Nabycie spadku w Polsce na mocy testamentu

Nabycie spadku w Polsce na mocy testamentu

Z Warszawy pisze radca prawny Małgorzata Milewska – Kita
Kontynuujemy cykl publikacji, dotyczących  postępowań przed sądami i urzędami w Kraju. Jednocześnie oferujemy wyjątkowe rozwiązanie dla Polonii kanadyjskiej – możecie Państwo uzyskać informacje o bieżących zmianach przepisów w sprawach spadkowych  i nieruchomości, kierując zapytania na adres e-mail: m.milewska.kancelaria@gmail.com

Zgodnie z polskim prawem, spadek nabywa się z mocy samego prawa albo na podstawie Testament pozwala na dowolne wyznaczenie kręgu spadkobierców. Jak stwierdzić czy testament jest ważny? FORMA TESTAMENTU. Według prawa polskiego testament może być sporządzony w trzech formach zwykłych i trzech formach szczególnych.
Najczęściej spotykane są testamenty własnoręczne i testamenty notarialne. Najmniej formalności wiąże się z testamentem własnoręcznym, wymagającym odręcznego spisania w całości przez testatora. Testator własnoręcznie spisuje całą treść dokumentu, nie może użyć do tego celu komputera, dokument też nie może też być spisany odręcznie przez inną osobę w imieniu spadkodawcy. Sam wydruk komputerowy z własnoręcznym podpisem testatora nie wystarczy. Testament własnoręczny nie wymaga świadków, ale musi być czytelnie podpisany i wskazywać miejsce i datę jego sporządzenia.

Uwaga! W przypadku osób zamieszkałych w Kanadzie, które chciałyby  pozostawić  testament, dotyczący nieruchomości położonych w Polsce, ze wszech miar zalecane jest sporządzenie  testamentu  własnoręcznego. Kolejną formą zwykłą jest testament sporządzony u notariusza w formie aktu notarialnego. W przypadku sporządzenia testamentu przed notary public w Prowincji Ontario, dla celów przyszłego postępowania spadkowego w Polsce, począwszy od dnia 11 stycznia 2024 r. testament taki wymaga uzyskania „Apostille” wydawanego  przez po dniu 10 stycznia 2024 r., wymagane jest uzyskanie „Apostille” w Official Documents Services, 777 Bay St, Toronto, już bez potrzeby legalizacji dokumentu w Konsulacie RP. Natomiast testamenty sporządzone przed notary public przed dniem 11 stycznia 2024 r. tak jak i inne kanadyjskie dokumenty urzędowe (np. akty stanu cywilnego), sporządzone przed tą datą,  nadal wymagają legalizacji w Konsulacie RP.

Jednakże podkreślić należy, że niejednolita praktyka sądów polskich w ostatnich latach w zakresie uznawania testamentów sporządzonych przed notary public w Kanadzie przemawia za tym, aby testamenty osób, mających przed śmiercią miejsce pobytu w Kanadzie, a dotyczące nieruchomości, położonych ma terenie Polski, sporządzane były w formie testamentu własnoręcznego – napisanego w całości odręcznie przez testatora i podpisanego czytelnie przez testatora. Możliwe jest także sporządzenie tzw. testamentu konsularnego przed Konsulem RP. Zwykłą formą testamentu jest też testament allograficzny, spisywany w formie protokołu przed wójtem, burmistrzem, prezydentem miasta, starostą lub kierownikiem urzędu stanu cywilnego w Polsce w obecności dwóch świadków. Testamentami szczególnymi są testament ustny, ogłoszony w obecności trzech świadków, dopuszczalny gdy istnieje obawa rychłej śmierci spadkodawcy; testament podróżny na polskim statku morskim lub powietrznym oraz testament wojskowy. Polskie prawo przewiduje nieważność testamentu, jeżeli nie odpowiada on wymogom dotyczącym formy, a także, jeżeli sporządziła go osoba, która nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych albo osoba będąca w stanie wyłączającym świadome lub swobodne wyrażenie woli (choroba, przymus) albo też, gdy testament został sporządzony pod wpływem błędu, groźby czy podstępu. Ponadto, testament allograficzny albo testament szczególny jest nieważny, jeżeli jego świadkiem była osoba niemająca pełnej zdolności do czynności prawnych, niewidoma, głucha lub niema, nie mogąca czytać i pisać, niewładająca językiem, w którym spadkodawca sporządził testament oraz osoba skazana prawomocnie wyrokiem sądowym za fałszywe zeznania.

Co do zasady, nie może też być świadkiem przy sporządzaniu testamentu osoba najbliższa spadkodawcy lub osoba, dla której w testamencie została przewidziana jakakolwiek korzyść. ZAPIS POSZCZEGÓLNYCH PRZEDMIOTÓW W TESTAMENCIE.  Istotną kwestią jest także forma testamentu, w jakiej spadkodawca może skutecznie zapisać komuś konkretny przedmiot. Tylko w testamencie sporządzonym w formie aktu notarialnego spadkodawca może skutecznie rozporządzić, na wypadek swojej śmieci, konkretnymi przedmiotami na rzecz konkretnych osób, np. mieszkanie z wyposażeniem lub bez, dom, działkę gruntu, biżuterię itp. (zapis windykacyjny). Spadkodawca może także uczynić w testamencie zapis zwykły, na mocy którego uprawniony na mocy tego zapisu może wystąpić do spadkobiercy o wydanie mu przedmiotu zapisu testamentowego. Jeżeli zapis poszczególnych przedmiotów na rzecz danej osoby dokonany zostanie w testamencie zwykłym, zapis ten jest nieważny.

Nieważność poszczególnych zapisów testamentu nie skutkuje jego nieważnością w całości, albowiem ważne pozostają nadal te zapisy testamentu, które są uczynione w przewidzianej prawem formie. Zgodne z polskim prawem, testament może być odwołany albo zmieniony w każdym czasie, przy czym za skuteczny testament uznaje się  ten, który został opatrzony późniejszą datą. W przypadku stwierdzenia nieważności testamentu, zastosowanie znajdują zasady dziedziczenia ustawowego. Warto pamiętać, że niezależnie od tego, czy spadkodawca pozostawił testament, czy też dziedziczenie następuje na mocy ustawy (beztestamentowo), w każdym przypadku dla formalnego objęcia spadku w Polsce wymagane jest uzyskanie prawomocnego, sądowego  postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia.
Autorem jest radca prawny Małgorzata Milewska-Kita z Kancelarii Prawnej w Warszawie. Artykuł ten nie stanowi porady prawnej. Zapraszamy do korzystania z usług  Kancelarii  tel. +11 48 664 063 301, e-mail: m.milewska.kancelaria@gmail.com Radca prawny Małgorzata Milewska-Kita od ponad 17 lat służy pomocą prawną Polonii kanadyjskiej w sprawach spadkowych, nieruchomości, sądowych i innych na terenie całej Polski.