Konserwatyści przejmują Kolumbię Brytyjską. Wyborcza klęska NDP
Konserwatyści przejmują Kolumbię Brytyjską. Wyborcza klęska NDP
W Kolumbii Brytyjskiej doszło do jednej z najbardziej zaskakujących zmian politycznych ostatnich lat. W sobotnich przedterminowych wyborach parlamentarnych zdecydowane zwycięstwo odniosła Partia Konserwatywna, która jeszcze kilka tygodni temu zmagała się z poważnym kryzysem wewnętrznym. Jej tymczasowy lider Lorne Doerkson zostanie nowym premierem prowincji, zastępując Davida Eby’ego z Nowej Partii Demokratycznej (NDP). Konserwatyści zdobyli większość pozwalającą na samodzielne rządzenie, a dotychczasowy premier zapowiedział ustąpienie z funkcji przewodniczącego swojej partii.
Według wstępnych wyników konserwatyści prowadzili w 64 spośród 93 okręgów wyborczych, NDP w 27, a Partia Zielonych w dwóch. Do utworzenia większościowego rządu potrzeba 47 mandatów. Konserwatyści uzyskali około 48 proc. głosów, podczas gdy NDP około 37 proc. Ostateczne wyniki będą znane po zakończeniu liczenia głosów.
Rozstrzygnięcie stało się jasne już około godziny po zamknięciu lokali wyborczych. Dla konserwatystów oznacza ono powrót do rządzenia prowincją po niemal stu latach, a dla NDP koniec dziewięcioletniego okresu sprawowania władzy.
Premierem zostanie były wydawca gazety i zawodnik rodeo
Lorne Doerkson cieszy się ze zwycięstwa w wyborach.
Największym bohaterem wyborczego wieczoru został Lorne Doerkson, polityk jeszcze niedawno mało znany poza swoim okręgiem Cariboo-Chilcotin. W ciągu niespełna pięciu tygodni przeszedł drogę od lokalnego parlamentarzysty do przyszłego premiera jednej z najważniejszych gospodarczo prowincji Kanady.
Podczas wieczoru wyborczego w Vancouver Doerkson podziękował swoim zwolennikom i zapowiedział rozpoczęcie pracy nad odbudową gospodarki.
– Dziś Kolumbia Brytyjska dokonała wyboru. Służba na stanowisku premiera będzie największym zaszczytem mojego życia – powiedział.
Zapewnił, że zamierza poświęcić nowej funkcji wszystkie siły, choć nie obiecuje nieomylności.
– Nie wszystko zrobię doskonale. Ale kiedy popełnię błąd, przyznam się do niego i wrócę do pracy – zadeklarował.
Doerkson podkreślił, że rozwój gospodarczy nie może ograniczać się do Vancouver i największych miast. W swoim przemówieniu wymienił ośrodki przemysłowe, rolnicze i portowe, od Fort St. John i Kitimat po Kelownę, Surrey i Vancouver Island.
Przekonywał, że wszystkie regiony prowincji są ze sobą gospodarczo powiązane. Otwarcie kopalni na północy oznacza miejsca pracy w portach, a funkcjonowanie tartaków w głębi prowincji zapewnia zatrudnienie również w transporcie i usługach.
– To jedna gospodarka, która łączy wszystkie miejscowości na mapie Kolumbii Brytyjskiej – mówił.
Nowy premier ma nietypowy życiorys. Przed rozpoczęciem kariery politycznej był wydawcą lokalnej gazety i zajmował się rodeo. Doświadczenia z tej dyscypliny sportu przywołał w przemówieniu wyborczym.
– Widziałem wielu ludzi spadających z konia i sam też kilka razy spadłem. Nauczyłem się jednak, że trzeba wstać, otrzepać się z kurzu i spróbować ponownie – powiedział.
Przypomniał również swoją działalność na rzecz lokalnych społeczności dotkniętych pożarami lasów, powodziami i zamykaniem szpitalnych oddziałów ratunkowych. Jego zdaniem przywództwo polega przede wszystkim na obecności wśród ludzi, dotrzymywaniu obietnic i przyznawaniu się do błędów.
Przedterminowe wybory okazały się fatalną decyzją
Jeszcze miesiąc temu niewiele wskazywało, że konserwatyści mogą przejąć władzę. Premier David Eby zdecydował się jednak na rozwiązanie parlamentu i rozpisanie wyborów o dwa lata wcześniej, niż przewidywał normalny kalendarz wyborczy.
