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/929","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/45"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=929"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/929\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=929"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=929"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=929"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}