{"id":950,"date":"2012-02-13T23:13:54","date_gmt":"2012-02-14T04:13:54","guid":{"rendered":"http:\/\/bejsment.patataystores.com\/?p=950"},"modified":"2012-02-13T23:13:54","modified_gmt":"2012-02-14T04:13:54","slug":"1-skad-sie-wzieli-indianie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/2012\/02\/13\/1-skad-sie-wzieli-indianie\/","title":{"rendered":"Sk\u0105d przyszli Indianie? (18000 p.n.e.)"},"content":{"rendered":"

Rozpoczynamy cykl prezentuj\u0105cy w przyst\u0119pny spos\u00f3b histori\u0119\u00a0Kanady. Opracowan\u0105 przez historyk\u00f3w ale uj\u0119t\u0105 w spos\u00f3b rzadko spotykany: na podstawie konkretnych epizod\u00f3w z przesz\u0142o\u015bci, nie zawsze prezentowanych chronologicznie i nie zawsze znanych. Na przyk\u0142ad kilka odcink\u00f3w po\u015bwi\u0119cimy najwa\u017cniejszym bitwom, a kilka innych najwa\u017cniejszym katastrofom naturalnym. A na tym tle ukazane zostan\u0105 dzieje wczorajszej i dzisiejszej Kanady\u2026<\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

\"\"<\/a>

Paleoindianie poluj\u0105 na gliptodonta<\/p><\/div>\n

Powszechnie si\u0119\u00a0uwa\u017ca, \u017ce historia zasiedlenia Kanady zaczyna si\u0119 w czasie ostatniego zlodowacenia. Uwi\u0119zienie w lodach olbrzymiej masy wody spowodowa\u0142o obni\u017cenie si\u0119 poziomu morza o 100 lub wi\u0119cej metr\u00f3w. Zapanowa\u0142 stosunkowo \u0142agodny klimat, a flora i fauna by\u0142y wystarczaj\u0105co bogate dla podtrzymania \u017cycia ludzkich plemion trudni\u0105cych si\u0119 my\u015blistwem i zbieractwem. Paleoindianie, ludy z p\u00f3\u0142nocnej i wschodniej Azji, pradziadowie dzisiejszych Inuit\u00f3w i Indian, by\u0142y w stanie przedosta\u0107 si\u0119 na nowy kontynent i skolonizowa\u0107 dost\u0119pne jego obszary i to one by\u0142y tu pierwsze, na tysi\u0105ce lat przed Wikingami czy bia\u0142ym cz\u0142owiekiem.<\/p>\n

Najstarsze dowody na obecno\u015b\u0107 cz\u0142owieka na tym kontynencie, sprzed 20 tysi\u0119cy lat, odnaleziono w jaskiniach Bluefish Caves na Jukonie. Obok ko\u015bci zwierz\u0105t znaleziono tam prymitywne narz\u0119dzia kamienne oraz wykonane z ko\u015bci. Miejsce to mo\u017cna uzna\u0107 za cz\u0119\u015b\u0107 Eurazji oddzielon\u0105 w\u00f3wczas od g\u0142\u00f3wnej cz\u0119\u015bci kontynentu ameryka\u0144skiego wielosetkilometrowym obszarem l\u0105dolodu, kt\u00f3ry dla cz\u0142owieka by\u0142 nie do przebycia.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Jaskinie Bluefish dzisiaj<\/p><\/div>\n

W okresie kolonizacji obszaru Bluefish ruch ludno\u015bci m\u00f3g\u0142 by\u0107 dwukierunkowy. Wycofywanie si\u0119 lodowca spowodowa\u0142o powolne zamkni\u0119cie przej\u015bcia pomi\u0119dzy Ameryk\u0105 a Azj\u0105 oraz stopniowe poszerzenie, a w ko\u0144cu ca\u0142kowite otwarcie drogi do wn\u0119trza kontynentu. Ocenia si\u0119, \u017ce w przeci\u0105gu tysi\u0105ca lat od pocz\u0105tku ust\u0119powania lodowca, oko\u0142o 14 000 p.n.e., cz\u0142owiek dotar\u0142 do najdalszych zak\u0105tk\u00f3w Ameryki Po\u0142udniowej, wcze\u015bniej jednak ca\u0142kowicie kolonizuj\u0105c Ameryk\u0119 P\u00f3\u0142nocn\u0105. \u015alady Paleoindian, jak te ludy si\u0119 nazywa, wykaza\u0142y liczne znaleziska archeologiczne w ca\u0142ej Kanadzie. G\u0142\u00f3wne szlaki w\u0119dr\u00f3wek Paleoindian przebiega\u0142y najpierw na po\u0142udnie wzd\u0142u\u017c g\u00f3rskich pasm nadbrze\u017cnych, a potem na wsch\u00f3d przez prerie i le\u015bne tereny a\u017c do Zatoki Hudsona. Cz\u0119\u015b\u0107 plemion pod\u0105\u017ca\u0142a za cofaj\u0105cym si\u0119 lodowcem na p\u00f3\u0142noc, osi\u0105gaj\u0105c wybrze\u017ca arktyczne oko\u0142o 9 000 p.n.e. Inna cz\u0119\u015b\u0107, przekroczywszy dolin\u0119 Wielkich Jezior, osi\u0105gn\u0119\u0142a wybrze\u017ca atlantyckie, wyruszaj\u0105c dalej w dw\u00f3ch kierunkach – na po\u0142udnie i p\u00f3\u0142noc. Grupa p\u00f3\u0142nocna zaludni\u0142a Labrador. Istniej\u0105 archeologiczne dowody na to, i\u017c osiedla ludzkie na Labradorze istnia\u0142y ju\u017c 8 000 lat p.n.e.<\/p>\n

