{"id":943,"date":"2019-05-13T16:40:18","date_gmt":"2019-05-13T16:40:18","guid":{"rendered":"http:\/\/grazyna-tallar-bejsment.patatay.com\/?p=943"},"modified":"2019-05-13T16:40:18","modified_gmt":"2019-05-13T16:40:18","slug":"sztuka-i-emocje-michelangelo-merisi-da-caravaggio-1571-1610-dawid-z-glowa-goliata","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/2019\/05\/13\/sztuka-i-emocje-michelangelo-merisi-da-caravaggio-1571-1610-dawid-z-glowa-goliata\/","title":{"rendered":"Sztuka i emocje – Michelangelo Merisi da Caravaggio (1571 -1610) Dawid z g\u0142ow\u0105 Goliata"},"content":{"rendered":"

Pierwsze wra\u017cenie to okrucie\u0144stwo i horror. G\u0142owa ludzka w r\u0119ce innego cz\u0142owieka jest czym\u015b wstrz\u0105saj\u0105cym. Trzeba si\u0119 bli\u017cej przyjrze\u0107, aby zobaczy\u0107, \u017ce nie jest to scena przed egzekucj\u0105, ale po, gdy\u017c obraz jest niezwykle ciemny. Poza \u015bwiat\u0142em skierowanym na twarz, ods\u0142oni\u0119t\u0105 pier\u015b, odblask miecza i r\u0119k\u0119 egzekutora, trzymaj\u0105cego w d\u0142oni k\u0119p\u0119 w\u0142os\u00f3w, nie wida\u0107, w pierwszej chwili nie wida\u0107, \u017ce g\u0142owa jest odci\u0119ta.
\nJe\u015bli nie skupimy wzroku na prawej dolnej cz\u0119\u015bci obrazu, na sp\u0142ywaj\u0105cych stru\u017ckach krwi, to r\u00f3wnie dobrze mo\u017cna by za\u0142o\u017cy\u0107, i\u017c jest to moment tu\u017c przed egzekucj\u0105. Szczeg\u00f3lnie, \u017ce twarz m\u0142odzie\u0144ca ma jaki\u015b dziwny spok\u00f3j, nawet pewnego rodzaju m\u0142odzie\u0144cz\u0105 niewinno\u015b\u0107. Nie ma w niej ani cienia napi\u0119cia waleczno\u015bci, poczucia triumfu, pychy, impulsywno\u015bci czy wyrazu zemsty, kt\u00f3re mog\u0142yby towarzyszy\u0107 w takich okoliczno\u015bciach. Po chwili jednak widzimy, \u017ce jest to \u015bci\u0119ta g\u0142owa starszego m\u0119\u017cczyzny. Otwarte oczy wyra\u017caj\u0105 jeszcze strach i przera\u017cenie, a szeroko otwarte usta, obna\u017caj\u0105ce wszystkie z\u0119by, jakby wydaj\u0105 przejmuj\u0105cy krzyk b\u00f3lu i niewyobra\u017calnego cierpienia. Widzowi nasuwa si\u0119 pytanie: kim s\u0105 bohaterowie tej sceny i co si\u0119 sta\u0142o?
\nDavid z g\u0142ow\u0105 Goliata (1609-1610)<\/strong><\/a>
\nJest to jedno z ostatnich dzie\u0142 w\u0142oskiego barokowego malarza, Michelangelo Merisi da Caravaggio, przedstawiaj\u0105cy biblijnego Dawida\u00a0trzymaj\u0105cego w r\u0119ce odci\u0119t\u0105 g\u0142ow\u0119\u00a0olbrzyma Goliata. Niekt\u00f3rzy eksperci sztuki twierdz\u0105, \u017ce g\u0142owa Goliata jest autoportretem Caravaggio, kt\u00f3ry zas\u0142yn\u0105\u0142 z gwa\u0142townego charakteru i wielu przyg\u00f3d, kt\u00f3rym towarzyszy\u0142y liczne b\u00f3jki, a nawet wi\u0119zienie.
\nCaravaggio urodzi\u0142 si\u0119 w Mediolanie w 1571 roku. Ko\u0142o roku 1592 osiedli\u0142 si\u0119 w Rzymie, gdzie malowa\u0142 w ko\u015bcio\u0142ach bardzo realistyczne scenki z Biblii, kt\u00f3re by\u0142y pe\u0142ne dramatu i psychologii. W pierwszych latach \u017cycia w Rzymie Caravaggio pracowa\u0142 jako asystent w znakomitych warsztatach Cavaliere d’Arpino, ale tam uko\u0144czy\u0142 tak\u017ce niekt\u00f3re ze swoich najbardziej znanych obraz\u00f3w sztalugowych, kt\u00f3re sprzedawa\u0142 na wolnym rynku. Jego sztuka mia\u0142a du\u017cy wp\u0142yw nie tylko na malarstwo w\u0142oskie, ale na malarstwo ca\u0142ej Europy.[1] W\u0142oscy arty\u015bci, tacy jak Bartolomeo Manfredi i Antiveduto Grammatica, francuscy malarze, tacy jak Valentin de Boulogne, Georges de La Tour, Nicolas R\u00e9gnier, Simon Vouet i Holendrzy: Hendrick Ter Brugghen i Gerrit van Honthorst, podziwiali prace Caravaggia.
