Prezydent Nawrocki odebrał Order Orła Białego prezydentowi Zełenskiemu
Prezydent Nawrocki odebrał Order Orła Białego prezydentowi Zełenskiemu
Prezydent Karol Nawrocki podjął decyzję o pozbawieniu prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego Orderu Orła Białego – najwyższego polskiego odznaczenia państwowego. Decyzja została podjęta po uzyskaniu opinii Kapituły Orderu Orła Białego.
Decyzja jest bezpośrednią reakcją na kontrowersyjne nadanie przez Zełenskiego jednej z ukraińskich brygad imienia „bohaterów UPA”. Ukraińska Powstańcza Armia w Polsce kojarzona jest przede wszystkim z masowymi zbrodniami na ludności polskiej na Wołyniu i w Galicji Wschodniej w latach 1943–1945, uznawanymi przez IPN za ludobójstwo.
Order Orła Białego został nadany Zełenskiemu w kwietniu 2023 roku przez prezydenta Andrzeja Dudę „w uznaniu zasług dla pogłębiania relacji polsko-ukraińskich oraz obrony demokracji i bezpieczeństwa w Europie”. Teraz, po niespełna trzech latach, najwyższe polskie odznaczenie zostało mu odebrane.
Decyzja prezydenta Nawrockiego wywołała burzliwe reakcje zarówno w Polsce, jak i za granicą. Premier Donald Tusk apelował o „bezpośrednią i szczerą rozmowę” między prezydentami, aby „emocje nie zrujnowały solidarności”. Z kolei opozycja w większości poparła decyzję głowy państwa, podkreślając, że nie można honorować osoby, która gloryfikuje formację odpowiedzialną za ludobójstwo Polaków.
Zełenski jak dotąd nie odniósł się publicznie do decyzji polskiego prezydenta. W Kijowie decyzję przyjęto z wyraźnym rozczarowaniem i irytacją. Ukraińskie media podkreślają, że gest Nawrockiego pogorszy i tak już napięte relacje między Warszawą a Kijowem.
Decyzja ma wymiar nie tylko symboliczny. Order Orła Białego jest najwyższym cywilnym odznaczeniem państwowym, przyznawanym za wybitne zasługi dla Polski i narodu polskiego. Odebranie go głowie zaprzyjaźnionego państwa jest wydarzeniem bezprecedensowym w III RP i pokazuje, jak bardzo kwestia historyczna Wołynia pozostaje żywa i dzieląca w relacjach polsko-ukraińskich.
Kapituła Orderu Orła Białego, której przewodniczącym jest prezydent, pozytywnie zaopiniowała wniosek o pozbawienie odznaczenia. W jej skład wchodzą m.in. prof. Michał Kleiber, Zofia Romaszewska, Wojciech Roszkowski i Bronisław Wildstein.
Sprawa Orderu Orła Białego stała się symbolem szerszego sporu o ocenę historii UPA i wydarzeń wołyńskich. Dla polskiej strony jest to kwestia fundamentalna i niemożliwa do pominięcia. Dla części ukraińskiej elity – trudna do zaakceptowania „polityzacja historii”.