Eby dysponował większością zaledwie jednego mandatu. Początkowo tłumaczył swoją decyzję potrzebą uzyskania silniejszego mandatu do przeciwdziałania niepewności gospodarczej wywołanej polityką celną prezydenta USA Donalda Trumpa.
Później argumentował, że przedterminowe wybory pozwolą zakończyć polityczny impas utrudniający funkcjonowanie parlamentu.
Przeciwnicy premiera uważali jednak, że chciał wykorzystać osłabienie konserwatystów, którzy przeżywali wówczas głęboki kryzys przywództwa i tracili kolejnych parlamentarzystów.
Kalkulacja okazała się nietrafiona. Zmiana lidera konserwatystów doprowadziła do uspokojenia sytuacji w partii i ponownego zjednoczenia znacznej części centroprawicowego elektoratu.
Politolog Hamish Telford, komentując wynik dla CityNews, ocenił, że Eby nie przewidział konsekwencji odejścia poprzedniej liderki konserwatystów Kerry-Lynne Findlay.
Jego zdaniem kampania NDP została zaplanowana z myślą o rywalizacji ze skłóconą opozycją. Gdy konserwatyści wybrali nowego przywódcę, premier nie miał przygotowanej alternatywnej strategii.
– Nie miał planu B. Powinien był to przewidzieć i zapłacił za to cenę – stwierdził Telford.
Sam Eby zachował mandat w okręgu Vancouver-Point Grey, ale przyznał się do porażki i zapowiedział rezygnację z kierowania NDP.
– Podejmuję tę decyzję z bardzo ciężkim sercem. Nadszedł jednak czas na nowe przywództwo w naszej partii – powiedział podczas spotkania z działaczami.
Podziękował swoim współpracownikom i wyborcom za lata zaufania. Jego odejście oznacza rozpoczęcie poszukiwań nowego lidera ugrupowania, które od 2017 roku kierowało Kolumbią Brytyjską.
Od politycznego marginesu do większościowego rządu
Historia zwycięstwa konserwatystów jest tym bardziej niezwykła, że przez dziesięciolecia ugrupowanie to nie odgrywało większej roli w polityce prowincji.
Prawicowi wyborcy popierali przede wszystkim Partię Kredytu Społecznego, a później liberałów z Kolumbii Brytyjskiej, którzy mimo nazwy reprezentowali w znacznej mierze centroprawicowy nurt polityczny.
Jeszcze w wyborach w 2020 roku konserwatyści uzyskali mniej niż dwa procent głosów.
Przełom nastąpił w 2023 roku, kiedy do partii dołączył John Rustad, były polityk BC Liberals. Wkrótce został jej przewodniczącym i rozpoczął odbudowę ugrupowania.
W wyborach w październiku 2024 roku konserwatyści zdobyli 44 mandaty, zaledwie trzy mniej, niż potrzebowali do samodzielnego sprawowania władzy.
Sukces nie zakończył jednak wewnętrznych konfliktów. W partii narastały spory ideologiczne i personalne. Kolejni parlamentarzyści opuszczali klub lub byli z niego usuwani.
W grudniu 2025 roku Rustad został zmuszony do rezygnacji. Tymczasowe kierownictwo objął Trevor Halford, a następnie przewodniczącą została Kerry-Lynne Findlay.
Jej przywództwo trwało zaledwie 113 dni. W tym okresie ugrupowanie ponownie zaczęło tracić parlamentarzystów, a liczebność klubu spadła do około 25 osób.
Findlay ustąpiła 20 września, zaledwie dwa dni przed ogłoszeniem przedterminowych wyborów przez Eby’ego.
Pozostali konserwatywni parlamentarzyści zaproponowali wówczas powierzenie kierownictwa Lorne’owi Doerksonowi.
Polityk, który przebywał akurat w Afryce, przerwał podróż i wrócił do Kanady. Niemal natychmiast rozpoczął rozmowy z parlamentarzystami, którzy wcześniej opuścili ugrupowanie.
W krótkim czasie udało mu się przywrócić część z nich do klubu i ustabilizować sytuację.
Dwa dni później prowadził już kampanię wyborczą jako kandydat na premiera prowincji.
Co ciekawe, sam Doerkson dołączył do konserwatystów dopiero w 2024 roku, po kryzysie BC United, ugrupowania znanego wcześniej jako BC Liberals.
Niższe podatki, więcej mieszkań i rozwój energetyki
Konserwatyści przedstawili program gospodarczy oparty na ograniczaniu obciążeń podatkowych, zmniejszaniu biurokracji i przyciąganiu inwestycji.
