Płacimy prywatnością za używanie bezpłatnych aplikacji w telefonie
Płacimy prywatnością za używanie bezpłatnych aplikacji w telefonie
Bezpłatne aplikacje mobilne towarzyszą Kanadyjczykom na co dzień – od zakupu kawy, przez zakupy spożywcze, sprawdzenie pogody, po oglądanie filmów. Dochodzenie przeprowadzone przez CBC Marketplace pokazuje, że wygodę tę okupuje się prywatnością, a zakres gromadzonych i udostępnianych danych wykracza daleko poza to, czego można się spodziewać.
Marketplace przetestował sześć najpopularniejszych aplikacji na Androida i iOS w Kanadzie: Tim Hortons, PC Optimum, Weather Network, Facebook, Amazon oraz YouTube. Celem było ustalenie, jakie dane zbierają i gdzie je wykorzystują. Joel Reardon, adiunkt w Katedrze Informatyki Uniwersytetu w Calgary, wraz ze swoim zespołem przeskanował ruch sieciowy aplikacji.
W zasadach użytkowania testowane aplikacje informują, że zbierają lub udostępniają pewne dane, a korzystanie z nich oznacza akceptację tych warunków. Reardon oraz Celeste Rollason, niezależna analityczka, ostrzegają jednak, że niektóre programy gromadzą więcej informacji, niż jest to konieczne, i przekazują je firmom zewnętrznym na całym świecie. Wśród tych danych znajdują się imię, adres e-mail oraz dokładna lokalizacja użytkownika.
Tim Hortons
Skanowanie wykazało, że aplikacja prawdopodobnie wysyła dane do firm zewnętrznych zaraz po uruchomieniu. Jedna zagraniczna firma, która stworzyła aplikację, otrzymuje wystarczająco dużo informacji, by utworzyć cyfrowy odcisk palca urządzenia, umożliwiający jego późniejszą identyfikację.
Wśród przekazywanych szczegółów znalazły się:
– nazwa nadana urządzeniu (np. „iPhone Józka”),
– unikatowy identyfikator urządzenia,
– lista wielu czujników znajdujących się w telefonie,
– szczegóły dotyczące aparatu (m.in. rozmiar obiektywu),
– nazwy używanych dzwonków i dźwięków alarmów,
– nazwy routerów Wi-Fi w okolicy, pozwalające na ustalenie lokalizacji.
Celeste Rollason zauważyła, że firma zewnętrzna reklamuje się jako podmiot zajmujący się ochroną przed oszustwami, jednak ilość zbieranych danych „wydaje się dość nadmierna” w kontekście potwierdzenia zakupu kubka kawy.
Michael Oliveira, dyrektor ds. komunikacji Tim Hortons, oświadczył, że niezależna firma gromadzi te informacje wyłącznie w celu „zapobiegania oszustwom, ochrony konta i zapobiegania nadużyciom w płatnościach, a nie w celach marketingowych lub reklamowych”. Dane mogą pomóc wykryć, czy na koncie klienta pojawia się nigdy wcześniej niewidziane urządzenie lub czy ktoś podszywa się pod użytkownika. Dodał, że strony trzecie nie mają prawa sprzedawać danych, a Tim Hortons nie sprzedaje danych osobowych użytkowników firmom zewnętrznym ani brokerom danych.
PC Optimum
Aplikacja prawdopodobnie wysyłała 10 zewnętrznym firmom informacje o produktach wyszukiwanych przez użytkowników – nawet jeśli dotyczyły one wrażliwych kategorii, takich jak witaminy dla kobiet w ciąży. Jedna z firm otrzymywała dane o szerokości i długości geograficznej oraz unikatowy identyfikator urządzenia.
Skanowanie ujawniło także przekazywanie zagranicznej stronie trzeciej m.in.:
– imienia użytkownika,
– nieocenzurowanego adresu e-mail,
– numeru członkowskiego PC Optimum,
– unikatowego identyfikatora urządzenia,
– informacji o sposobie korzystania z aplikacji (kiedy jest otwierana i co użytkownik w niej robi).
Reardon i Rollason ocenili, że zakres zbieranych danych wykracza poza to, co jest konieczne do prawidłowego działania aplikacji. Nie rozumieją, dlaczego potrzeba aż 10 zewnętrznych firm, by dowiedzieć się, czego szukają użytkownicy.
Loblaw, właściciel PC Optimum, oświadczył, że nigdy nie sprzedał danych osobowych i stale przegląda oraz wzmacnia systemy ochrony. Informacje zbierane przez aplikację umożliwiają korzystanie z funkcji takich jak zakupy online i wyszukiwanie pobliskich sklepów.