Z biegiem lat poszczeg\u00f3lne grupy pocz\u0119\u0142y si\u0119 dostosowywa\u0107 do miejscowych warunk\u00f3w geograficznych, klimatycznych, zasob\u00f3w naturalnych itp., tworz\u0105c wiele technik i zwyczaj\u00f3w znanych do czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych. Te kultury, zwane przez historyk\u00f3w kulturami archaicznymi, da\u0142y pocz\u0105tek p\u00f3\u017aniejszemu zr\u00f3\u017cnicowaniu plemion india\u0144skich.<\/p>\n

Cho\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnych plemion india\u0144skich pochodzi od przybysz\u00f3w z okresu zlodowacenia, po ust\u0105pieniu lodowca nap\u0142yw ludno\u015bci z Azji do Ameryki nie usta\u0142. Do najznaczniejszych grup nap\u0142ywowych nale\u017c\u0105 plemiona m\u00f3wi\u0105ce j\u0119zykiem atabaskim. Plemiona te rozsiane s\u0105 w ca\u0142ej Ameryce od Kolumbii Brytyjskiej po Arizon\u0119. Historia tych plemion wiedzie jednak do archaicznej kultury alaska\u0144skiej, kt\u00f3ra powsta\u0142a oko\u0142o 10 000 lat p.n.e. w\u015br\u00f3d ostatnich india\u0144skich przybysz\u00f3w z Azji. Kultura ta charakteryzowa\u0142a si\u0119 u\u017cywaniem krzemiennych no\u017cy, podobnie jak u plemion azjatyckich w tym samym czasie.<\/p>\n

Mniej wi\u0119cej 10000 lat p.n.e. zatopiony zosta\u0142 most mi\u0119dzykontynentalny i na oko\u0142o 5 tysi\u0119cy lat zako\u0144czy\u0142 si\u0119 nap\u0142yw ludzi z Azji. Oko\u0142o 5000 p.n.e. na tereny arktyczne przyby\u0142y (przep\u0142ywaj\u0105c Cie\u015bnin\u0119 Beringa) na \u0142odziach ludy zwane Paleoeskimosami. Ludy te reprezentowa\u0142y wysoko rozwini\u0119t\u0105 kultur\u0119 materialn\u0105, w por\u00f3wnaniu z miejscowymi kulturami archaicznymi. Zna\u0142y techniki budowania \u0142odzi, szycia ubra\u0144 oraz pos\u0142ugiwania si\u0119 \u0142ukiem i strza\u0142\u0105. Szczeg\u00f3lnie ten ostatni wynalazek szeroko rozprzestrzeni\u0142 si\u0119 w\u015br\u00f3d wszystkich plemion india\u0144skich, zmieniaj\u0105c ca\u0142kowicie technik\u0119 polowa\u0144 i prowadzenia wojny. Bezpo\u015bredni potomkowie Paleoeskimos\u00f3w, plemiona kultury Dorset, rozwin\u0119\u0142y sztuk\u0119 i r\u0119kodzie\u0142o oraz znane by\u0142y z wytwarzania miniaturowych podobizn ludzi i zwierz\u0105t z kamienia.<\/p>\n

Gwa\u0142towny rozw\u00f3j kultur india\u0144skich nast\u0105pi\u0142 pomi\u0119dzy 2500 a 1500 p.n.e. Ostatnimi przybyszami na tereny dzisiejszej Kanady, zanim zosta\u0142a ona skolonizowana przez Europejczyk\u00f3w, byli Inuici i Wikingowie.<\/p>\n

Oprac. tp<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n


\n<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rozpoczynamy cykl prezentuj\u0105cy w przyst\u0119pny spos\u00f3b histori\u0119\u00a0Kanady. Opracowan\u0105 przez historyk\u00f3w ale uj\u0119t\u0105 w spos\u00f3b rzadko spotykany: na podstawie konkretnych epizod\u00f3w z przesz\u0142o\u015bci, nie zawsze prezentowanych…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18,6],"tags":[],"class_list":["post-950","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-historia-kanady","category-series"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/950","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=950"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/950\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=950"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=950"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bejsment.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=950"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}