\nW \u017cyciu prywatnym Caravaggio uchodzi\u0142 za awanturnika. O \u017cyciu wi\u0119kszo\u015bci artyst\u00f3w wiemy z biografii, kt\u00f3re pisali o nich przyjaciele lub wsp\u00f3\u0142cze\u015bni. W przypadku Michelangelo Merisi da Caravaggio wiemy o jego \u017cyciu najwi\u0119cej z policyjnych akt. Z tych relacji dowiadujemy si\u0119, \u017ce by\u0142 agresywny, i \u017ce cz\u0119sto by\u0142 aresztowany i wi\u0119ziony. Pojawia si\u0119 w policyjnych kartotekach za \u0142agodne wykroczenia, takie jak noszenie broni bez pozwolenia, ale tak\u017ce bardziej powa\u017cne, jak za udzia\u0142 w brutalnych walkach. W roku 1606 zabi\u0142 w pojedynku, prawdopodobnie nieumy\u015blnie, m\u0142odego m\u0119\u017cczyzn\u0119, Ranuccio Tomassoniego. Konsekwencj\u0105 tego czynu by\u0142 wyrok \u015bmierci i trwaj\u0105ca cztery lata ucieczka przed realnymi, ale tak\u017ce \u2013 wyimaginowanymi wrogami. Artysta wyjecha\u0142 pocz\u0105tkowo do\u00a0Neapolu, potem zaw\u0119drowa\u0142 na Malt\u0119 i w ko\u0144cu na Sycyli\u0119, ca\u0142y czas staraj\u0105c si\u0119 o uniewinnienie. P\u0142\u00f3tno\u00a0Dawid z g\u0142ow\u0105 Goliata<\/em>\u00a0przekaza\u0142 kardyna\u0142owi Scipione Borghese w nadziei, \u017ce ten wielbiciel sztuki przyczyni si\u0119 do wydania aktu \u0142aski.
\nJedn\u0105 z pierwszych rzeczy, kt\u00f3re mo\u017cemy zauwa\u017cy\u0107 w stylu Caravaggia, i widzimy to tutaj w tym obrazie, jest ciemno\u015b\u0107 i \u015bwiat\u0142o, chiaroscuro (z w\u0142oskiego \u015bwiat\u0142o\/ciemno\u015b\u0107).<\/em> Caravaggio namalowa\u0142 t\u0119 scen\u0119 tak, jakby to wszystko dzia\u0142o si\u0119 w czerni nocy z efektem \u015bwiat\u0142a punktowego na postaci Dawida. Nie ma t\u0142a – tylko ciemno\u015b\u0107. Brak architektury, krajobrazu i dlatego skupiamy si\u0119 na tym, co jest o\u015bwietlone.
\nPosta\u0107 Dawida wy\u0142ania si\u0119 z g\u0142\u0119bokiego mroku i staje w ostrym \u015bwietle. David w prawej r\u0119ce trzyma miecz, na kt\u00f3rym widoczna jest inskrypcja “H-AS OS” (nie by\u0142am w stanie zauwa\u017cy\u0107 tych liter, dopiero dowiedzia\u0142am si\u0119 o nich z opracowa\u0144), stanowi\u0105c\u0105 skr\u00f3t \u0142aci\u0144skiego przys\u0142owia\u00a0Humilita occidit superbiam<\/em>\u00a0(Pokora zabija dum\u0119<\/em>).Cia\u0142o Dawida o\u015bwietlone jest uko\u015bnie silnym strumieniem \u015bwiat\u0142a, kt\u00f3re eksponuje lewe rami\u0119 unosz\u0105ce g\u0142ow\u0119 pokonanego olbrzyma. Jego twarz jest smutna, zamy\u015blona, nie wyra\u017ca rado\u015bci ani dumy z odniesionego zwyci\u0119stwa. Twarz Goliata wyra\u017ca kl\u0119sk\u0119, w p\u00f3\u0142otwartych oczach tli si\u0119 jeszcze gasn\u0105cy promyk \u017cycia. Na \u015brodku czo\u0142a Goliata widoczny jest krwawy \u015blad po kamieniu, kt\u00f3ry go powali\u0142. Jest to punkt kulminacyjny walki, kiedy drobnej postury pasterz z Izraela, zabija olbrzyma kamieniem wystrzelonym z procy. Dla niekt\u00f3rych historyk\u00f3w sztuki jest to interpretacja walki dobra ze z\u0142em, kiedy zwyci\u0119\u017ca dobro.