Doerkson zapowiedział, że chce uczynić Kolumbię Brytyjską najzamożniejszą prowincją Kanady i miejscem, w którym przedsiębiorcy będą w pierwszej kolejności lokować nowe inwestycje.
Jedną z najważniejszych obietnic wyborczych jest obniżenie podatku dochodowego. Partia proponuje również uproszczenie procedur administracyjnych związanych z budową mieszkań.
Lorne Doerkson podczas kampanii wyborczej
Konserwatyści przekonują, że ograniczenie liczby zezwoleń i skrócenie czasu oczekiwania na decyzje pozwoli przyspieszyć inwestycje mieszkaniowe i zwiększyć podaż nieruchomości.
W programie znalazła się także zapowiedź reformy systemu ubezpieczeń komunikacyjnych. Obecny model, w którym odszkodowania wypłacane są zasadniczo bez ustalania winy kierowcy, miałby zostać zastąpiony systemem mieszanym.
Partia obiecuje również zwiększenie liczby miejsc w placówkach opieki nad dziećmi oraz wprowadzenie całodobowej opieki dla rodzin pracujących w określonych zawodach.
Istotną część programu stanowi rozwój przemysłu energetycznego, zwłaszcza wydobycia gazu ziemnego i produkcji skroplonego gazu LNG.
Doerkson argumentuje, że Kolumbia Brytyjska powinna w większym stopniu wykorzystywać swoje zasoby naturalne, tworząc miejsca pracy i zwiększając dochody budżetowe.
Konserwatyści zapowiedzieli również uchylenie prowincyjnej ustawy dotyczącej Deklaracji Narodów Zjednoczonych o prawach ludności rdzennej, znanej jako DRIPA.
To jedna z bardziej kontrowersyjnych propozycji, ponieważ ustawa określa zasady dostosowywania prawa prowincji do międzynarodowych standardów ochrony praw ludności rdzennej.
Partia twierdzi, że zmiany są potrzebne dla zwiększenia pewności inwestycyjnej. Przeciwnicy uchylenia ustawy ostrzegają natomiast przed osłabieniem ochrony praw Pierwszych Narodów i pogorszeniem stosunków z ich społecznościami.
Konserwatyści obiecują także ograniczenie deficytu budżetowego do 10,8 miliarda dolarów do 2030 roku, bez podnoszenia podatków i ograniczania podstawowych usług publicznych.
Szczegółowy program finansowy przedstawili jednak dopiero kilka dni po rozpoczęciu głosowania przedterminowego, co spotkało się z krytyką przeciwników politycznych.
Kontrowersje wokół kandydatów
Zwycięska kampania nie była wolna od skandali. Szczególne kontrowersje wzbudziły wypowiedzi niektórych konserwatywnych kandydatów zamieszczane wcześniej w mediach społecznościowych.
Osiemnastoletni Jordan McIntosh, ubiegający się o mandat w Vancouver-Strathcona, został usunięty z partii po ujawnieniu wpisów dotyczących Adolfa Hitlera i zagłady Żydów.
Z ugrupowania wykluczono również Joachima Agou, który w internecie komentował atak samochodowy na uczestników propalestyńskiej demonstracji w Szwajcarii, sugerując, że kierowca powinien ponownie przejechać przez tłum.
Krytykę wywołały także wypowiedzi Katy Merrifield, kierującej kampanią konserwatystów. W jednym z wcześniejszych wpisów określiła islam jako ideologię, którą należy wyeliminować.
Doerkson stanął w jej obronie, tłumacząc, że kontrowersyjna wypowiedź powstała w okresie osobistej traumy. Decyzję o pozostawieniu Merrifield na stanowisku ostro krytykowała NDP.
Przeciwnicy konserwatystów domagali się również usunięcia kandydatki Heather Maahs, która wcześniej sugerowała, że szkolny program SOGI 123, dotyczący orientacji seksualnej i tożsamości płciowej, może stanowić formę niewłaściwego oddziaływania na dzieci.
Kontrowersje dotyczyły także sposobu prowadzenia kampanii. Dziennikarze skarżyli się na ograniczony dostęp do Doerksona i brak możliwości zadawania dodatkowych pytań podczas konferencji prasowych.
Konserwatyści zdecydowali również, że ich lider nie będzie udzielał wywiadów w wieczór wyborczy, nawet w przypadku zwycięstwa.
Mimo tych sporów ugrupowanie uzyskało zdecydowaną przewagę nad dotychczas rządzącą NDP.
