Jakie różnice między sunnitami i szyitami leżą u podstaw konfliktów na Bliskim Wschodzie?

Jakie różnice między sunnitami i szyitami leżą u podstaw konfliktów na Bliskim Wschodzie?

Najważniejszy podział w świecie muzułmańskim przebiega między sunnitami a szyitami. Iran, w którym dominują szyici, odpowiada na ataki Stanów Zjednoczonych i Izraela, uderzając w swoich głównie sunnickich sąsiadów, będących sojusznikami Waszyngtonu w regionie. Pokazuje to, że dawne napięcia polityczne i religijne na Bliskim Wschodzie wciąż pozostają żywe.

Zdaniem analityków różnice między obiema gałęziami islamu dobrze ilustrują skomplikowane relacje między państwami regionu. Dwiema najważniejszymi potęgami na Bliskim Wschodzie są Arabia Saudyjska i Iran. Jeszcze przed amerykańsko-izraelskimi atakami, które doprowadziły do upadku islamskiego reżimu, oba państwa rywalizowały o dominację w regionie. Konflikt ten był dodatkowo zaostrzony przez podłoże religijne.

Iran jest krajem w większości szyickim, natomiast Arabia Saudyjska uchodzi za główne centrum sunnickiego świata muzułmańskiego. Rywalizacja ta była widoczna również podczas niedawnego konfliktu Izraela z Hamasem w Strefie Gazy, a także w odmiennych reakcjach państw regionu na ataki Izraela i Stanów Zjednoczonych, w których zginął między innymi najwyższy przywódca Iranu, Ali Chamenei.

Po ataku na Chameneiego libański Hezbollah przeprowadził ostrzał rakietowy izraelskiego miasta Hajfa, otwierając tym samym kolejny front konfliktu. Izrael odpowiedział uderzeniami na pozycje Hezbollahu na terytorium Libanu.

Hezbollah, działająca w Libanie milicja szyicka, jest bliskim sojusznikiem irańskich ajatollahów. Inną grupą powiązaną z Teheranem są jemeńscy Huti, również wywodzący się z szyickiej tradycji. W przyszłości mogą oni próbować atakować statki przepływające przez strategiczną Cieśninę Ormuz.

Po przeciwnej stronie znajdują się Kurdowie – sunniccy muzułmanie, którzy nie posiadają własnego państwa. Kurdowie mieszkają w Turcji, Iraku i Iranie. Część kurdyjskich ugrupowań opozycyjnych zapowiada możliwość wejścia na terytorium Iranu i włączenia się do walki przeciwko rządzącym tam ajatollahom.

Podział na sunnitów i szyitów jest jednym z najważniejszych podziałów w świecie islamu. Powstał w VII wieku, wkrótce po śmierci proroka Mahometa, i początkowo dotyczył przede wszystkim kwestii tego, kto powinien przejąć przywództwo nad wspólnotą muzułmanów. Z czasem różnice te nabrały również znaczenia religijnego i politycznego.

Sunnici uważają, że przywódca wspólnoty muzułmańskiej powinien być wybierany przez jej członków. Dlatego po śmierci Mahometa poparli wybór kalifa, który miał kierować społecznością wiernych. Szyici natomiast są przekonani, że przywództwo powinno pozostać w rodzinie proroka. Według nich prawowitym następcą Mahometa był jego kuzyn i zięć Ali, a władzę religijną powinni sprawować jego potomkowie.

Różnice między obiema grupami dotyczą także organizacji religijnej. W tradycji sunnickiej nie istnieje jeden najwyższy autorytet duchowy dla wszystkich wiernych. Ważną rolę odgrywają uczeni religijni, którzy interpretują prawo islamskie i tradycję. W islamie szyickim szczególne znaczenie mają natomiast imamowie, czyli duchowi przywódcy uznawani za posiadających wyjątkowy autorytet religijny.

Choć sunnici i szyici wyznają te same podstawowe zasady islamu, takie jak wiara w jednego Boga, Koran i proroka Mahometa, istnieją między nimi także pewne różnice w praktykach religijnych, tradycjach i sposobie obchodzenia niektórych świąt.

Sunnici stanowią zdecydowaną większość muzułmanów na świecie – około 85–90 procent. Szyici są mniejszością, ale dominują w niektórych krajach, między innymi w Iranie oraz w części Iraku i Libanu.

Podział ten, który powstał ponad 1300 lat temu, do dziś ma znaczenie nie tylko religijne, ale również polityczne. W wielu regionach Bliskiego Wschodu różnice między sunnitami i szyitami wpływają na relacje między państwami oraz na konflikty w regionie.