Weather Network
Aplikacja ta wysyłała firmie zewnętrznej dane służące do kierowania reklam, w tym:
– dokładne współrzędne geograficzne,
– lokalne warunki pogodowe,
– identyfikator reklamowy urządzenia.
Reardon wskazał, że aplikacja mogłaby umożliwiać wysyłanie reklam na podstawie lokalizacji lub w sytuacji „czarnej godziny”. Podkreślił też, że tworzy to historię lokalizacji, ponieważ wszystkie dane są powiązane z niezmiennym identyfikatorem urządzenia. Rollason dodała, że dla reklamodawców kluczowe jest zrozumienie zachowań użytkowników, np. czy częściej korzystają z telefonu, gdy pada deszcz, czy gdy wychodzą w ładny dzień.
Pelmorex, spółka macierzysta Weather Network, oświadczyła, że nie sprzedaje danych użytkowników stronom trzecim ani brokerom danych. Aplikacja korzysta z danych o lokalizacji wyłącznie za zgodą użytkownika i wykorzystuje je do dostarczania lokalnej pogody oraz wyświetlania trafnych reklam. Prognozę można sprawdzić także bez udostępniania lokalizacji.
Gdy użytkownicy udostępnili aplikacji dostęp do rolki aparatu w celu opublikowania jednego zdjęcia, zaczęła ona zbierać metadane innych zdjęć i filmów znajdujących się na urządzeniu, które nie zostały przesłane. Metadane obejmują nazwę pliku, datę i godzinę wykonania oraz ustawienia aparatu. W przypadku każdego opublikowanego zdjęcia lub filmu aplikacja zbierała także dane o szerokości i długości geograficznej miejsca wykonania.
Aplikacja śledziła ponadto aktywność użytkowników, w tym każde przewijanie strony i czas spędzony na poszczególnych treściach. Reardon i Rollason zauważyli, że podczas skanowania Facebook najwyraźniej nie udostępniał danych firmom zewnętrznym.
Meta, spółka macierzysta Facebooka, nie skomentowała ustaleń. Jej polityka prywatności potwierdza jednak gromadzenie tych danych i zawiera zapis, że „nie sprzedajemy żadnych Twoich danych nikomu”.
Amazon
Aplikacja najprawdopodobniej gromadziła informacje o wyszukiwanych produktach – nawet jeśli były poufne – oraz identyfikator reklamowy urządzenia. Nie wykazano jednak wysyłania danych do firm zewnętrznych.
„To normalne w przypadku bardzo dużych firm, ponieważ dysponują one zasobami pozwalającymi na prowadzenie własnej sieci reklamowej” – wyjaśnił Reardon.
Amazon oświadczył, że nigdy nie sprzedaje danych osobowych klientów i projektuje produkty oraz usługi tak, by chronić prywatność użytkowników i dawać im kontrolę nad doświadczeniami.
YouTube
Skanowanie nie wykazało wysyłania danych do firm zewnętrznych. Informacje trafiały wyłącznie do Stanów Zjednoczonych. Marketplace sprawdził także, czy YouTube przestrzega zasad Google i nie wyświetla ukierunkowanych reklam podczas oglądania treści dla dzieci. Test nie ujawnił takich reklam.
Google oświadczyło, że nie sprzedaje danych osobowych.
Głosy ekspertów i możliwe rozwiązania
Ann Cavoukian, była komisarz ds. prywatności w Ontario, oceniła, że kanadyjskie przepisy dotyczące prywatności nie są wystarczająco rygorystyczne. Jej zdaniem firmy powinny gromadzić tylko te dane, które są niezbędne, i usuwać je, gdy przestają być potrzebne. „Brakuje ci całkowitej kontroli. Można jej używać na wiele niezorganizowanych sposobów. Może się to na tobie zemścić” – ostrzegła.
Cavoukian zaleca, by użytkownicy pytali firmy, jakie dane są gromadzone i dlaczego, a także żądali ich usunięcia, gdy nie są już potrzebne. Reardon i Rollason podkreślają jednak, że trudno całkowicie zatrzymać transmisję danych – aplikacje i działające w nich rozwiązania zewnętrzne mogą wysyłać informacje nawet wtedy, gdy urządzenie jest poza zasięgiem użytkownika. Najskuteczniejszą ochroną pozostaje usuwanie nieużywanych aplikacji i pozostawianie tylko tych, które są naprawdę potrzebne.




Komentarze (0)