Przegrani i zwycięzcy wyborczego wieczoru
Oprócz konserwatystów i NDP do parlamentu prowincji wprowadzili swoich przedstawicieli Zieloni.
Ich liderka Emily Lowan zdobyła mandat w okręgu Saanich North and the Islands. Po ogłoszeniu wyników przyznała, że zwycięstwo konserwatystów przyjęła z rozczarowaniem.
Nie wszystkim liderom mniejszych ugrupowań udało się zachować miejsca w parlamencie.
Dallas Brodie, tymczasowa przewodnicząca OneBC, przegrała w Vancouver-Quilchena z konserwatystą Carsonem Bindą, byłym dyrektorem prowincyjnego oddziału Canadian Taxpayers Federation.
Z kolei Elenore Sturko, liderka CentreBC, straciła mandat w Surrey South na rzecz konserwatystki Megan Knight.
Sturko reprezentowała wcześniej ten okręg jako parlamentarzystka BC Liberals, a następnie przeszła do konserwatystów.
Podczas przemówienia zwycięskiego Doerkson podziękował zarówno Davidowi Eby’emu, jak i Emily Lowan.
Podkreślił, że działalność publiczna wymaga poświęceń nie tylko od samych polityków, ale także od ich rodzin.
Eby’emu podziękował za wieloletnią służbę prowincji, a Lowan pogratulował kampanii, która zachęciła wielu młodych mieszkańców do zainteresowania się polityką.
Gratulacje od premiera Kanady
Na wynik wyborów zareagował premier Kanady Mark Carney, który pogratulował Doerksonowi zwycięstwa.
We wpisie opublikowanym na platformie X wyraził nadzieję na współpracę z nowym rządem prowincji w sprawach budownictwa mieszkaniowego, energetyki i rozwoju gospodarczego.
Carney podkreślił, że wspólnym celem powinno być budowanie silniejszej Kolumbii Brytyjskiej i silniejszej Kanady.
Dla rządu federalnego zmiana władzy w Victorii może mieć istotne znaczenie, szczególnie w kwestiach eksploatacji zasobów naturalnych, infrastruktury energetycznej oraz relacji z ludnością rdzenną.
Konserwatyści zapowiadają bowiem bardziej zdecydowane wspieranie przemysłu wydobywczego i ograniczanie barier administracyjnych utrudniających realizację dużych projektów inwestycyjnych.
Początek nowego rozdziału
Zwycięstwo konserwatystów kończy okres dominacji NDP, która kierowała Kolumbią Brytyjską od 2017 roku, najpierw pod przywództwem Johna Horgana, a następnie Davida Eby’ego.
Nowy rząd będzie musiał zmierzyć się z wysokimi kosztami mieszkań, problemami służby zdrowia, deficytem budżetowym i niepewnością gospodarczą związaną z polityką handlową Stanów Zjednoczonych.
Doerkson zapowiada szybkie rozpoczęcie realizacji obietnic wyborczych. Przekonuje, że prowincja ma ogromny potencjał gospodarczy, który dotychczas nie był dostatecznie wykorzystywany.
W swoim przemówieniu skierował również słowa do przedsiębiorców i rodzin rozważających przeprowadzkę do Kolumbii Brytyjskiej.
Zapewnił, że nowy rząd będzie otwarty na inwestycje, pomysły i ludzi chcących związać swoją przyszłość z prowincją.
Przed konserwatystami stoi jednak zadanie nie tylko realizacji ambitnego programu, lecz także utrzymania jedności ugrupowania, które jeszcze niedawno było bliskie rozpadu.
Sobotnie wybory pokazały, jak szybko może zmienić się układ sił politycznych. Partia, która sześć lat temu zdobywała niespełna dwa procent głosów, obejmuje dziś władzę z większością parlamentarną.
Dla Lorne’a Doerksona jest to początek niezwykle wymagającej próby. W ciągu kilku tygodni z polityka zajmującego się przede wszystkim problemami swojego okręgu stał się przywódcą odpowiedzialnym za przyszłość całej Kolumbii Brytyjskiej.
Komentarze (3)
Bejsment.com – wiadomości dla Polaków w Kanadzie
polishnewspaper.ca is a website for advertisers of Wiadomości - Polish newspaper published in Toronto, Mississauga and area in Ontario - Canada.
Bejsment.com - portal dla Polaków w Kanadzie.
polishnewspaper.ca - to strona internetowa "Wiadomości" - gazeta w języku polskim wydawana Kanadzie w Toronto, Mississauga i okolicach.