Parlament Brytyjski uchwalił historyczną ustawę: osoby urodzone po 2008 roku nigdy nie kupią legalnie papierosów
Parlament Brytyjski uchwalił historyczną ustawę: osoby urodzone po 2008 roku nigdy nie kupią legalnie papierosów
Plakat z filmu “Thank you for smoking” pokazującego wartości wolności obywatelskich
W kwietniu 2026 roku brytyjski Parlament zakończył prace nad przełomową ustawą Tobacco and Vapes Bill (ustawą o tytoniu i waporyzatorach). Po zatwierdzeniu przez Izbę Gmin i Izbę Lordów ustawa czeka już tylko na królewską zgodę (royal assent), która jest formalnością. Dzięki niej Wielka Brytania chce stworzyć pierwsze w swojej historii „pokolenie wolne od dymu” (smoke-free generation).
Zgodnie z ustawą od 1 stycznia 2027 roku wiek legalnej sprzedaży tytoniu będzie corocznie podnoszony o jeden rok. W praktyce oznacza to, że osoby urodzone 1 stycznia 2009 roku lub później nigdy nie osiągną wieku, w którym będzie im wolno legalnie kupić papierosy, tytoń, papierosy ziołowe ani bibułki. Aktualnie osoby te mają 17 lat lub mniej – dla nich zakaz będzie dożywotni.
Ustawa dotyczy całej Wielkiej Brytanii (Anglia, Szkocja, Walia i Irlandia Północna). Sprzedaż tym osobom będzie karalna dla sklepów i sprzedawców. Rząd zyskuje ponadto szerokie uprawnienia do regulowania rynku waporyzatorów i produktów nikotynowych – m.in. smaków, opakowań i ekspozycji w punktach sprzedaży. Rozszerzony zostanie też zakaz palenia w miejscach publicznych na wybrane przestrzenie zewnętrzne, takie jak place zabaw, okolice szkół i szpitali.
Minister zdrowia Wes Streeting nazwał uchwalenie ustawy „historycznym momentem dla zdrowia narodu”. Rząd szacuje, że dzięki niej uda się zapobiec tysiącom przedwczesnych zgonów, zmniejszyć obciążenie dla NHS (brytyjskiej służby zdrowia) i ostatecznie wyeliminować nałóg tytoniowy wśród przyszłych pokoleń. Tytoń pozostaje jedną z głównych przyczyn raka, chorób serca i przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP).
Pomysł „pokoleniowego zakazu” nie jest zupełnie nowy – podobną ustawę próbowała wprowadzić wcześniej Nowa Zelandia, ale jej rząd koalicyjny ostatecznie ją uchylił.
Ustawa zyskała szerokie poparcie ponadpartyjne, choć nie obyło się bez głosów krytyki. Zwolennicy wolności indywidualnych argumentują, że państwo nadmiernie ingeruje w osobiste wybory dorosłych obywateli. Przedstawiciele branży tytoniowej obawiają się długoterminowego spadku sprzedaży. Z drugiej strony organizacje zdrowia publicznego, w tym Cancer Research UK, entuzjastycznie witają regulację i podkreślają, że większość społeczeństwa popiera pomysł stworzenia pokolenia wolnego od nałogu tytoniowego.
Ważne jest też to, że ustawa nie zabrania palenia osobom, które już mają nałóg – skupia się wyłącznie na zapobieganiu rozpoczęciu palenia wśród młodzieży. Rząd zapowiada jednocześnie dalsze wsparcie dla osób chcących rzucić palenie.
Po uzyskaniu królewskiej zgody ustawa wejdzie w życie etapami. Pierwszy wzrost wieku sprzedaży nastąpi w 2027 roku. W dłuższej perspektywie może to oznaczać, że w Wielkiej Brytanii palenie stanie się zjawiskiem marginalnym, ograniczonym głównie do starszych pokoleń.