\nPoprzez kontrasty \u015bwiat\u0142a i ciemno\u015bci mamy bardzo dramatyczny efekt emocjonalny. \u015awiat\u0142o pada tylko na po\u0142ow\u0119 twarzy Davida, podczas gdy lewa strona pozostaje w g\u0142\u0119bokim cieniu, co podkre\u015bla wyra\u017aniej jego prze\u017cycie, raczej wzruszenie i smutek, a nie celebracj\u0119 i rado\u015b\u0107 ze zwyci\u0119stwa. G\u0142owa Goliata, pomimo i\u017c jest oddzielona od jego cia\u0142a, wygl\u0105da ci\u0105gle jak \u017cywa. Zmarszczone w b\u00f3lu brwi i otwarte usta, jakby szukaj\u0105ce powietrza, og\u0142aszaj\u0105 kl\u0119sk\u0119. Ten efekt jest spot\u0119gowany spojrzeniem z jednego p\u00f3\u0142przymkni\u0119tego oka, a prawego oka jakby przeszywaj\u0105cego na wskro\u015b widza.
\nW ostatnich latach swojego \u017cycia Caravaggio wr\u0119cz obsesyjne porusza\u0142 motyw ucinanych g\u0142\u00f3w, m.in. w\u00a0 \u015aci\u0119ciu \u015bw. Jana Chrzciciela. Za jego g\u0142ow\u0119 tak\u017ce wyznaczono nagrod\u0119 a wizja gwa\u0142townej \u015bmierci wydawa\u0142a mu si\u0119 bardzo prawdopodobna. Obraz pe\u0142ni wi\u0119c funkcj\u0119 malarskiego rachunku sumienia i rozliczenia dotychczasowego \u017cycia, jest b\u0142aganiem malarza o \u0142ask\u0119 i przyznaniem si\u0119 do winy. Jednak Caravaggio zmar\u0142 w spos\u00f3b mniej widowiskowy. Poszukiwacz i architekt Guiseppe La Fauci, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na niewielki skrawek papieru wci\u015bni\u0119ty do ksi\u0119gi rejestru ko\u015bcielnego, twierdzi\u0142, \u017ce Caravaggio zmar\u0142 w szpitalu w miasteczku Porto Ercole w \u015brodkowych W\u0142oszech w 1610 roku. Oficjalny rejestr ko\u015bcielny z tego okresu zosta\u0142 skradziony lub zagin\u0105\u0142. Zachowa\u0142 si\u0119 jednak skrawek papieru, na kt\u00f3rym ksi\u0105dz pierwotnie zapisa\u0142 okoliczno\u015bci \u015bmierci Caravaggia, zanim wpisa\u0142 je do rejestru. Wed\u0142ug dokumentu,\u00a018 lipca 1610 roku w szpitalu \u015bwi\u0119tej Marii zmar\u0142 w nast\u0119pstwie choroby Micheleangelo Merisi da Caravaggio, malarz<\/em>.
\nWidzimy, \u017ce bardzo cz\u0119sto nawet je\u015bli nic nie wiemy o obrazie i jego arty\u015bcie, nie znamy szczeg\u00f3\u0142\u00f3w i genezy ich powstawania, to emocje, kt\u00f3rych do\u015bwiadczamy i te odkodowane poprzez historyk\u00f3w sztuki s\u0105 podobne, a w wielu przypadkach wr\u0119cz te same.
\nAutorka ostatniej ksi\u0105\u017cki Zbuduj swoje szcz\u0119\u015b\u0107ie. Vademecum \u017cycia spelnionego<\/em><\/a>
\neqtrainer.ca
\n 
\n[1]https:\/\/www.khanacademy.org\/humanities\/monarchy-enlightenment\/baroque-art1\/baroque-italy\/a\/caravaggio-and-caravaggisti-in-17th-century-europe<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pierwsze wra\u017cenie to okrucie\u0144stwo i horror. G\u0142owa ludzka w r\u0119ce innego cz\u0142owieka jest czym\u015b wstrz\u0105saj\u0105cym. Trzeba si\u0119 bli\u017cej przyjrze\u0107, aby zobaczy\u0107, \u017ce nie jest to…<\/p>\n","protected":false},"author":45,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-943","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/943","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/45"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=943"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/943\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=943"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=943"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=943"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}